7550 Sayılı Kanunla Gelen Başlıca Hukuki Değişiklikler

4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun; ceza infazı, icra hukuku ve ceza hukuku alanlarında çok sayıda değişiklik yapmıştır. Bu değişiklikler arasında denetimli serbestliğe yeni bir asgari infaz koşulu getirilmesi, tekerrür hâllerinde koşullu salıverilme sürelerine üst sınır ve ikinci tekerrür istisnası eklenmesi ile icra satışlarına ilişkin ilan ve teklif kurallarının düzenlenmesi öne çıkmaktadır. Aşağıda yürürlükteki mevzuat hükümlerine dayanan değişiklikler alan alan aktarılmaktadır; parasal limitler gibi yıllık güncellemeye tabi bazı değerlerde kanunun güncel metninin esas alınması gerekir.

İcra Satışlarında İlan ve Artırma Düzenlemeleri

İcra ve İflas Kanunu m. 114 uyarınca icra satışları açık artırma yoluyla yapılmaktadır. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ile saat aralığı, artırmaya başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilmek zorundadır. İkinci artırmanın başlangıç tarihi ise birinci artırmanın bitiminden itibaren bir ayı geçmeyecek biçimde belirlenir.

İlan yükümlülüğünün kapsamı, haczedilen malın toplam muhammen bedeline göre üç ayrı kademeye ayrılmıştır. Alt kademede kalan satışlarda gazete veya internet haber sitesiyle ilan yapılıp yapılmayacağına icra dairesi, alakadarların menfaatlerini göz önünde bulundurarak kendisi karar verir. Orta kademede kalan satışlar, satışın yapılacağı yerde resmî ilan yayınlama hakkına sahip yerel gazete veya internet haber sitesinde duyurulur. Üst kademedekilerin ilanı ise bir internet haber sitesinde ya da yurt genelinde dağıtılan ve ilan talebi tarihinde günlük fiilî satışı elli bin adedin üzerinde olan resmî ilan yayınlama hakkını haiz ulusal gazetede yapılır. Bu parasal eşikler, bir önceki yılın Aralık ayındaki yıllık Üretici Fiyat Endeksi esas alınarak Adalet Bakanlığı tarafından güncellenmekte ve her yıl 1 Şubat gününden itibaren geçerli olmak üzere Resmî Gazete'de ilan edilmektedir.

Basın İlân Kurumu İlan Portalı'nda yayımlanacak ilanlardan herhangi bir ücret alınmamaktadır.

Asgari Teklif Koşulu ve İhale Bedelinin Ödenmesi

Elektronik satış portalında geçerli sayılabilmesi için teklifin; haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi yüksekse o miktarı, buna ek olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını da aşması gerekmektedir.

İhale alıcısı, satış bedelinin tamamını ihalenin gerçekleştiğine ilişkin tutanağın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra dairesi hesabına yatırmak zorundadır. Bu sürenin geçirilmesi hâlinde alınan teminat iade edilmez; teminat, öncelikle satış masraflarından düşülmek üzere hak sahiplerine alacaklarına mahsuben ödenir.

Denetimli Serbestliğe Yeni Asgari İnfaz Koşulu

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 105/A'ya 7550 sayılı Kanun m. 13 ile yeni bir ön koşul eklenmiştir. Buna göre hükümlünün denetimli serbestlik usulünden yararlanabilmesi için, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken toplam sürenin en az onda birini, beş günden az olmamak üzere, fiilen ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekmektedir. Geçirilmesi gereken bu sürenin hesabında ölçüm tabanı, koşullu salıverilmeye kadar kalan süre değil, ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken toplam süredir.

Açık kuruma ayrılma koşulları oluşmasına karşın kendi iradesi dışında açık kuruma ayrılamayan ya da kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler, diğer şartları da sağlamaları kaydıyla bu usulden yararlanabilmektedir. Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapis cezasına çevrilen hükümlüler ise denetimli serbestlik usulünden yararlanamazlar.

Özel Gruplara Tanınan Denetimli Serbestlik İmkânı

5275 sayılı Kanun m. 105/A f.3 kapsamında iki grup hükümlü, genel kuraldakinden daha geniş bir koşullu salıverilme eşiğiyle denetimli serbestlik usulünden yararlanabilmektedir. Sıfır ile altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler birinci grubu oluşturmaktadır. Maruz kaldıkları ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız sürdüremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler ise ikinci grubu oluşturmakta olup bu hükümlülerin söz konusu hâllerini Adlî Tıp Kurumu'ndan alınan raporla ya da Adalet Bakanlığı'nca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumu'nca onaylanan raporla belgelendirmeleri gerekmektedir. Her iki grup için de diğer yasal koşulların sağlanmış olması şartı aranmaktadır.

Denetimli Serbestlikte Yükümlülükler ve Müracaat Zorunluluğu

TCK m. 191 kapsamında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da kullanmak suçundan hükümlü olanlar, denetimli serbestlik kapsamındaki diğer yükümlülüklere ek olarak tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne de tabidir.

Yükümlülüklerine ve denetim planına uyan hükümlü hakkında koşullu salıverilme işlemlerinin başlatılması için denetimli serbestlik müdürlüğü gerekçeli bir rapor hazırlayarak ilgili mahkemeye gönderir; mahkeme bu raporu 5275 sayılı Kanun m. 107 ve 108 hükümleri çerçevesinde değerlendirir.

Koşullu Salıverilme Koşulları

5275 sayılı Kanun m. 107/1 uyarınca koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi zorunludur. Genel kurala göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz yıl, müebbet hapis cezasında yirmi dört yıl, diğer süreli hapis cezalarında ise cezanın yarısı infaz kurumunda çekildikten sonra koşullu salıverilme hakkı doğmaktadır.

Suç örgütü kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlarda bu oranlar farklılaşmaktadır: ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz altı yıl, müebbet hapis cezasında otuz yıl, süreli hapis cezasında ise cezanın üçte ikisi infaz kurumunda çekilmedikçe koşullu salıverilme gerçekleşmez. Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlarda o suça özgü oran esas alınır.

Hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği her bir gün, koşullu salıverilme süresinin hesabında iki gün olarak dikkate alınır. Koşullu salıverilen hükümlünün tabi tutulacağı denetim süresi, infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır; ancak süreli hapis cezalarında bu denetim süresi hak ederek tahliye tarihini aşamaz.

TCK İkinci Kitap, Dördüncü Kısım'ında yer alan Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar, Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar ile Milli Savunmaya Karşı Suçlar bölümlerindeki suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Bu istisna yalnızca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti kapsamakta olup süreli ve müebbet hapis cezalarını kapsamamaktadır.

Koşullu Salıverilme Usulü ve Denetim

Koşullu salıverilme kararı, ceza infaz kurumu idaresinin gerekçeli raporu üzerine infaz hâkimliğince dosya üzerinden verilir. Hâkim raporu uygun bulmadığı takdirde gerekçesini kararında göstermek zorundadır; bu kararlara itiraz yolu açıktır. İnfaz hâkimi, denetim süresi içinde hükümlüye iki yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir.

Denetim süresi içinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen ısrarla uyulmaması hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır. Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiğinde ise ceza infaz edilmiş sayılır.

TCK m. 102'nin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, m. 103'te tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan ve m. 104'ün ikinci ile üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan mahkûm olanlar hakkında, m. 188 hariç olmak üzere, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverilme denetim süresinde infaz hâkimi tarafından tıbbi tedaviye tabi tutulma, tedavi amaçlı programlara katılma, mağdurun oturduğu ve çalıştığı bölgede ikamet etme yasağı, mağdura yaklaşma yasağı, çocuklarla bir arada olmayı gerektiren ortamda çalışma yasağı ve çocuklar hakkında bakım ile gözetim yükümlülüğü gerektiren faaliyet yasağından bir veya birkaçına hükmedilebilir. Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.

Tekerrürde Koşullu Salıverilme: 7550 Sayılı Kanunla Gelen Değişiklikler

5275 sayılı Kanun m. 108/2'ye 7550 sayılı Kanun m. 14 ile eklenen hükme göre tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. Ancak ikinci defa tekerrür hâlinde bu sınırlama uygulanmaz.

İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı mahkûmiyet hükmünde belirtilmek zorundadır. Bu ek cümleler 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Cezanın infazı tamamlandıktan sonra devam eden denetim süresi içinde yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrirler, infaz hâkimi kararıyla on beş günden üç aya kadar disiplin hapsine tabi tutulabilir.

Çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, tekerrüre ilişkin 5275 sayılı Kanun m. 108/1'deki koşullu salıverilme süreleri uygulanır.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunda Ceza Çerçevesi

Türk Ceza Kanunu m. 158/1 uyarınca nitelikli dolandırıcılık suçu, temel hâllerde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasını gerektirmektedir. Aynı fıkranın (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan nitelikli hâllerde ise hapis cezasının alt sınırı dört yıldan ve adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında; bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır. Bu artırım hem TCK m. 157 hem de m. 158 kapsamındaki suçlara uygulanır.

Hukuk Yargılamasında Kısmi Dava

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109/1 uyarınca talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu hâllerde yalnızca bir kısmı dava yoluyla ileri sürülebilir. Kısmi dava açılması, dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmiş olunması hâli dışında, geri kalan talep hakkından vazgeçildiği anlamına gelmez; bu husus HMK m. 109/3'te açıkça düzenlenmiştir.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy