Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasında Hakkaniyet ve Ada Etkisi
Deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında ada oluşumlarının etkisi belirlenirken yalnızca aidiyet unsuru esas alınmaz; coğrafyanın bütünü, karşılıklı kıyıların konumu, kıyı uzunlukları ve ortaya çıkacak neticenin hakkaniyete uygunluğu değerlendirilir. Bir adanın deniz yetki alanına sahip bulunması, anakara ile aynı ölçüde ve aynı coğrafi etkiyle kabul edilmesini gerektirmez. Yüzölçümü, kıyı uzunluğu, anakaraya yakınlık, demografik ve ekonomik nitelikler ile karşı kıyının deniz projeksiyonuna tesiri bakımından ada ile anakara aynı hukuki ağırlığa sahip olmadığından, adaların deniz yetki alanları hakkaniyete uygun biçimde sınırlandırılabilir.
Küçük Ada Oluşumlarının Deniz Yetki Alanlarına Etkisi
Küçük bir ada oluşumuna tanınacak deniz etkisi, karşısında uzanan uzun ve büyük anakaranın deniz alanlarını bütünüyle kullanılamaz hâle getirecek veya tamamen kesecek bir netice doğurmamalıdır. Deniz sınırlandırmalarında kıyı uzunlukları ve coğrafi projeksiyon dengesi gözetilerek hakkaniyete uygun bir paylaşım hedeflenir.
Kıyı Devletinin Deniz Koruma Alanları Üzerindeki Yetkileri
Bir kıyı devletinin kendi kıyılarına bitişik deniz alanlarını koruma altına alması ve kamu düzenini sağlamak amacıyla idari tasarrufta bulunması egemenliğinin ve kamu yararının doğal bir sonucudur. Bu doğrultuda Fethiye–Kaş deniz alanının koruma statüsüne alınmasına ilişkin işlemler, 16 Ağustos 2026 tarihli ve 33342 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 15 Ağustos 2026 tarihli ve 11626 ile 11627 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarıyla tesis edilmiştir.
Hassas Deniz Alanlarında Uygulanabilecek Tedbirler
Kıyı devleti, çevre koruma gayesiyle yabancı gemilere özel olarak yönelmeyen ve objektif ölçütlere dayanan makul tedbirler alabilir. Bu kapsamda hassas habitatlara girişin düzenlenmesi, demirleme yasağı, atık bırakma yasağı, belirli sahalarda sürat tahdidi ve balıkçılık faaliyetlerinin sınırlandırılması gibi idari tedbirler uygulanabilir.
Seyrüsefer İhtiyacı ile Koruma Rejimi Arasındaki Denge
Yunanistan'ın Meis Adası ile kendi anakarası arasındaki ulaşım ihtiyacı, Türkiye'nin kendi deniz alanlarında çevre, güvenlik ve kamu düzeni kurallarını uygulamasına engel teşkil etmez. Bahse konu ulaşım faaliyetlerinin kıyı devletinin tesis ettiği hukuk düzenine ve ilan edilen koruma rejimine uygun biçimde icra edilmesi gerekir.
Adaların deniz yetki alanı anakara ile eşit midir?
Hayır, adanın deniz yetki alanına sahip olması anakarayla aynı ölçüde ve coğrafi etkiyle değerlendirilmesini gerektirmez; yüzölçümü, kıyı uzunluğu ve coğrafi konum gereği adanın etkisi hakkaniyete uygun olarak sınırlandırılabilir.
Küçük bir ada anakaranın deniz alanını bütünüyle kapatabilir mi?
Küçük bir ada oluşumuna tanınacak deniz etkisi, karşısındaki uzun ve büyük anakaranın deniz alanlarını bütünüyle kullanılamaz hâle getirecek bir sonuç doğurmamalıdır.
Kıyı devleti yabancı gemilere yönelik çevre kısıtlaması getirebilir mi?
Evet, yabancı gemilere özel olarak yönelmemek ve objektif nitelik taşımak şartıyla demirleme yasağı, atık bırakma yasağı, hız sınırlaması ve balıkçılık kısıtlaması gibi makul tedbirler uygulanabilir.
Meis Adası ile anakara arasındaki ulaşım koruma kurallarını engeller mi?
Hayır, Yunanistan'ın Meis Adası ile anakarası arasındaki ulaşım gereksinimi, Türkiye'nin kendi yetki alanındaki çevre, güvenlik ve kamu düzeni kurallarını ortadan kaldırmaz; ulaşımın koruma rejimine uygun yürütülmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy