Amerika Birleşik Devletleri hukukunda tek başına resmi bir öğrenci ikamet izni belgesi düzenlenmemektedir. Yabancı öğrencilerin ülkedeki yasal kalış düzeni; öğrenci vizesi, SEVIS kaydı, eğitim kurumu tarafından düzenlenen Form I-20 ve sınır kapısında ülkeye girişle birlikte tesis edilen öğrenci statüsü çerçevesinde yürütülür.
Öğrenci Statüsünün Kazanılması ve Vize Türleri
Akademik veya mesleki eğitim amacıyla Amerika Birleşik Devletleri’ne gidecek kişilerin öncelikle SEVP onaylı bir kuruma kabul edilmesi zorunludur. Kurum kabulünün ardından öğrenci SEVIS sistemine kaydedilir ve adına yetkili okul tarafından Form I-20 belgesi düzenlenir. F-1 statüsü üniversite, kolej, lise ve dil eğitimi gibi akademik programları kapsarken, M-1 statüsü mesleki ve teknik eğitim programlarına katılan öğrenciler için öngörülmüştür.
Konsolosluk nezdinde gerçekleştirilen vize mülakatında başvuru sahibinin kurum kabulünü, eğitim programının türünü, başlangıç tarihini ve SEVIS kaydını gösteren Form I-20 belgesini ibraz etmesi gerekir. Bununla birlikte öğrenci vizesi ve ülkeye giriş prosedürleri, yalnızca okul kabulüyle sınırlı kalmayıp başvuran kişinin vatandaşı olduğu ülkeye yönelik tam veya kısmi giriş kısıtlamalarına tabi tutulabilir.
SEVIS Kaydı ve Amerika’da Yasal Kalışın Korunması
SEVIS, F, M ve J vize kategorilerindeki yabancı öğrencileri ve onların aile bireylerini onaylı eğitim programları süresince izleyip kayıt altında tutan web tabanlı bir sistemdir. Öğrencinin ders kaydı, eğitim seviyesindeki değişiklikler ve okul transferleri SEVIS üzerinden yürütülür; yetkili okul görevlileri bu tür değişiklikleri sisteme bildirmekle yükümlüdür.
Pasaportta yer alan F-1 veya M-1 vizesi, Amerika Birleşik Devletleri sınır kapısına gelerek giriş izni talep etme hakkı tanır. Ülke içindeki yasal kalış hakkı vize süresinden ziyade Form I-20 belgesinin güncelliğine, SEVIS kaydının aktif tutulmasına ve eğitime fiilen devam edilmesine bağlıdır. Ülkeye kabul edilen öğrencilerin I-94 giriş kayıtlarında son takvim tarihi yerine Duration of Status (D/S) ibaresi yer alır; bu ibare statü korunduğu sürece ülkede yasal olarak kalınabileceğini gösterir.
Öğrencinin kayıt yükümlülüğünü yerine getirmemesi, programını fiilen sürdürmemesi veya okul yetkilisinin izni bulunmaksızın ders yükünü azaltması yasal statüyü riske sokar. Bir okuldan başka bir SEVP onaylı kuruma geçiş yapılması veya eğitim kademesinin değiştirilmesi hallerinde de işlemlerin belirlenen SEVIS transfer kurallarına uygun biçimde tamamlanması şarttır.
Öğrencilerin Çalışma İzni Esasları
F-1 statüsündeki öğrencilere ilk akademik yıl içinde, okul dönemi devam ederken haftada 20 saat ile sınırlı olmak üzere kampüs içinde çalışma imkanı verilir. İlk akademik yılın tamamlanmasının ardından öğrenciler ana eğitim alanlarıyla ilişkili işlerde CPT veya OPT kapsamında istihdam edilebilir. Genel OPT süresi 12 aya kadar uygulanırken, STEM alanında dereceye sahip öğrencilere 24 aylık ek OPT uzatımı sağlanır.
M-1 statüsündeki mesleki eğitim öğrencilerine serbest ve genel bir çalışma hakkı tanınmamıştır. M-1 statüsündeki kişilerin çalışma faaliyetleri esas olarak eğitim programının tamamlanmasının ardından veya pratik eğitim çerçevesinde sınırlı kurallara tabidir.
Eğitim Kısıtlamaları ve Bağımlı Aile Bireyleri
F-1 vizesi kamu tarafından finanse edilen ilkokullar veya kamu yetişkin eğitim programları için düzenlenmez. Kamu liselerinde F-1 statüsüyle eğitim alınması ise belirli süre sınırlarına ve kamuya ücret ödenmesi şartına bağlanmıştır.
F-1 ve M-1 öğrencilerinin eş ve çocukları F-2 veya M-2 bağımlı statüsüyle Amerika Birleşik Devletleri’nde kalabilir. Bununla birlikte bu bağımlı statüdeki kişilerin sahip olduğu çalışma ve eğitim hakları, asıl öğrencinin haklarıyla aynı kapsamda tutulmamıştır.
Amerika’da yasal kalış süresi pasaporttaki vize bitiş tarihine mi bağlıdır?
Hayır. Vize yalnızca sınıra gelerek giriş talep etme hakkı verir; ülke içindeki yasal kalış süresi I-94 kaydındaki Duration of Status (D/S) ibaresi, aktif SEVIS kaydı ve geçerli I-20 belgesi çerçevesinde statü korunduğu sürece devam eder.
F-1 öğrencileri eğitim devam ederken çalışabilir mi?
F-1 öğrencileri ilk akademik yılda yalnızca kampüs içinde haftada 20 saatle sınırlı çalışabilir; ilk yıl tamamlandıktan sonra ise çalışma alanıyla bağlantılı CPT veya OPT kapsamında çalışma hakkı elde edilebilir.
Bir okuldan diğerine geçişte öğrenci statüsü nasıl korunur?
F-1 öğrencisinin SEVP onaylı bir okuldan diğerine geçişi ve eğitim seviyesi değişiklikleri, ilgili kurum yetkilileri aracılığıyla yürütülen SEVIS transfer prosedürlerinin usulüne uygun tamamlanmasıyla korunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy