7589 Sayılı Kanun ile Yargı Mevzuatında Yapılan Değişiklikler

7589 sayılı Kanun; yirmi beş esas değişiklik maddesi, bir geçici madde ile yürürlük ve yürütme maddeleri olmak üzere toplam yirmi yedi maddeden meydana gelmektedir.

İcra ve İflas Kanunu Kapsamındaki Satış ve Artırma Kuralları

Taşınmaz mülkiyetinin tamamının miras yoluyla intikal ettiği ve mirasçılar haricinde başka bir hissedarın bulunmadığı durumlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde birinci artırma tek sefere mahsus olmak üzere sadece mirasçı paydaşlar arasında düzenlenir. Bu ilk artırmada ileri sürülen teklifin muhammen bedelin tamamını karşılaması gerekirken, müteakip ikinci artırmada genel nitelikteki yüzde elli sınırı tatbik edilir.

Satış isteyen alacaklı artırmaya katıldığında alacağı teminatı karşılıyorsa, alacağının karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmaz. Bu imkândan faydalanmak için artırma bitiminden önceki son iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurulması gerekir. Hazine ise açık artırmalarda teminat göstermekten muaftır.

En yüksek teklifi verdiği hâlde ihale bedelini süresinde yatırmayan kişinin teminatı iade edilmez ve öncelikle satış masrafları bu teminattan karşılanır. İhale bedelini yatırmayan kişi satış isteyen alacaklı ise muhammen bedelin yüzde 10'u kendi alacağından mahsup edilir ve satış masrafları borçluya yüklenmeyerek alacaklı üzerinde bırakılır. Ortaklığın giderilmesi satışında kalan teminat diğer paydaşlara payları oranında dağıtılabilir ve ayrıca teklif edilen bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası verilir. Ancak bu yaptırımlar, yürürlükten önce ilan edilmiş açık artırmalarda uygulanmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki Usul Düzenlemeleri

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükten önce açılmış bulunan belirsiz alacak davalarında ise eski hükümlerin uygulanmasına devam edilir.

Alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği kısmi davalarda davacı; talebini aynı dava içinde, bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan ve tahkikat sona erinceye kadar artırabilir. Bu durumda artırılan kısım bakımından zamanaşımı, talep artırım tarihinde değil ilk davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır.

Hukuk yargılamasında duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç aydan uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe yoluyla tahkikat yapılması veya işin niteliğinden doğan başka zorunlu hâllerin bulunması durumunda hâkim gerekçesini belirterek daha uzun bir süre tayin edebilir.

Ses ve görüntü nakliyle duruşmaya katılan kişilere kural olarak elle imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak ikrar, yemin, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh işlemleri bu kuralın istisnasını oluşturur. Bu düzenleme yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer.

İstinaf başvurusunun kısmen veya bütünüyle kabul edilerek bölge adliye mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında yeniden hüküm tesis edilmesi durumunda, hüküm altına alınan veya reddedilen tutar Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341. maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen parasal haddin üzerindeyse karara karşı temyiz yoluna gidilebilir. Buna karşılık, istinaf mercii kararı ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki parasal fark anılan yasal sınırı aşmıyorsa yahut tesis edilen hüküm sadece yargılama masrafı veya avukatlık ücretine münhasırsa kanundaki sair şartlar çerçevesinde temyiz yolu kapalıdır.

İdari Yargılama Usulü ve Danıştay Kanunundaki Değişiklikler

İdari yargıda genel düzenleyici tasarruflara yönelik iptal talepleri hariç olmak üzere; konusu 486.000 TL'yi aşmayan tam yargı ve iptal uyuşmazlıkları tek hâkimle çözüme kavuşturulur. Bunun yanı sıra öğrencilere uygulanan ve kurumdan ilişiğin kesilmesi yahut uzaklaştırma sonucunu doğurmayan disiplin yaptırımları, başarı notu, sınıf geçme, barınma, kredi ve burs süreçleri tek hâkimle görülür. Kamu personeline yönelik uyarma yaptırımları, geçici görev, yolluk ödemeleri, lojman tahsisi ve izin tasarrufları ile mesleki faaliyeti sürekli veya geçici olarak engellemeyen disiplin kararları ve 2022 sayılı Kanun kapsamındaki aylık istemleri de münhasıran yürürlük tarihinin ardından açılacak davalarda tek hâkim tarafından karara bağlanır.

İstinaf incelemesinde bölge idare mahkemesinin uyuşmazlığı ilk derece mahkemesine iade edebileceği haller sınırlandırılmıştır. Yargılamaya bakması yasaklanan yahut reddedilen hâkimin karar vermiş olması, görev ve yetki kurallarına aykırılık bulunması, davanın dilekçe aşamasında reddi icap ederken uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi, hasım mevkiinde eksiklik veya yanlışlık bulunması, talep sonucu hakkında eksik hüküm kurulması ya da karar verilmemesi durumlarında dosya geri gönderilebilir. Gerekli keşif, bilirkişi tetkikatı ya da duruşma icrasının yerine getirilmediği hâllerde de dosya iade edilebilmekle birlikte, bölge idare mahkemesi keşif, bilirkişi veya duruşma eksikliğini bizzatamlama yetkisini haizdir. Bu hallerin haricinde dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi kararı verilemez.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin ilk fıkrasında katalog olarak sayılmayan uyuşmazlıklarda, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden hüküm kurması halinde, bildirimin tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilir. Buna karşın vergi ve idare mahkemelerinde tek hâkimle karara bağlanan dosyalar, çiftçi mallarının korunmasına ilişkin uyuşmazlıklar, gayrimenkul zilyetliğine tecavüzün önlenmesi davaları, yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından kaynaklanan işler, kanunda gösterilen parasal sınırların altında kalan hükümler ile münhasıran yargılama gideri veya vekâlet ücretine hasredilen kararlar temyiz denetimi dışındadır. Bu temyiz usulü, yürürlük tarihinden sonra bölge idare mahkemelerince karara bağlanan uyuşmazlıklarda tatbik edilir.

Danıştay Kanunu'nun geçici 27. maddesindeki on yıl ibaresi on dört yıl olarak değiştirilmiş ve maddenin on yedinci fıkrasının 23 Temmuz 2030'a kadar uygulanmayacağı öngörülmüştür. Bu düzenleme 23 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulmuştur.

Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukundaki Düzenlemeler

Türk Ceza Kanunu kapsamındaki temel ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirak hali; sadece kredi kartı ya da banka kartı niteliğindeki ödeme vasıtalarının, banka nezdindeki hesapların, aracı kurum ve ödeme hizmeti sağlayıcısı hesaplarının, kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki hesapların veya bu hesapların kullanılmasını mümkün kılan zorunlu vasıta ve bilgilerin başkasına devredilmesinden ibaret kaldığında cezada yarı oranında indirime gidilir. İndirimin tatbik edilebilmesi için suça katılımın münhasıran bu fiille sınırlı kalması ve failin kendisine veya başkasına haksız menfaat temin etme gayesinin bulunması şarttır.

İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde mağdurun zararını tamamen giderirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir. Ancak zarar tamamen giderilinceye kadar yalnızca bu hükme dayanılarak infaz durdurulamaz veya ertelenemez.

Moleküler genetik ve DNA incelemesi neticeleri, kimlik unsurlarından soyutlanarak özel bir sisteme kaydedilir ve dava dosyasında delil mahiyetinde saklanır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddedilmesi ile beraat kararının kesinleşmesi veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hallerinde kayıtlar derhâl silinir. Bu durumların dışındaki hallerde, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren 20 yıl sonra kayıtlar Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir. Saklama amacının ortadan kalkması yahut haklı bir nedenin bulunması halinde kişi hâkim veya mahkemeden silinme talebinde bulunabilir; kayıtların başka bir soruşturma veya kovuşturmada kullanımı ise hâkim, mahkeme yahut Cumhuriyet savcısı kararına tabidir.

Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamış olan kaçak sanık hakkında mahkûmiyet veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Kaçak sanık hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmesi durumunda sanık veya müdafii, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görevsizlik ve yargı yeri tespiti dışındaki ceza dairesi kararlarına karşı Ceza Genel Kuruluna itiraz yolunda; mevzuatın önceki kuralında kararın tebliğinden itibaren bir aylık itiraz süresi aranırken, son kanuni düzenlemede dosyanın Başsavcılığa tevdiinden itibaren üç aylık itiraz süresi öngörülmektedir. Sanık lehine yapılacak itirazlarda süre koşulu aranmazken; itiraz isteminde bulunabilecekler arasına katılan, katılma talebi henüz karara bağlanmamış olanlar ile katılan sıfatını alabilecek ölçüde suçtan zarar gören kişiler de eklenmiştir.

Maddi Hukuk, Noterlik ve Yargı Teşkilatı Esasları

Vesayet altındaki kişinin malının açık artırmayla satılması gereken hâllerde satış, UYAP'a entegre elektronik satış portalında yapılır ve ihale vesayet makamının onayıyla tamamlanır. Vesayet makamı onay kararını ihale gününden itibaren 10 gün içinde verir. Bu düzenleme yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer ve yürürlükten önce ilan edilmiş satışlarda eski hükümler uygulanır.

Çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma hallerinde talep edilen tazminatlarda faiz başlangıcı dönemsel esasa bağlanmıştır. Zarar görenin veya vefat eden desteğin gelirinin somut olarak tespit edilebildiği evreye ilişkin tazminat miktarına haksız eylem yahut zarar doğuran hadisenin vuku bulduğu andan itibaren faiz yürütülür; buna karşılık henüz bilinemeyen gelecek dönemlere ilişkin hesaplanan tazminata ise hüküm tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Bu kural münhasıran yürürlük tarihinden sonra cereyan eden haksız fiil ve olaylara tatbik olunur.

Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa kanuni faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i olarak belirlenir. 30 Haziran günü geçerli reeskont oranının önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklı olması durumunda yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde 80'i uygulanır.

Mahkeme, sulh ceza hâkimliği, Cumhuriyet başsavcılığı veya soruşturmaya yetkili resmî makam noterlik evrakının aslını istediğinde noter evrakın bir örneğini çıkarıp onaylar, onaylı örneği noterlikte saklar ve aslını isteyen makama gönderir. Yalnızca onaylı örnek istendiğinde evrak taranarak güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda gönderilir; elektronik gönderme mümkün değilse fiziki onaylı örnek gönderilir. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmez; posta ve zorunlu yol masrafı dışında harç, vergi, değerli kâğıt ücreti veya başka bir ücret tahsil edilmez.

Mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurmak, hâkimler ve savcılar bakımından kanundaki disiplin fiilleri arasına eklenmiştir. Hâkim ve savcı yardımcılarının sözlü sınavı ise mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi; hukuki meseleyi kavrama, çözme ve ifade etme yeteneği; özgüven, temsil kabiliyeti ve mesleğe uygunluk ile Türkçeyi kullanma, genel kültür ve yetenek olmak üzere her biri 25 puanlık dört başlık üzerinden değerlendirilir.

Adli Tıp İhtisas Kurulu başkan ve üyeliklerine tıp veya diş hekimliği uzmanlık belgesi yahut ilgili bilim alanında doktora unvanına haiz kişiler atanabilir. Kurul başkanları ve üyeleri ile adli tıp ihtisas dairesi ve grup başkanlarının görev süresi dört yıl olarak tayin edilmiştir. Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte dört yıl veya üzerinde görev süresini doldurmuş kişilerin görevi hitama erer; dört yıldan daha az görevde kalanlar bakiye sürelerini tamamlar ve yerlerine atama işlemi tesis edilinceye kadar görevlerini sürdürürler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy