Almanya Fırsat Kartı Kapsamında Deneme Çalışması Hakkı
Almanya Fırsat Kartı (Chancenkarte) sahibi, iş arama sürecinin bir parçası olarak her işveren nezdinde en fazla iki haftalık deneme çalışması (Probebeschäftigung) yapabilir. Kısa süreli turistik veya Schengen vizesi Almanya'da çalışma hakkı sağlamazken, Fırsat Kartı sahiplerine bu deneme çalışması hakkı tanınmıştır.
AufenthG §20a/2 uyarınca Fırsat Kartı sahibine tanınan haftalık ortalama en fazla 20 saatlik çalışma yetkisi ile işveren başına en fazla iki haftalık deneme çalışması hakkı, kanunda iki ayrı bentte düzenlenen farklı yetkilerdir. Yasada öngörülen iki haftalık üst sınır her işveren için ayrı uygulanır; aynı işveren nezdinde araya zaman koyup süreyi bölerek toplam sürenin iki haftalık yasal sınırı aşacak biçimde dolanılması mümkün değildir.
Deneme Çalışmasının Yasal Şartları ve Amaç Kapsamı
Fırsat Kartı kapsamındaki deneme çalışması her işte serbestçe yapılamaz; AufenthG §20a/2 uyarınca belirli amaçlardan birine hizmet etmesi zorunludur. Bu doğrultuda deneme çalışmasının nitelikli bir istihdama, mesleki eğitime (Ausbildung) veya AufenthG §16d kapsamındaki yabancı mesleki yeterliliğin tanınmasına ilişkin bir yeterlilik tedbirine yönelik olması şarttır.
Nitelikli istihdam kavramı, icra edilebilmesi bakımından yükseköğrenim mezuniyeti veya mesleki uzmanlık eğitimi sonucunda kazanılan mesleki birikimi gerektiren işleri anlatır. Salt yardımcı nitelikteki görevler yahut yarı vasıflı faaliyetler bu kapsamda değerlendirilmez.
Probearbeit Sırasında Ücret ve İş İlişkisinin Tespiti
Fırsat Kartı kapsamındaki deneme çalışması otomatik olarak ücretsiz değildir. Yürütülen faaliyet Alman Medeni Kanunu (BGB) §611a anlamında gerçek bir iş ilişkisi teşkil ediyorsa işverenin ücret ödeme yükümlülüğü ve genel sosyal güvenlik kuralları uygulama alanı bulur; ayrıca belirli başka durumlarda da ücret talep etme hakkı doğabilir.
İş ilişkisinin tespiti bakımından tarafların sözleşmeye veya faaliyete verdiği ad belirleyici değildir. BGB §611a uyarınca belirleyici olan ölçüt, kişinin fiilen başkasının hizmetinde talimatlara bağlı, başkasınca belirlenen şartlarda ve kişisel bağımlılık içinde çalışıp çalışmadığıdır.
Deneme Çalışması ile Sözleşme Sonrası Deneme Süresi Ayrımı
İşe alım öncesi kısa süreli deneme çalışması (Probearbeit) ile iş sözleşmesi kurulduktan sonraki deneme süresi (Probezeit) birbirinden farklı hukuki kurumlardır. BGB §622/3 uyarınca kararlaştırılan bir Probezeit sırasında, en fazla altı aylık dönem için genel olarak iki haftalık fesih süresi uygulanabilir.
Federal İş Ajansı Onayı ve Devam Kartı Düzenlemesi
Fırsat Kartı sahibinin işveren nezdinde iki haftaya kadar deneme çalışması yapması doğrudan kanundan kaynaklandığından Federal İş Ajansı (Bundesagentur für Arbeit) onayı gerektirmez. Bununla birlikte deneme sürecinin ardından nitelikli bir işe kalıcı geçiş yapılacaksa, geçilecek yeni oturum türünün kurallarına göre Federal İş Ajansı onayı aranabilir.
Nitelikli bir iş bulunmasına rağmen diğer standart oturumların şartları karşılanamıyorsa, AufenthG §20a/5 uyarınca devam Fırsat Kartı (Folge-Chancenkarte) verilebilir. Bunun için nitelikli işe ilişkin iş sözleşmesi veya bağlayıcı iş teklifi ile Federal İş Ajansı onayının bulunması ve başka uygun oturum şartlarının sağlanamaması gerekir; bu kart en fazla iki yıl süreli olarak düzenlenebilir.
Fırsat Kartı ile deneme çalışması için Federal İş Ajansı onayı gerekir mi?
Hayır, Fırsat Kartı kapsamındaki iki haftalık deneme çalışması doğrudan kanundan kaynaklandığı için Federal İş Ajansı onayı gerektirmez; ancak deneme sonrasında kalıcı nitelikli işe geçişte yeni oturum türüne bağlı olarak bu onay aranabilir.
Turistik vize veya Schengen vizesi ile Probearbeit yapılabilir mi?
Hayır, kısa süreli turistik veya Schengen vizesi Almanya'da çalışma hakkı sağlamaz ve Fırsat Kartı kapsamındaki iki haftalık yasal deneme çalışması hakkından yararlanma imkânı vermez.
Fırsat Kartı deneme çalışması vasıfsız veya yardımcı işlerde yapılabilir mi?
Hayır, deneme çalışmasının nitelikli istihdama, mesleki eğitime veya yabancı mesleki yeterliliğin tanınmasına yönelik olması şarttır; yalnızca yardımcı veya yarı vasıflı işler bu kapsamda yer almaz.
Aynı işverende iki haftalık deneme süresi bölünerek uzatılabilir mi?
Hayır, iki haftalık yasal üst sınır işveren başına uygulanır; araya zaman konularak sürenin bölünmesi yoluyla aynı işveren nezdinde yasal deneme süresi sınırı aşılamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy