Sigorta Tahkim Komisyonu: Başvuru, Yargılama ve Karara İtiraz

by Avukat Erdal Ersoy
Sigorta Tahkim Komisyonu: Başvuru, Yargılama ve Karara İtiraz

Sigorta Tahkim Komisyonu Nedir ve Kimler Başvurabilir?

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta sözleşmesinden veya Güvence Hesabından doğan uyuşmazlıkları çözmek amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde kurulan özel bir uyuşmazlık çözüm organıdır. Sigorta ettiren, sözleşmeden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasındaki anlaşmazlıklar bu Komisyon aracılığıyla çözüme kavuşturulabilir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/1. maddesi, uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile sisteme üye kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen herkesin tahkim usulünden yararlanabileceğini düzenlemektedir. Zorunlu sigortalar söz konusu olduğunda ise ilgili kuruluş sisteme üye olmasa dahi hak sahipleri bu yola başvurabilir.

5684 sayılı SİGORTACILIK KANUNU m. 30Kaynağı aç
MADDE 30 – (1) Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur. Sigortacılık yapan kuruluşlardan, sigorta tahkim sistemine üye olmak isteyenler, durumu yazılı olarak Komisyona bildirmek zorundadır. Sigorta tahkim sistemine üye olan kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen kişi, uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usûlünden faydalanabilir. (Ek cümle : 3/4/2013-6456/45 md.) İlgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan bu fıkra kapsamındaki uyuşmazlıklar için ilgili kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri bu bölüm hükümlerine göre tahkim usulünden faydalanabilir. (Ek cümle : 3/4/2013-6456/45 md.) Sigorta tahkim sistemine üye olmayan kuruluşlar bakımından Sigorta Tahkim Komisyonu giderlerine katılım Hazine Müsteşarlığınca ayrıca belirlenir.[21] (2) Komisyon, bir Müsteşarlık temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ile Müsteşarlıkça belirlenecek bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımı ile oluşur. Müsteşarlık temsilcisinin asgarî on yıl kamu hizmetinde çalışmış, sigortacılık alanında deneyim sahibi ve en az daire başkanı seviyesinde olması; Birlik temsilcilerinin de 4 üncü maddede genel müdür yardımcısı için öngörülen şartlara sahip olması gerekir. Tüketici derneği temsilcisi ise Türkiye çapında en fazla üyeye sahip tüketici derneğinin önereceği üç aday arasından Müsteşarlıkça seçilir. Komisyon kendi içinden bir Başkan seçer. Komisyonda kararlar üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır. İki yıl için seçilen Komisyon Başkan ve üyelerine, kamu iktisadî teşebbüsleri yönetim kurulu başkan ve üyelerine ödenen aylık ücret ve diğer ödemeler tutarında ücret ödenir. (3) Komisyon aşağıdaki görevleri yerine getirir: a) Müdür ve müdür yardımcılarını atamak. b) Birlikçe ayrı bir hesapta izlenecek olan Komisyonun bütçesini hazırlayarak Birliğe sunmak. c) Tahkim sisteminin adil, tarafsız ve etkin bir biçimde işleyişini sağlamak için gerekli önlemleri almak. ç) Komisyonun faaliyet sonuçları hakkında yıllık rapor hazırlayarak Birliğe ve Müsteşarlığa göndermek. d) Bilgi işlem alt yapısını hazırlamak. e) Kanunlarla kendisine verilen diğer görevleri yapmak. (4) Komisyon, gerekli görülen yerlerde büro açmaya yetkilidir. Büro müdürünün, Komisyon müdürü ile aynı nitelikleri taşıması zorunludur. Büro müdürüne verilecek görevler Komisyon tarafından belirlenir. (5) Komisyona bağlı çalışmak üzere bir müdür ve iki müdür yardımcısı, raportörler ile yeterli sayıda personel görevlendirilir. Müdür ve müdür yardımcıları Komisyonca, raportörler ve diğer personel ise müdürün önerisiyle Komisyon tarafından atanır. Görevden alınma, göreve atanma ile aynı usûle tâbidir. Komisyon müdürünün; a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması, c) Sigorta hukukunda en az iki yıl veya sigortacılıkta en az beş yıl deneyimi olması, gerekir. (6) Müdür yardımcılarının (c) bendi hariç olmak üzere beşinci fıkrada sayılan nitelikleri taşıması zorunludur. Ayrıca, müdür yardımcılarının en az birinde iki yıllık sigortacılık deneyimi aranır. (7) Uyuşmazlıklar, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözülür. (8) Sigorta hakemlerinin; a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması, c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması, gerekir. (Ek cümle: 13/6/2012-6327/58 md.) Müsteşarlık bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkilidir. (9) Komisyon nezdinde çalışacak olan sigorta raportörleri, Komisyon müdüründe aranan niteliklere sahip olmak zorundadır. (10) Sigorta hakemi olmak isteyenlerin gerekli nitelikleri taşıdıklarını belgelemek suretiyle Komisyona başvurması gerekir. Başvurusu uygun görülenler kabul için Müsteşarlığa bildirilir. Müsteşarlığın kabul etmesi halinde ilgilinin ismi, Komisyon tarafından tutulacak ve bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilecek olan sigorta hakemliği listesine kaydolunur ve bu listede değişiklik olması halinde de değişiklikler altı aylık dönemler itibarıyla Adalet Bakanlığına ve Müsteşarlığa bildirilir. (11) Sigorta hakeminin ismi; a) Sigorta hakemliği yapmak için gereken nitelikleri kaybetmişse veya tarafsızlık ilkesine aykırı hareket ettiği tespit edilmişse sürekli olarak, b) Kendisine ulaşan dosyaları bir yıl içinde en fazla üç kez zamanında sonuçlandırmamışsa bir yıl süreyle, Listeden silinir. (12) Tahkim sistemine üye olmak isteyenlerden katılma payı, uyuşmazlık çözümü için Komisyona başvuranlardan ise başvuru ücreti alınır. (Değişik ikinci ve üçüncü cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) Beş bin Türk Lirasının altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir. Beş bin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararlarına karşı kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) İtiraz talebinde bulunmak için bu madde uyarınca belirlenen başvuru ücretinin Komisyona yatırılması şarttır. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) İtiraz talebi münhasıran bu talepleri incelemek üzere Komisyon tarafından teşkil edilen hakem heyetlerince incelenir. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) İtiraz talebi hakkında işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) Beşbin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları bu madde uyarınca süresinde itiraz başvurusunda bulunulmaması hâlinde kesinleşir. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) Bu uyuşmazlıklar hakkında bu madde uyarınca yapılan itiraz üzerine verilen karar kesindir. (Ek cümle: 3/4/2013-6456/45 md.) Kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir. (Değişik cümle: 13/6/2012-6327/58 md.) Ancak, tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmiş olması, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmiş olması, hakemlerin yetkileri dahilinde olmayan konularda karar vermesi ve hakemlerin, tarafların iddiaları hakkında karar vermemesi durumlarında her hâlükarda temyiz yolu açıktır. Temyize ilişkin usûl ve esaslar hakkında Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu uygulanır. (13) Komisyona gidilebilmesi için, sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin, uyuşmazlığa konu teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir. (14) Mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz. (15) Sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin Komisyona başvurusu, öncelikle raportörler tarafından incelenir. Raportörler en geç onbeş gün içinde incelemelerini tamamlamak zorundadır. Raportörler tarafından çözümlendirilemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir. Uyuşmazlığa hangi sigorta hakeminin bakacağı, Komisyon tarafından sigorta hakemi listesinden seçilir. Komisyon, işin niteliğine bağlı olarak en az üç sigorta hakeminden oluşan bir heyet oluşturulmasına karar verebilir. Ancak, uyuşmazlık konusu miktarın onbeşbin Türk Lirası ve üzerinde olduğu durumlarda heyet teşekkülü zorunludur. Heyet kararını çoğunlukla verir. Hakemler, sadece kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir. Seçilen sigorta hakemi mücbir nedenler ve umulmayan haller hariç olmak üzere görevi reddedemez. Bununla birlikte, taraflar, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununda yer alan hâkimi ret nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir. Ret talebi Komisyona, durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde bir dilekçeyle yapılır. Ret talebi üzerine Komisyon müdürü, iki tarafın görüşlerini dinledikten sonra bu konuda en geç beş iş günü içinde karar verir. (16) Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecburdur. Aksi halde, uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Ancak, bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilir. Hakem, kararını Komisyon müdürüne tevdi eder. (Değişik son cümle:22/7/2020-7251/56 md.) Komisyon Müdürünce karar en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir; ayrıca kararın aslı dosya ile birlikte Komisyonca saklanır. (17) (Ek: 13/6/2012-6327/58 md.) Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir. (18) Hakemlik ücreti, Komisyona başvuru ücreti ve üyeliğe katılma payı, Komisyonun görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir; hakem ücreti Komisyon tarafından ödenir. (19) Sigorta hakemleri ve raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketlerinin, reasürans şirketlerinin, sigortacılık yapan diğer kuruluşların, sigorta eksperlerinin, sigorta acentelerinin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile tüm bu kuruluşlarda meslekî faaliyette bulunanlar ve sigorta eksperleri, sigorta acenteleri ve brokerler sigorta hakemliği yapamaz. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve çocukları için de geçerlidir. Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 28 inci maddesi sigorta hakemleri hakkında da uygulanır. (20) Komisyonda görev alanlar, hakemler ve raportörler, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ilgililerin izni olmaksızın açıklayamaz. Ancak, suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması zorunludur. (21) Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususlar yönetmelikle belirlenir. (22) Müsteşarlık bu maddede yer alan maktu para miktarlarını, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak suretiyle artırmaya yetkilidir. (23) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun hükümleri, sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanır. (24) Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde yapılacak tahkim için seçilecek hakemlerin de bu maddede sigorta hakemleri için aranılan nitelikleri taşıması gerekir. DOKUZUNCU BÖLÜM Çeşitli Hükümler Sigortacılık Eğitim Merkezi, destek hizmetleri ve diğer organizasyonlar[22][23]

Komisyona Başvurmadan Önce Yerine Getirilmesi Gereken Koşul

Komisyona başvurabilmek için, uyuşmazlığa düşülen sigortacılık kuruluşuna önce gerekli başvuruların yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması şarttır. Sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterli kabul edilmektedir. Bu ön koşul yerine getirilmeden Komisyon yoluna gidilmesi mümkün değildir.

Başvuruya Kapalı Uyuşmazlıklar

Mahkemeye taşınmış ya da Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar için Komisyona başvuru yapılamaz. Dava açılmış veya tüketici hakem heyeti süreci başlatılmış bir uyuşmazlık, bu aşamada sigorta tahkim yoluna aktarılamaz.

Başvurudan Karara: Yargılama Süreci

Komisyona yapılan her başvuru önce raportörler tarafından incelenir. Raportörler bu incelemeyi en geç on beş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportör aşamasında çözüme kavuşturulamayan uyuşmazlıklar sigorta hakemine iletilir. Uyuşmazlık konusu miktarın on beş bin Türk Lirası ve üzerinde olduğu durumlarda ise heyet teşekkülü zorunludur ve heyet kararını çoğunlukla verir; ayrıca Komisyon, işin niteliğine bağlı olarak bu eşiğin altında da hakem heyeti oluşturulmasına karar verebilir. Kanundaki bu eşikler, 5684 sayılı Kanun'un 30/22. fıkrası uyarınca Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak kaydıyla Müsteşarlıkça artırılabilir.

Hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Bu süre aşıldığında uyuşmazlık yetkili mahkemeye taşınır. Tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle sürenin uzatılması mümkündür.

Hakemin Taleple Bağlılığı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26/1. maddesi uyarınca hakem tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talep edilen miktardan fazlasına veya talep edilmeyen başka bir şeye karar veremez, ancak talep sonucundan daha azına karar verebilir. Kanunun 26/2. fıkrası, hakemin taleple bağlı olmadığına ilişkin ayrı kanun hükümlerinin saklı olduğunu öngörmekte; bu istisnaların kapsamı ayrı mevzuat düzenlemelerine bağlıdır. 5684 sayılı Kanun'un 30/23. maddesi, Sigortacılık Kanunu'nda hüküm bulunmayan hallerde HMK hükümlerinin kıyasen uygulanacağını düzenlemektedir. Bu genel kıyasen uygulama çerçevesi gözetildiğinde taleple bağlılık ilkesinin sigorta tahkim yargılamasına uygulanma biçimi, somut uyuşmazlık düzeyinde değerlendirme gerektirmektedir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 26Kaynağı aç
MADDE 26- (1) Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. (2) Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır. Hukuki dinlenilme hakkı

Kasko Sigortasında Tazminat Ödeme Süresi ve Muacceliyet

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın 3.3.4.1. maddesi, sigortacının hasar ihbarı üzerine talep ettiği belgelerin eksiksiz tesliminden ve eksper raporu kararlaştırılmışsa eksper raporunun da tesliminden itibaren en geç on iş günü içinde gerekli incelemeleri tamamlamasını zorunlu kılmaktadır. Ödemeye engel bir durum yoksa sigortacı, tazminat miktarını tespit edip sigortalıya ödemekle yükümlüdür. Aynı madde uyarınca tazminat ödeme borcu her hâlde hasarın ihbarından itibaren kırk beş gün sonra muaccel olur. Bu Genel Şartların güncel yürürlük durumu ayrıca doğrulanmalıdır.

Uygulanacak Hukuk

Sigorta tahkim uyuşmazlıklarında 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. Kanunda açık bir hüküm bulunmayan hallerde ise HMK hükümleri kıyasen uygulanır. Uyuşmazlığın niteliği ve tarafların sıfatı uygulanacak mevzuatı doğrudan etkileyebileceğinden her uyuşmazlık türü için bu listenin değişkenlik gösterebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hakem Kararlarının Kesinliği, İtiraz ve Temyiz

5684 sayılı Kanun'un 30/12. fıkrası uyarınca beş bin Türk Lirası altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir; bu kararlara itiraz yolu kapalıdır. Beş bin Türk Lirası ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz başvurusunda bulunabilmek için kanunda belirlenen başvuru ücretinin Komisyona yatırılması zorunludur. İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur; bu kural yalnızca itiraz yolunun açık olduğu uyuşmazlıklar için geçerlidir. İtiraz talebi hakkında işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir; itiraz üzerine verilen bu karar kesindir. Kanundaki parasal eşikler, 30/22. fıkra kapsamında Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak kaydıyla Müsteşarlıkça artırılabilir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/15468, K. 2014/13031Kaynağı aç
17. Hukuk Dairesi         2014/15468 E.  ,  2014/13031 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki tahkim davası hakkında, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti tarafından verilen 07/04/2014 gün, 2014/İ-90 Esas ve 2014/İHK-214 Karar sayılı karar, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü: -K A R A R- 14.06.2007 tarih, 26552 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30.maddesinin 12.fıkrası "Uyuşmazlığa düşen taraflar arasında, açık ve yazılı şekilde yapılması gereken sözleşme ile daha yüksek bir tutar belirlenmemişse, hakemin verdiği kırk bin Türk lirasına kadar olan kararlar her iki taraf için kesindir. Kırk bin Türk Lirasının üzerindeki kararlar için temyize gidilebilir" hükmünü içermektedir. Temyize konu karar, anılan Yasa'nın yürürlüğünden sonra verildiğinden kesin niteliktedir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 01.06.1990 gün 3/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay'ca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararına ilişkin temyiz dilekçesinin REDDİNE, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 30.9.2014 gününde Üye ….'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi. -KARŞI OY- Davacı-talep edenler 27.8.2013 tarihli başvuru dilekçesiyle, murisleri … 'ın almış olduğu kredinin teminatı olarak yaptırdığı hayat sigortası poliçesine dayalı olarak 11.2.2012 tarihinde vefatı nedeniyle ödenmeyen 63.575 TL'nin davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini hakem heyetinden talep etmiştir. Davacılar vekili 6.9.2013 tarihinde vermiş olduğu dilekçesiyle talebini 54.415,00 TL olarak maddi hatayı düzelterek açıklamıştır. Davalı sigorta şirketi, hayat sigorta poliçesinin yenilenmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Sigorta Hakem Heyetince yapılan inceleme sonunda; 26.12.2003 tarih ve K-2013/2731 sayılı kararla davalı sigorta şirketinin, poliçe yenileme hususunda sigorta ettirenin bilgilendirme yükümlülüğünü mevzuatda açıklandığı şekilde yerine getirmemiş olması sebebiyle sigorta ettirenin oluşan zararını tazmin etmekten imtina edemeyeceği ve söz konusu zararı ödemekle sorunlu olduğundan bahisle başvuru sahibi davacıların karşılanmayan 16.371,29 TL tutarındaki zararlarının 31.7.2013 başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline, bu miktarın öncelikle kalan kredi borcuna yönelik Halk Bankası… Şubesine, olursa bakiye tutarın hak sahiplerine veraset ilamında belirtilen hisseleri oranında ödenmesine karar vermiştir. Karara davalının itirazı üzerine ,Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 7.4.2014 tarih ve 2014/214 sayılı kararı ile yapılan inceleme sonucunda gerekçe bölümünde açıklandığı üzere davalı sigorta şirketinin poliçe yenileme ve sonlandırma hususunda sigorta ettirene bilgilendirme yükümlülüğünün mevzuatta belirtilen şekilde telefon ile yerine getirdiği vurgulanarak, özen yükümlülüğüne uygun hareket ettiği, hayat sigortasının yenilenmesi yükümlülüğünün kredi alan tarafta olduğunun görülmesi ve bu nedenle doğan zarardan davalı sigortanın sorunlu olmayacağı sonucuna ulaşılarak, başvurunun kısmen kabulü yönündeki Hakem Heyeti kararının yerinde olmadığı sonucuna ulaşmakla "itiraz başvurusunun kabulü ile 26.12.2013 tarih 2013/2731 karar sayılı hakem heyeti kararının bozulmasına" karar verilmiştir. Bu karar süresi içerisinde talepte bulunan davacılar tarafından temyiz edilmiştir. Davacıların temyizi üzerine Dairemizce yapılan incelemede 5684 sayılı Yasanın 30/12.fıkrası gereğince uyuşmazlığın 40.000,00 TL altında olması nedeniyle kesin olduğundan bahisle temyiz incelemesi yapılamayacağından davacı vekilinin Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararına ilişkin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir. 5684 Sayılı Yasanın 30.maddesinde 6456 sayılı yasa ile yapılan değişiklik sonucunda 12.fıkranın 2. ve 3.cümleleri değiştirilmiş olup, "Beş bin Türk lirasının altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir. Beş Bin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararlarına karşı kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren 10 gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere komisyon nezdinde itiraz edilebilir. (ek cümle:3.4.2013-6456/45md.) İtiraz talebinde bulunmak için bu madde uyarınca belirtilen başvuru ücretinin Komisyona yatırılması şarttır.(ek cümle:3.4.2013-6456/45 md.) İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur. (ek cümle: 3.4.2013-6456/45 md.) İtiraz talebi münhasıran bu talepleri incelemek üzere Komisyon tarafından teşkil edilen Hakem Heyetince incelenir. (ek cümle:3.4.2013-6456/45 md.) İtiraz talebi hakkında işin heyete intikalinden itibaren 2 ay içinde karar verir. (ek cümle:3.4.2013-6456/45 md.) Beş bin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları bu madde uyarınca süresinde itiraz başvurusunda bulunulmaması halinde kesinleşir. (Ek cümle:3.4.2013-6456/45 md.) Bu uyuşmazlıklar hakkında bu madde uyarınca yapılan itiraz üzerine verilen karar kesindir. (ek cümle:3.4.2013-6456/45 md.) Kırk Bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir. (Değişik cümle: 13.6.2012-6327/58 md) Ancak, tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmiş olması, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmiş olması, hakemlerin yetkileri dahilinde olmayan konularında karar vermesi ve hakemlerin, tarafların iddiaları hakkında karar vermemesi durumunda her halükarda temyiz yolu açıktır. Temyize ilişkin usul ve esaslar hakkında HUMK uygulanır." düzenlemesi getirilmiştir. Davacıların başvurusu itiraz ve karar tarihlerinde bu yasal düzenleme yürürlüktedir. Tereke adına iştirak halinde mülkiyet koşullarına göre açılan davada talep edilen 54.415,00 TL olup, Hakem Heyetince kabul edilen 16.371,29 TL ve reddedilen kısım 38.043,71 TL'dir. Davalı sigortanın itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince kabul edilen 16.371,29 TL'de reddedilmiş ve davacıların tereke adına her hangi bir alacağına hükmedilmemiştir. Yani talep tamamen reddedilmiştir. Bu karara karşı davacılar temyiz isteminde bulunmuşlardır. Dairece temyiz talebi 16.371,29 TL'ye ilişkin bahisle kesinlik nedeniyle temyiz talebinin reddine karar verilmiştir. Yukarıda açıklanan 5684 sayılı Kanunun 30/12 maddesindeki yasal düzenlemede 5.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere taraflarca itiraz edilebileceği vurgulanmıştır. Maddenin devamında 5.000 TL ve üzerindeki hakem kararlarına karşı süresinde itiraz başvurusu olmaması halinde kararın kesinleşeceği belirtilmiştir. Ancak, itiraz üzerine verilen kararların 40.000 TL'nin üzerinde olanlar için temyiz yolunun açık olduğu, altında kalan miktarlar için itiraz hakem heyeti tarafından verilen kararın kesin olacağı açıklanmıştır. Yani kısaca, yasa metnine göre isterlerse taraflar hakem kararına itiraz edebilirler, itiraz edilmeyen kararlar kesinleşir, bu kararların temyizi mümkün değildir. İtiraz edilen hakem kararlarınında kırk binliranın üzerinde olanlara karşı temyize gidilebilir. Yine bu düzenlemenin devamında temyize ilişkin olarak HMK hükümlerinin uygulanacağı belirlenmiştir. 6100 Sayılı HMK'nın Geçici 3/1-2.maddesi gereğince 1086 Sayılı Kanunun 427 ve 454 maddesi hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. HUMK 433.maddesinde de katılma yoluyla temyiz mümkündür. Yani aleyhine karar verilmiş olan taraf, hükmün bir bölümü kendi aleyhine olduğu halde, hükmün biran önce kesinleşmesini sağlamak için bu kararı temyiz etmemiş olabilir. Bu defa diğer tarafın hükmü temyiz ettiğini öğrenip temyiz dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren süresinde kendiside hükmü temyiz etmek isteyecektir. Ancak bunun için temyiz süresini kaçırmıştır. Bu nedenle taraflar ve haklar arasındaki dengenin ve eşikliğin sağlanması için, temyiz süresinin geçmiş olduğuna bakılmaksızın, karşı tarafa cevap süresi içerisinde hükmü temyiz etme yetkisinin tanınması menfaatler dengesine uygun bir çözüm şekli olarak yasaya konmuştur. Bu nedenle, davacıların tereke adına açtıkları ve tamamen reddedilen 54.415,00 TL tutarındaki başvuru taleplerinin, hakem heyetince verilmiş ilk karara davalı tarafından itiraz edilmesi, itirazın itiraz hakem heyeti tarafından kabulü ile hakem kararının kaldırılması karşısında davacıların talep ettiği 54.415,00 TL'lik miktar yasanın belirlediği temyiz edilebilirlik sınırının üstünde olması nedeniyle davacıların temyiz istemlerinin süre yönünden reddine karar verilmemesi gerektiği ve esastan incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği görüşünde olduğundan sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.

Kırk bin Türk Lirası üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar temyize tabidir; bu eşiğin altındaki uyuşmazlıklarda ise itiraz üzerine verilen karar kesindir. Temyize ilişkin usul ve esaslar hakkında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır. Bazı durumlarda ise parasal eşikten bağımsız olarak her hâlükarda temyiz yolu açılmaktadır: tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmesi, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmesi, hakemlerin yetkileri dışında karar vermesi veya tarafların iddialarının karara bağlanmaması bu hallerin başında gelmektedir. Bu istisna hallerde parasal sınır aranmaksızın temyiz yolu açıktır. Yargıtay Hukuk Dairelerinin uygulamasında temyiz eşiği hesabında esas alınacak miktarın belirlenmesi somut uyuşmazlığın koşullarına göre değerlendirilebilmektedir; bu husus için ilgili içtihadın takip edilmesi önem taşımaktadır.

Hakemlerin Tarafsızlığı ve Red Prosedürü

Sigorta hakemleri ve raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ve diğer sigortacılık kuruluşlarının ortakları, yönetim ve denetiminde bulunanlar, bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar, bu kuruluşlarda mesleki faaliyette bulunanlar ile sigorta eksperleri, acenteler ve brokerler hakem olarak görev yapamaz. Bu yasak söz konusu kişilerin eş ve çocukları bakımından da geçerlidir.

Bir taraf, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan hâkimi ret nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir. Ret talebi, durumun öğrenildiğinden itibaren en geç beş iş günü içinde Komisyona dilekçeyle yapılır; Komisyon müdürü iki tarafın görüşlerini dinledikten sonra beş iş günü içinde karar verir.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta sözleşmemde tahkim şartı yoksa Komisyona başvurabilir miyim?

Evet. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/1. maddesi, uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile sisteme üye kuruluşlarla karşı karşıya kalan kişilerin tahkim usulünden yararlanabileceğini düzenlemektedir.

Komisyona başvurmadan önce ne yapmam gerekiyor?

Komisyona başvurabilmek için önce ilgili sigortacılık kuruluşuna gerekli başvuruları yapmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmanız şarttır. Kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyon yolunu açmak için yeterlidir.

Hakem ne kadar süre içinde karar vermek zorundadır?

Hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Bu süre geçirilirse uyuşmazlık yetkili mahkemeye taşınır. Tarafların açık ve yazılı mutabakatıyla süre uzatılabilir.

Hakem kararına itiraz etmek kararın icrasını durdurur mu?

Evet, ancak bu kural yalnızca itiraz yolunun açık olduğu uyuşmazlıklar, yani beş bin Türk Lirası ve üzerindeki davalar için geçerlidir. 5684 sayılı Kanun'un 30/12. maddesi uyarınca itiraz üzerine hakem kararının icrası durur. Beş bin Türk Lirası altındaki uyuşmazlıklarda verilen kararlar kesin olduğundan itiraz yolu ve dolayısıyla icra durdurma bu eşiğin altındaki kararlar için söz konusu değildir.

Kasko sigortasında sigortacının tazminat ödemesi için son tarih nedir?

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın 3.3.4.1. maddesi iki ayrı süre belirlemektedir: talep edilen belgelerin ve varsa eksper raporunun eksiksiz tesliminden itibaren en geç on iş günü içinde ödeme yapılması gerekmektedir; bunun yanı sıra tazminat ödeme borcu her hâlde hasarın ihbarından kırk beş gün sonra muaccel olur. Bu Genel Şartların güncel yürürlük durumu ayrıca teyit edilmelidir.

Sigorta hakemliği yapamayacak kişiler kimlerdir?

Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ve diğer sigortacılık kuruluşlarının ortakları, yönetim ve denetiminde bulunanlar, bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ve bu kuruluşlarda mesleki faaliyette bulunanlar ile sigorta eksperleri, acenteler ve brokerler hakem olamaz. Bu yasak aynı zamanda söz konusu kişilerin eş ve çocuklarını da kapsamaktadır.

Tüketici hakem heyetine başvurmuşsam sigorta tahkimine de gidebilir miyim?

Hayır. Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar için Komisyona ayrıca başvurulamaz. Mahkemeye taşınmış uyuşmazlıklar için de aynı kural geçerlidir.

İtiraz başvurusu yapılırken herhangi bir ödeme gerekiyor mu?

Evet. İtiraz talebinde bulunabilmek için kanunda belirlenen başvuru ücretinin Komisyona yatırılması zorunludur. Güncel miktarın Müsteşarlıkça belirlendiği göz önünde bulundurulmalıdır.

İtiraz üzerine ne kadar süre içinde karar verilir?

İtiraz talebi hakkında işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir. İtiraz üzerine verilen bu karar kesindir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu