Alkollü Araç Kullanma Cezası ve Ehliyet Geri Alma

Madde
48 – (Değişik: 24/5/2013 – 6487/19 md.)
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış
olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp
kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar/test
kitleri kullanılır.[42]
Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da
kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci
fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknik cihaz ile yapılan
ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler,
en yakın adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık
kuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde kullanılmak
üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlem bakımından
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 75 inci maddesi hükümleri,
beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır.
Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi
veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde, üçüncü fıkra hükümlerine
göre bu kişilerden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.
Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin
üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili
bir suç oluştursa bile, 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi
otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil
alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü
belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru
beş yıl içinde; ikinci defasında 50.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten
fazlasında ise, 150.000 Türk lirası idari
para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde
belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.[43]
Yapılan tespit sonucunda,
1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk
Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır.
Hususi otomobil sürücüleri
bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde
alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk
Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
(Değişik sekizinci fıkra:12/2/2026-7574/12
md.) Uyuşturucu veya uyarıcı
madde aldığı tespit edilen sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası
uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza
Kanunu hükümleri uygulanır. Bu fıkra kapsamında sürücü belgesi iptal
edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam
etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü
sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime
başlayabilmeleri için; belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl
geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının
tahsil edilmiş olması, sürücülerin psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi ve resmî
sağlık kurumlarından sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren sağlık kurulu
raporunun sürücü kursuna ibrazı zorunludur.
(Değişik dokuzuncu fıkra:12/2/2026-7574/12
md.) Uyuşturucu
veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının ya da alkolün kandaki
miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi için ölçüm yaptırmayan sürücülere
150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle
geri alınır.
Sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullandığından şüphe edilmesi hâlinde 5271 sayılı Kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleri
uygulanır.
Alkollü olarak araç
kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş
yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca,
usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte
gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri
alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine
tabi tutulurlar.
(Değişik onikinci fıkra:12/2/2026-7574/12
md.) Sürücü belgelerinin geçici
geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler
tarafından yapılır.
(Değişik onüçüncü fıkra:12/2/2026-7574/12
md.) Bu
madde hükümlerine göre geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin iade
edilebilmesi için ilgili kişi hakkında bu Kanun kapsamında verilen idari para
cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Beşinci veya dokuzuncu fıkraların
sürücülerce; 4925 sayılı Kanun, 5216 sayılı Kanun ve 5393 sayılı Kanun
kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken son ihlalin
gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa
ihlal edilmesi halinde sürücünün sürücü belgesi iptal edilir. Bu fıkra kapsamında
sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü
kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt
sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime
başlayabilmeleri için; belgenin iptal edildiği tarihten itibaren iptal
nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun
kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması,
sürücülerin psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi ve resmî sağlık kurumlarından
sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporunun sürücü
kursuna ibrazı zorunludur.
Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin
tespiti için kullanılacak teknik cihazların/test kitlerinin sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikte
gösterilir.[44]
Taşıt
kullanma sürelerine uyma zorunluluğu:

Madde 97- (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-19/2/2014-28918)
Uyuşturucu veya
uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile kanlarındaki alkol miktarı 0.50
promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücülerinin ve kanlarındaki alkol
miktarı 0.20 promilin üstünde olan diğer araç sürücülerinin karayolunda araç
sürmeleri yasaktır.
Trafik görevlilerince
sürücüler her zaman alkol kontrolüne tabi tutulabilirler. Uyuşturucu veya
uyarıcı madde kontrolü ise durumundan şüphe edilen sürücüler üzerinde yapılır.
Trafik görevlilerince
sürücülerin alkol oranlarının tespitinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:
a) Sürücülerin alkol
oranlarının tespitinde; tarih, saat ve ölçüm sonucu ile cihaza ait seri
numarasını gösterir çıktı verebilen ve kalibrasyon ayarı yapılmış teknik
cihazlar kullanılır.
b) Yapılan ölçüm
sonucunda yasal sınırların üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit
edilen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin beşinci fıkrasında
belirtilen miktarlarda idari para cezası verilerek, son ihlalin gerçekleştiği
tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri birinci
defasında altı ay, ikinci defasında iki yıl, üç veya üçten fazlasında ise her
seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
c) Teknik cihaz
kullanılmasını kabul etmeyen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin
dokuzuncu fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası verilir ve sürücü
belgesi iki yıl süreyle geri alınır.
ç) Yasal sınırların
üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler ile teknik
cihaz kullanılmasını kabul etmeyen ve bu nedenle hakkında işlem yapılan
sürücüler araç kullanmaktan men edilir.
d) Yapılan tespit
sonucunda 1,00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen ve 2918 sayılı
Kanunun 48 inci maddesine göre işlem yapılan sürücüler, haklarında ayrıca 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine göre
adli işlem yapılmak üzere mahalli zabıtaya teslim edilir.
e) 1,00 promilin
altında alkollü olmasına rağmen, alkolün etkisiyle emniyetli bir şekilde araç
sevk ve idare edemeyecek durumda olduğu tutanakla tespit edilen sürücü,
hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü
fıkrası hükümlerine göre adli işlem yapılmak üzere mahalli zabıtaya teslim
edilir.
f) Teknik cihazla
yapılan ölçüm sonucuna itiraz edilmesi durumunda tekrar ölçüm yapılmaz, yapılan
işlemlere itiraz 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27 nci
maddesi kapsamında ilgili mahkemelere yapılır.
Trafik görevlilerince
sürücülerin uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespitinde
aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:
a)(Değişik:RG-17/4/2015-29329)
Sürücülerin uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığı solunum
havası, tükürük veya benzeri biyolojik örnekler üzerinden teknik cihazla tespit
edilir. Tespit işlemi tek kullanımlık test kitleri ile yapılır. Bu kitlerle
beraber tarih, saat, ölçüm sonucu ve cihaza ait seri numarasını gösterir çıktı
verebilen test cihazları da kullanılabilir. Talep halinde test sonuç çıktısının
bir nüshası sürücüye verilir. Tespit için aranacak olan eşik değerleri, Adalet
Bakanlığı (Adli Tıp Kurumu) ve Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Emniyet
Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığınca müştereken belirlenir.
b)(Değişik:RG-17/4/2015-29329)
Teknik cihazla yapılan test sonucunda, uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullandığı yönünde pozitif sonuç alınan sürücü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu kapsamında uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının
tespitinin yapılması amacıyla mahalli zabıtaya teslim edilir. Sürücü,
Cumhuriyet savcısının talimatıyla Ceza Muhakemesi Kanununun 75 inci maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen usuller çerçevesinde vücudundan kan, tükürük veya
idrar gibi örnekler aldırılmak üzere en yakın adli tıp kurumuna veya adli
tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülür. Yapılan
tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücü
hakkında 2918 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılması için mahalli zabıta tarafından
ilgili trafik kuruluşuna ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine
göre adli işlem yapılmak üzere adli birimlere bilgi verilir. Trafik
kuruluşunca, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücüye
2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen miktarda
idari para cezası verilerek, sürücü belgesi beş yıl süreyle geçici olarak geri
alınır.
c) Teknik cihaz
kullanılmasını kabul etmeyen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin
dokuzuncu fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası verilerek sürücü
belgesi iki yıl süreyle geri alınır ve sürücü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu kapsamında tespit yaptırılmak üzere mahalli zabıtaya teslim edilir.
Mahalli zabıta tarafından Cumhuriyet savcısının talimatına göre tespit
işlemleri yaptırılır. Yapılan tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullandığı tespit edilenler hakkında ayrıca trafik görevlilerince 2918 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası
verilerek sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.
ç) Uyuşturucu veya
uyarıcı madde kullandığından şüphe edilen ancak teknik cihaz bulunmaması
nedeniyle trafik görevlilerince ölçüm yapılamayan sürücü 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu kapsamında tespit yaptırılmak üzere mahalli zabıtaya teslim
edilir. Mahalli zabıta tarafından Cumhuriyet savcısının talimatına göre tespit
işlemleri yaptırılır. Yapılan tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullandığı tespit edilenlere ayrıca trafik zabıtasınca 2918 sayılı Kanunun 48
inci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası
verilerek sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.
d) Uyuşturucu veya
uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücüler ile teknik cihaz bulunmaması
ya da trafik görevlilerince ölçüm yapılmasının kabul edilmemesi nedenleriyle
mahalli zabıtaya teslim edilen sürücüler araç kullanmaktan men edilir.
Yaralanma veya ölümle
sonuçlanan kazalar ya da trafik görevlilerince el konulan maddi hasarlı trafik
kazasına karışan sürücülerin alkol oranları ile durumundan şüphe edilen
sürücülerin uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadıklarının
tespitinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:
a) Sürücülerin
uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığı ya da alkolün kandaki
miktarını tespit amacıyla, kollukça ikinci ve üçüncü fıkraların (a) bentlerinde
belirtilen teknik cihazlar kullanılır.
b) Yaralanma veya
ölümle sonuçlanan ya da trafik görevlilerince el konulan maddi hasarlı trafik
kazasına karışarak teknik cihazla alkol ve uyuşturucu ya da uyarıcı madde
kullanıp kullanmadığının tespitine yönelik ölçüm yapılmasına izin vermeyen
sürücülere 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında
belirtilen miktarda idari para cezası verilerek sürücü belgesi iki yıl süreyle
geri alınır. Ölçüm yapılmasına izin vermeyen ya da yapılan ölçüm sonucuna
itiraz eden sürücülerle ilgili olarak;
1)  Yaralanma
veya ölümle sonuçlanan trafik kazalarında sürücünün alkol ve uyuşturucu ya da
uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespitinin yapılması amacıyla, sürücü
mahalli zabıta tarafından Cumhuriyet savcısına bilgi verilerek en yakın adli
tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık
kuruluşlarına götürülür ve uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde
kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler
aldırılır. Yapılan tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı ya
da alkollü olduğu anlaşılanlar hakkında ayrıca 2918 sayılı Kanunun 48 inci
maddesinin eylemine uygun fıkrasından işlem yapılır.
2) Trafik
görevlilerince el konulan maddi hasarlı trafik kazalarında sürücünün alkol ve
uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespitinin yapılması
amacıyla, Cumhuriyet savcısına bilgi verilerek sürücü trafik görevlileri
tarafından en yakın adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık
Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülür ve uyuşturucu veya uyarıcı
madde ya da alkol tespitinde kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya
idrar gibi örnekler aldırılır. Yapılan tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı
madde kullandığı ya da alkollü olduğu anlaşılanlar hakkında ayrıca 2918 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinin eylemine uygun fıkrasından işlem yapılır.
3) Teknik cihazla
yapılan ölçüm sonucuna itiraz edilerek tespitin sağlık kuruluşlarında
yaptırılması halinde, her iki tespit arasındaki süre, teknik cihazla ölçüm
yapılmasına izin verilmemesi halinde ise kaza saati ile sağlık kuruluşunda
yapılan tespit saati arasındaki süre göz önünde bulundurularak sağlık
kuruluşunda yapılan tespit sonucuna ilk ölçümü yapan trafik kuruluşu tarafından
her bir saat için 0,15 promil eklenmek suretiyle alkol oranı belirlenir ve
çıkan sonuca göre işlem tesis edilir.
c) Trafik kazası
sonucunda sürücünün ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış
olması hâlinde, sevk edildiği sağlık kuruluşunda vücudundan kan, tükürük veya
idrar gibi örnekler alınarak alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanıp
kullanmadığı tespit edilir. Yapılan tespit sonucunda uyuşturucu veya uyarıcı
madde kullandığı ya da alkollü olduğu anlaşılanlar hakkında ayrıca eylemine
uygun 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin ilgili fıkrasına göre işlem
yapılır.
ç) 0,50 promilin
üzerinde alkollü olduğu tespit edilen hususi otomobil sürücüleri ile 0,20
promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen diğer araç sürücüleri, trafik
kazasına sebebiyet vermeleri halinde haklarında 2918 sayılı Kanunun 48 inci
maddesine istinaden yapılacak işleme müteakip ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununa göre adli işlem yapılmak üzere mahalli zabıtaya teslim edilir.
Bu madde kapsamında
geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin iade edilmesi için 2918 sayılı
Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen geri alma sürelerinin dolmuş olması, bu
Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tahsil edilmiş olması ve
gerekli diğer şartların sağlanmış olması zorunludur.
Geçici olarak geri
alınan sürücü belgesinin teslim edilebilmesi için 2918 sayılı Kanun hükümlerine
göre verilmiş idari para cezalarının tahsil edildiğine dair bilgilerin Gelir
İdaresi Başkanlığından elektronik sistemle alınabilmesi halinde belge ibrazı
zorunluluğu aranmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Araç Kullanma
Sürelerine Uyma Mecburiyeti ve Denetleme Esasları
Araç Kullanma ve
Dinlenme Sürelerine Uyma Mecburiyeti ve Denetleme Esasları

Madde 179- (1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının
güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek,
kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler
vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da
teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya
malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla
kadar hapis cezası verilir.
(2) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat,
sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare
eden kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.[76]
(3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle
emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç
kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma

Madde 85- (1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki
yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla
kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden
olmuş ise, kişi iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.[35]
İKİNCİ
BÖLÜM
Vücut
Dokunulmazlığına Karşı Suçlar
Kasten yaralama[36][37]

Madde 89- (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya
sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile
cezalandırılır.[45]
(2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli
zayıflamasına,
b) Vücudunda kemik kırılmasına,
c) Konuşmasında sürekli zorluğa,
d) Yüzünde sabit ize,
e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında
artırılır.
(3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata
girmesine,
b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
d) Yüzünün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.
(4) Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.[46]
(5) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/5 md.) Taksirle yaralama suçunun
soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına
giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet
aranmaz.
İnsan üzerinde deney

Madde 50- (1) Kısa süreli hapis cezası, suçlunun
kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa
ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre;
a) Adlî para cezasına,
b) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale
getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesine,
c) En az iki yıl süreyle, bir meslek
veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan
bir eğitim kurumuna devam etmeye,
d) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli
yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya,
e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya
gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş
olması durumunda; mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle,
ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve
sanatı yapmaktan yasaklanmaya,
f) Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak
koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya,
çevrilebilir.
(2) Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak
öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adlî para cezasına
çevrilmez.
(3) Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm
olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte
onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm
edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı
seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.
(4) Taksirli suçlardan dolayı
hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; bu ceza, diğer koşulların varlığı
halinde, birinci fıkranın (a) bendine göre adlî para cezasına çevrilebilir.
Ancak, bu hüküm, bilinçli taksir halinde uygulanmaz.
(5) Uygulamada asıl mahkûmiyet, bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî
para cezası veya tedbirdir.
(6) Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata
rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine
başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, infaz hâkimliği kısa
süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar
derhal infaz edilir. Bu durumda, beşinci fıkra hükmü uygulanmaz.[7][8]
(7) Hükmedilen seçenek tedbirin hükümlünün elinde olmayan nedenlerle
yerine getirilememesi durumunda, infaz hâkimliğince tedbir değiştirilir.8
Hapis cezasının ertelenmesi