Sınai mülkiyet haklarına ilişkin işlemler Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde yürütülür. Marka, tasarım ve patent süreçlerinde hak kaybı yaşanmaması için başvuru, itiraz ve usuli işlemler belirli kanuni sürelere ve şekil koşullarına tabidir.
Marka Başvurularında Vekalet ve Şekil Şartları
Marka vekilleri kural olarak vekaletname sunmaksızın TÜRKPATENT nezdinde işlem yapabilir. Ancak marka veya tasarım sahibinin değişmesi, marka veya tasarımın tamamen ya da kısmen geri çekilmesi ve kısmi yenileme taleplerinde vekaletname ibrazı zorunludur. Marka sahipleri tescilli markalarını sınırlı mal veya hizmet grupları için kısmi olarak yenileyebilir.
Geleneksel olmayan marka başvuruları belirli şekli kurallara bağlanmıştır. Üç boyutlu marka başvuruları, markanın koruma kapsamını gösteren en fazla altı farklı açıdan görünümü içermelidir. Ses markası başvurularında elektronik ortamda dinlemeye ve saklamaya elverişli ses kaydı sunulmalı, işaretin notayla gösterimi mümkünse bu gösterim de başvuruya eklenebilmektedir. Renk markası başvurularının Kurum tarafından geçerliliği kabul edilen renk kodunu gösteren bir görsel ile yapılması gerekir; şekil, resim veya yazı gibi diğer unsurlarla birlikte kullanılan renkler bağımsız renk markası sayılmaz. Hareket markası başvuruları ise çizim dizisi veya hareketi anlatan bir görüntü içermeli, sunulan görüntülerin tümü marka ile bütünlük sergilemelidir.
Mutlak Ret Kararlarında Muvafakatname Usulü
Önceki tarihli marka gerekçesiyle verilen mutlak ret kararları, önceki hak sahibinin noter onaylı muvafakatname formu sunmasıyla aşılabilir. Muvafakatnamenin koşulsuz ve şartsız düzenlenmesi zorunludur ve Kurum'a sunulduktan sonra geri çekilemez. Sicile kayıtlı lisans sahiplerinin bulunması durumunda lisans sahiplerinin yazılı izinlerinin de muvafakatname ile birlikte verilmesi gerekir.
Muvafakatname marka başvurusuyla birlikte veya karara itiraz sürecinde itiraz karara bağlanana kadar Kurum'a sunulabilir. Belgede yer alan başvuru sahiplerinin kimlik ve iletişim bilgisi eksikse tamamlama için iki aylık süre verilir; eksiklik bu sürede giderilmezse talep yapılmamış sayılır. Alınmış olmasına rağmen Kurum'a sunulmamış muvafakatnameler için bildirim yapılmaz ve talep yapılmamış sayılır.
Marka İtirazlarında Kullanım İspatı ve Uzlaşma
İtiraz sahibinin markasının en az beş yıldır tescilli olduğu benzerlik itirazlarında, başvuru sahibinin talebiyle başvuru veya rüçhan tarihi itibarıyla kullanım ispatı istenebilir. Kullanım ispatı talebi tescil numarası dahil açık, anlaşılır ve koşulsuz olmalıdır; talep geri çekilirse yapılmamış sayılır. Kullanımın ispatlanamaması halinde itiraz reddedilir; kullanım yalnızca bazı mal veya hizmetleri kapsıyorsa inceleme bu sınırlı mallar veya hizmetler yönünden sürdürülür.
Kullanım ispatı veya markanın kullanılmamasına ilişkin geçerli bir mazeret iletilmesi için taraflara bir aylık süre tanınır. İşlemin bu sürede yerine getirilmemesi halinde itiraz reddedilir. Kullanım ispatında ambalaj, etiket, katalog, fatura, gazete ilanı ve fiyat listesi gibi belgeler delil olarak sunulabilir; bu delillerin tarih ve yer bilgisi içermesi, markanın kullanımını açıkça göstermesi ve güvenilir olması gerekir. Delillerin yabancı dilde olması durumunda yeminli tercüman onaylı Türkçe çevirilerin sunulması için iki ay süre tanınır; süresinde çevirisi sunulmayan yabancı dildeki deliller Kurum tarafından dikkate alınmaz.
TÜRKPATENT itiraz aşamasında tarafları uzlaşmaya davet edebilir. Uzlaşma davetinin tebliğinden itibaren bir ay içinde yazılı görüş sunulmazsa itiraz incelemesine devam edilir. Vekille temsil edilen hallerde vekil, uzlaşma davetini ve uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olduğunu müvekkiline bildirmekle yükümlüdür. Uzlaşma davetinin kabul edildiğinin bildirilmesi durumunda inceleme üç ay ertelenir; tarafların talebiyle bu süre üç ay daha uzatılabilir. Uzlaşma sürecinin tamamlanmasından itibaren bir ay içinde uzlaşma raporunun aslı veya noter onaylı sureti sunulmazsa incelemeye kaldığı yerden devam edilir.
Tasarım Başvurularında İnceleme ve İtiraz Kuralları
Tasarım başvurularında tarifname sunulması zorunlu olmayıp isteğe bağlıdır. Başvurunun iki boyutlu bir tasarım olması ve yayım erteleme talep edilmesi halinde, görsel yerine tasarım veya ürünün yirmiye otuz santimetre boyutundaki numunesi sunulabilir. Kurum tasarım başvurularında re'sen yenilik değerlendirmesi yapar ve yenilik kriteri ret sebebi oluşturabilir.
TÜRKPATENT ret veya kısmi ret kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Tasarım başvurularında yayım süresi üç ay olup üçüncü kişiler yayımlanan tasarımlara karşı bu üç aylık süre içinde itirazda bulunabilir.
Patent İşlemleri ve Süre Kaçırılmasında Başvurulacak Yollar
Patent başvurularında noksan belge, ücret ve bilgilerin tamamlanması için tebliğden itibaren iki aylık süre verilir. Araştırma talebi başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren on iki ay içinde, inceleme talebi ise araştırma raporunun alındığı tarihten itibaren üç ay içinde yapılmalıdır. Genetik patent başvurularında endüstriyel uygulanabilirlik ve işlev tarifname veya istemlerde tanımlanmalı, nükleotid veya aminoasit listesi WIPO normlarına uygun sunulmalıdır; başvuru tarihinden sonra iletilen listeler tarifnamenin parçası sayılmaz.
Halka açık olmayan ve uzman tarafından buluşun uygulanmasına imkan verecek derecede tanımlanamayan biyolojik materyale ilişkin başvurularda yetkili depo kuruluşuna örnek verilmeli, materyalin tipik özellikleri bilinmeli ve depozito kuruluşunun adı ile erişim numarası başvuruya eklenmelidir. Patent yenileme ücretinin, patent hakkının sona ermesine ilişkin bildirimden itibaren iki ay içinde ödenmesi halinde patent hakkı ödemenin yapıldığı tarihte yeniden geçerlilik kazanır.
Patent başvurusu için öngörülen sürelere uyulmaması durumunda, başvuru sahibi süreye uyulmamasının sonuçlarının bildirilmesinden itibaren iki ay içinde gerekli işlemleri yaparak işlemlerin devam ettirilmesini talep edebilir. Gerekli özen gösterilmesine rağmen kaçırılan süreler sebebiyle patent haklarının kaybedilmesi halinde ise hakların yeniden tesisi istenebilir. Hakların yeniden tesisi talebi, son başvuru tarihinin kaçırılmasından itibaren bir yıl ya da engelin kalkmasından itibaren iki ay içinde yapılabilir. Rüçhan süresinin kaçırılmış olması halinde ise talep rüçhan son başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde sunulmalıdır.
Marka vekilleri vekaletname olmadan işlem yapabilir mi?
Marka vekilleri kural olarak vekaletname sunmaksızın işlem yapabilir; ancak marka veya tasarım sahibi değişikliği, başvurunun tamamen ya da kısmen geri çekilmesi ve kısmi yenileme taleplerinde vekaletname ibrazı zorunludur.
Marka kullanım ispatı bildirimine karşı süre ne kadardır?
Kullanım ispatı veya kullanmama gerekçesi sunulması için taraflara bir aylık süre verilir; delillerin yabancı dilde olması halinde yeminli tercüman onaylı Türkçe çevirilerin sunulması için iki ay süre tanınır.
Patent başvurularında araştırma ve inceleme talepleri ne zaman yapılır?
Araştırma talebi başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren on iki ay içinde, inceleme talebi ise araştırma raporunun alındığı tarihten itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.
Tasarım yayımına üçüncü kişiler ne kadar sürede itiraz edebilir?
Tasarım başvurularında bülten yayım süresi üç aydır ve üçüncü kişiler yayım tarihinden itibaren üç ay içinde itirazda bulunabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy