Yabancı Yatırımcılar Açısından Temel Şirket Modelleri
Amerika Birleşik Devletleri’nde yatırım yapmayı planlayan yabancı girişimciler bakımından şirket türünün belirlenmesi; ortaklık yapısı, sermaye gereksinimleri ve vergisel statü ekseninde şekillenir. Federal vergi kuralları uyarınca S corporation bünyesinde yerleşik olmayan yabancı gerçek kişilerin pay sahibi olmasına izin verilmemektedir. Bu yasal sınırlama nedeniyle yabancı yatırımcılar açısından uygulamadaki temel tercihler Limited Liability Company (LLC) veya C-Corporation modelleri üzerinde toplanmaktadır. LLC yapıları, ortaklık kompozisyonu bakımından geniş bir serbesti tanımakta olup çoğu eyalette bireylerin, corporation'ların, diğer LLC’lerin ve yabancı tüzel kişilerin üye olmasına imkân sağlanmaktadır.
LLC Modeli ve Federal Vergilendirme Rejimi
LLC modeli, eyaletler nezdinde hukuki bir şirket türü olarak kurulmakla birlikte federal vergi idaresi nezdinde sabit ve tek bir vergi statüsüne bağlanmamıştır. Tek ortaklı bir LLC, varsayılan kural gereğince vergisel açıdan dikkate alınmayan yapı statüsünde kabul edilirken, çok ortaklı LLC'ler kural olarak ortaklık statüsünde ele alınır. Bununla birlikte uygun bir seçim yapılması halinde LLC’nin kurumlar vergisine tabi bir tüzel kişilik olarak vergilendirilmesi de mümkündür. Yabancı kişiye ait olan ve vergisel açıdan dikkate alınmayan yerli şirketler, belirli bilgi raporlaması yükümlülükleri kapsamında ayrı bir corporation gibi değerlendirilerek Form 5472 ve buna eklenen pro forma Form 1120 bildirimine tabi tutulabilmektedir.
C-Corporation Modeli ve Sermaye Yapısı
C-Corporation yapısı, federal vergi rejiminde bağımsız bir vergi mükellefi olarak kabul edilir ve ticari kazançları üzerinden şirket düzeyinde vergilendirmeye tabi tutulur. Federal kurumlar vergisi oranı genel kurumlar vergisi hesabı için yüzde 21 olarak uygulanmaktadır. Şirket bünyesinde vergilendirilen kazancın hissedarlara kâr payı olarak dağıtılması durumunda ise pay sahipleri düzeyinde ayrıca vergisel sonuçlar doğar. Delaware General Corporation Law hükümleri uyarınca, corporation'ların birden fazla pay sınıfı veya serisi ihraç etmesine; bu sınıf ve serilere farklı oy hakları, imtiyazlar, tercihler ve ekonomik haklar tanımlanmasına açıkça izin verilmektedir.
Ortaklık Yapılarında Stopaj ve Vergi Yükümlülükleri
Yabancı bir kişinin Amerika Birleşik Devletleri’nde ticaret veya iş yürüten bir ortaklık bünyesinde pay sahibi olması halinde, söz konusu yabancı kişinin de ülkede ticaret veya iş yaptığı kabul edilebilmektedir. Bu doğrultuda ABD’de ticaret yapan yabancı ortaklı ortaklıklarda, IRC §1446 rejimi kapsamında yabancı ortağın ticari kazanç payı üzerinden stopaj yapılması gerekir. Bahse konu stopaj oranı yabancı kurumsal ortaklar için yüzde 21, kurumsal nitelik taşımayan yabancı ortaklar için ise yüzde 37 olarak uygulanır. Öte yandan ticari faaliyetle doğrudan bağlantılı olmayan ve yabancı kişilere yapılan ABD kaynaklı genel ödemelerde stopaj oranı kural olarak yüzde 30 olup ilgili ülke ile akdedilmiş vergi anlaşmaları çerçevesinde bu oranda indirim veya istisna tatbik edilebilmektedir.
Eyalet Düzeyinde Tescil ve Uyum Yükümlülükleri
Delaware eyaletinde kurulan her tüzel kişinin, eyalette fiziksel olarak yer almasa dahi bir registered agent bulundurması zorunludur. Eyalet düzeyindeki idari ve mali yükümlülük periyotları şirket türüne göre farklılaşmaktadır. Delaware bünyesindeki LLC yapıları yıllık franchise vergisi raporu sunmamakla birlikte vergi ödemesini her yıl 1 Haziran tarihine kadar gerçekleştirmekle, corporation yapıları ise yıllık rapor ve franchise vergisi yükümlülüklerini 1 Mart tarihine kadar yerine getirmekle mükelleftir. Ayrıca Delaware hukuku, tüzel kişilik türünün dönüşümüne imkân tanımakta olup belirli koşullarda LLC yapısından corporation modeline geçiş yapılabilmektedir.
Federal Başvuru Usulleri ve Raporlama Esasları
Kuruluş aşamasında işletme merkezi Amerika Birleşik Devletleri dışında bulunan uluslararası başvuru sahipleri, federal işveren kimlik numarası başvurusunu telefon, faks veya posta yoluyla gerçekleştirebilmektedir. IRS Form SS-4 talimatları gereğince yabancı sahipli disregarded entity niteliğindeki şirketlerin işveren kimlik numarası başvurusunda özel sınıflandırma notasyonu kullanması zorunludur. İntifa hakkı sahipliği bildirimlerinde ise FinCEN düzenlemeleri uyarınca ABD’de kurulan yerli LLC ve corporation yapıları raporlama yükümlülüğünden muaf tutulmuştur. Buna karşılık ABD’de yabancı raporlama şirketi statüsünde tescil edilen bazı yabancı şirketler bakımından raporlama sürmektedir.
S corporation yabancı yatırımcılar tarafından kurulabilir mi?
Hayır, federal vergi kuralları uyarınca S corporation bünyesinde yerleşik olmayan yabancı kişilerin hissedar olmasına izin verilmemektedir. Bu sebeple yabancı yatırımcılar tercihlerini çoğunlukla LLC veya C-Corporation yapıları üzerinden belirler.
Delaware'de kurulan şirketler için registered agent atanması zorunlu mudur?
Evet, Delaware eyaletinde kurulan her tüzel kişinin, eyalet sınırlarında fiziksel olarak bulunmasa dahi bir registered agent bulundurması yasal bir zorunluluktur.
Delaware'de kurulan bir LLC sonradan corporation türüne dönüştürülebilir mi?
Evet, Delaware hukuku tüzel kişilik türünün dönüşümüne izin vermekte olup belirli koşulların sağlanması halinde LLC modelinden corporation yapısına geçiş yapılması mümkündür.
Yabancı sahipli tek ortaklı LLC için EIN başvurusunda özel bir kural var mıdır?
Evet, IRS Form SS-4 talimatları uyarınca yabancı sahipli disregarded entity niteliğindeki şirketlerin işveren kimlik numarası başvurusunda özel sınıflandırma notasyonu kullanması gerekmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy