5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan suçlarda eşyanın ve suçtan doğan kazancın müsaderesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun bu konulara ilişkin kurallarına göre değerlendirilir. Kaçak eşyanın taşınmasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya çalışılan taşıma aracı ise bu genel yollamayla yetinilerek müsadere edilemez; Kanunun 13. maddesinin birinci fıkrasındaki seçeneklerden birinin de gerçekleşmesi gerekir.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 13Kaynağı aç
ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri
uygulanır. Ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs
edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan
birinin gerçekleşmesi gerekir:
a) Kaçak eşyanın, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını
engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış
veya taşınmış olması.
b) Kaçak eşyanın, taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını
veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli
kılması.
c) Taşıma aracındaki kaçak eşyanın, Türkiye’ye girmesi veya Türkiye’den çıkması
yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması.
(2) Etkin pişmanlık nedeniyle fail hakkında cezaya hükmolunmaması veya kamu
davasının düşmesine karar verilmesi, sadece suç konusu eşya ile ilgili olarak müsadere
hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez.
Mülkiyetin kamuya geçirilmesi
Eşya ve kazanç için genel yollama
Kanunun 13. maddesinin birinci fıkrası, bu Kanunda tanımlanan suçlar bakımından 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesi kurallarının uygulanacağını söyler. Eşya için 54. madde, maddi menfaat ve ekonomik kazanç için 55. madde bu yollamanın gösterdiği çerçevedir. Taşıma aracına özgü ek koşullar, bu genel çerçevenin yerine geçmez; onun yanında aranır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 55Kaynağı aç
oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların
değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların
müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi
için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.
(2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı veya
bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan
değerlerin müsaderesine hükmedilir.
(3) (Ek: 26/6/2009 – 5918/2 md.) Bu madde kapsamına giren eşyanın
müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin
hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir.
Çocuklara özgü güvenlik tedbirleri
Taşıma aracında aranan seçenekli koşullar
Maddenin sınırı, kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya buna teşebbüs edilen her türlü taşıma aracını kapsar. Müsadereye gidilebilmesi için fıkrada sıralanan durumlardan birinin varlığı yeterlidir; koşullar birlikte aranmaz. Aynı fıkra, taşıma aracı dışında kalan eşya için bu ek sınırı ayrıca kurmaz.
Seçeneklerden biri, kaçak eşyanın suçu kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını zorlaştıracak biçimde özel hazırlanmış gizli bir tertibat içinde saklanması ya da taşınmasıdır. Bir diğeri, kaçak eşyanın aracın yükü içinde miktar veya hacim yönünden tamamı ya da ağırlıklı bölümü oluşturması veya taşınmanın o aracın kullanılmasını gerektirmesidir. Son seçenek, araçtaki kaçak eşyanın Türkiye’ye girişi veya Türkiye’den çıkışı yasak maddelerden ya da toplum veya çevre sağlığı bakımından zararlı maddelerden olmasıdır.
Türk Ceza Kanununa göre eşya müsaderesi
Türk Ceza Kanununun 54. maddesinin birinci fıkrası, kasıtlı suçta kullanılan, suçun işlenmesine ayrılan veya suçtan ortaya çıkan eşyanın müsaderesini, eşyanın iyi niyetli üçüncü kişilere ait olmaması şartına bağlar. Suçta kullanılmak üzere hazırlanmış eşya ise ancak kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak yönünden tehlikeliyse müsadere edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen
ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde
kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel
ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde
iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması
hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamına giren
eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin
başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para
tutarının müsaderesine karar verilir.
(3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran
daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı
anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.
(4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç
oluşturan eşya, müsadere edilir.
(5) Bir şeyin sadece bazı
kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı
ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir.
(6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece
suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.
Kazanç müsaderesi
Eşya üzerinde iyi niyetli üçüncü kişiler lehine sınırlı ayni hak kurulmuşsa müsadere kararı verilebilir; fakat bu hak korunur. Birinci fıkradaki eşya yok edilmiş, elden çıkarılmış, tüketilmiş ya da başka bir nedenle müsaderesi imkânsız hale gelmişse, eşyanın kendisi yerine onun değeri kadar paranın müsaderesine karar verilir.
Suçta kullanılan eşyanın müsaderesi, işlenen suça göre daha ağır bir sonuç doğuracak ve hakkaniyete aykırı düşecekse müsadere kararı verilmeyebilir. Bu ifade, müsaderenin uygulanmamasını zorunlu kılmaz. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alınması veya satılması suç olan eşya ise müsadere edilir. Hangi eşyanın bu gruba girdiği madde metninde tek tek sayılmaz.
Yalnızca bir bölümün müsaderesi gerekiyorsa ve o bölüm eşyanın tamamına zarar vermeden ayrılabiliyorsa karar, bütün eşyaya değil yalnızca bu bölüme yönelir. Eşya birden fazla kişiye paylı olarak aitse, müsadere suça katılan kişinin payıyla sınırlıdır.
Kazanç ve karşılık değer
Türk Ceza Kanununun 55. maddesinin birinci fıkrası; suçun işlenmesiyle elde edilen, suçun konusunu oluşturan veya suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi ya da dönüştürülmesiyle ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesini öngörür. Bu fıkraya dayanılabilmesi, maddi menfaatin suçun mağduruna geri verilememesine bağlıdır.
Müsadereye konu eşyaya veya maddi menfaate elkonulamaz ya da bunlar ilgili merciye teslim edilemezse, bunların karşılığını oluşturan değerler müsadere edilir. Bu madde kapsamındaki eşyayı sonradan edinen kişi, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına dair hükümlerinden yararlanabiliyorsa eşyanın müsaderesi bu fıkraya göre mümkün olmaz.
Etkin pişmanlık ve suç konusu eşya
5607 sayılı Kanunun 13. maddesinin ikinci fıkrası, etkin pişmanlık sonucunda faile ceza verilmemesini veya kamu davasının düşmesini, müsadereyi bütünüyle engelleyen bir durum saymaz. Hüküm bu etkiyi yalnızca suç konusu eşya yönünden kurar. Taşıma aracını aynı fıkranın içine ayrıca alan bir anlatım yoktur.
Yolcu beraberindeki muafiyet fazlası eşyaya ilişkin karar
Yargıtay 7. Ceza Dairesinin E. 2013/16600, K. 2014/14169 sayılı kararında, sanığın belirlenen gümrük kapısından yolcu olarak ülkeye girdiği kabul edilmiştir. Yolcu beraberinde gelen ve muafiyet dışında kalan eşyanın ticari nitelik taşımadığı, ithalinin de yasak olmadığı gözetilmiştir. Bu değerlendirme karardaki olaya özgüdür ve 5607 sayılı Kanun bakımından her olayda uygulanacak genel bir kural oluşturmaz.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2013/16600, K. 2014/14169Kaynağı aç
"İçtihat Metni"
Tebliğname No : 7 – 2012/160490
MAHKEMESİ : İzmir 1. Asliye Ceza Mahkemesi
TARİHİ : 05/04/2012
NUMARASI : 2011/872 (E) ve 2012/154 (K)
SUÇ : 4733 Sayılı kanuna muhalefet
Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Tüm dosya içeriğine göre sanığın belirlenen gümrük kapısından yolcu olarak yurda giriş yaptığı, ele geçen ve yolcu beraberinde getirilen muafiyet kapsamı dışındaki eşyanın ticari mahiyette bulunmadığı ve ithalininde yasak olmadığı gözetilerek beraati yerine mahkumiyetine, sigaralar yönünden de 11/04/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6455 sayılı Yasanın 12,maddesi ile değişik 4458 sayılı Yasanın 235. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere Gümrük İdaresine gönderilmesi yerine müsaderesine karar verilmesi,
Yasaya aykırı, katılan gümrük idaresi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 03.07.2014 günü oybirliği ile karar verildi.
Aynı kararda, bu hususların gözetilmemesi nedeniyle beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesi yasaya aykırı bulunmuştur. Sigaralar yönünden de 11/4/2013 tarihli ve 28615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6455 sayılı Kanunun 12. maddesiyle değişik 4458 sayılı Kanunun 235. maddesi uyarınca işlem yapılması için eşyanın Gümrük İdaresine gönderilmesi gerekirken müsaderesine karar verilmesi yasaya aykırı görülmüş; hüküm 03.07.2014 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur. 4458 sayılı Kanunun 235. maddesinin kendi metni bu açıklamanın kapsamına girmez.
Sık sorulan sorular
5607 sayılı Kanunda müsadere hangi kurallara göre yapılır?
Bu Kanunda tanımlanan suçlarda eşya ve kazanç müsaderesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre uygulanır. Taşıma aracı için ayrıca 5607 sayılı Kanunun 13. maddesindeki seçeneklerden biri aranır.
Taşıma aracında koşullardan biri yeterli midir?
Evet. Kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen araçta, maddede sayılan durumlardan birinin gerçekleşmesi müsadere için öngörülen ek şartı karşılar.
İyi niyetli üçüncü kişiye ait eşya müsadere edilir mi?
Kasıtlı suçta kullanılan, suça ayrılan veya suçtan meydana gelen eşya, Türk Ceza Kanununun 54. maddesine göre iyi niyetli üçüncü kişilere ait olmamalıdır. Eşya üzerinde sınırlı ayni hak varsa bu hak saklı tutulur.
Etkin pişmanlık müsadereyi ortadan kaldırır mı?
Hayır, en azından suç konusu eşya bakımından kaldırmaz. Cezaya hükmedilmemesi veya davanın düşmesi, yalnız bu eşya yönünden müsadere hükümlerinin uygulanmasını engellemez.
Eşya veya menfaat elde edilemezse ne yapılır?
Türk Ceza Kanununun 54. maddesinde, kapsamındaki eşyanın yok edilmesi veya müsaderesinin imkânsızlaşması hâlinde değeri kadar paranın müsaderesi düzenlenir. 55. madde ise elkonulamayan veya merciine teslim edilmeyen eşya ve maddi menfaatlerin karşılık değerinin müsaderesini öngörür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy