Kanser İlaçlarının Geri Ödeme Kapsamı ve Kuruma Başvuru Şartı
Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği'nin 4.1.9 maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Kurumca bedeli ödenecek ilaçlar resmi internet sitesinde yayımlanan Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi'nde (EK-4/A) yer alır. Bu listede ticari isimleri ve barkod veya karekod numaraları bulunmayan ilaçların bedelleri kural olarak Kurumca ödenmez.
Listede yer almayan kanser ilaçlarının bedelinin Kurum tarafından karşılanması talebiyle yargı yoluna başvurulabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı başvuruda bulunulması gerekir. Yapılan başvurunun reddedilmesi veya Kurumun yasal 30 günlük cevap verme süresi içinde işlem tesis etmemesi dava şartıdır. Bu ret gerçekleşmeden veya 30 günlük süre dolmadan dava açılması hâlinde dava, dava şartı yokluğu nedeniyle reddedilir.
Endikasyon Dışı İlaç Kullanım İzni ve İdari Yargı Yolu
Bir ilacın Türkiye'de onaylanmış endikasyonu ve kısa ürün bilgisinde tanımlanan dozu dışındaki kullanımı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından verilen endikasyon dışı ilaç kullanım onayına tabidir. Bununla birlikte kanser tedavisinde kullanılacak immünoterapi veya akıllı ilaçlar yönünden açılacak davada endikasyon dışı onay raporunun bulunması zorunlu bir dava şartı olmamakla birlikte, davanın esası yönünden davacı lehine delil teşkil eder.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun endikasyon dışı ilaç kullanım talebini reddetmesi idari işlem niteliğindedir. Bu işlemin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle, ret kararının ardından 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılması gerekir. Hastanın tedavisini üstlenen hekimin önerdiği ilacın somut gerekçelerle ve hasta bazında değerlendirilmeksizin genel gerekçelerle reddedilmesi idari işlemin iptali sonucunu doğurabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkemenin Tespiti
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101. maddesi ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, mevzuatta aksine hüküm bulunmayan hâllerde bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ortaya çıkan uyuşmazlıklarda iş mahkemeleri görevlidir. Bununla birlikte 7036 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince idari para cezalarına itirazlar ile anılan bentte hariç tutulan uyuşmazlıklar iş mahkemesinin görev alanı dışında bırakılmıştır.
7036 sayılı İŞ MAHKEMELERİ KANUNU m. 5Kaynağı aç
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 101Kaynağı aç
Sosyal Güvenlik Kurumu işlemlerine karşı açılacak davalarda sigortalının hukuki statüsüne ve uyuşmazlığın niteliğine göre adli yargı ile idari yargı ayrımı önem taşır. Yurt dışından temin edilen ilaçların bedelinin karşılanması talebiyle açılacak uyuşmazlıklarda ise işlemin yürütüldüğü idari merkez gözetilerek Ankara İş Mahkemeleri yetkilidir. Kanser hastasının tedavisinde yaşamsal öneme sahip ilaç bedellerinin ödenmemesi sağlıklı yaşam hakkı ve genel sağlık sigortası finansman yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirilerek ödenen bedeller başvuru tarihinden itibaren faiziyle talep edilebilir.
İhtiyati Tedbir Usulü ve Yaklaşık İspat Şartı
Kanser hastalarının tedavisinin kesintiye uğramaması adına dava açılmadan önce görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra ise asıl davanın görüldüğü mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 390. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde mahkemece karşı taraf dinlenmeden de tedbire karar verilebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 390Kaynağı aç
Tedbir talep eden taraf, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 390. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca dayandığı tedbir sebebini ve türünü dilekçesinde açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Aynı Kanun'un 389. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, mevcut durumda meydana gelebilecek değişmeler sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da gecikmesinde sakınca ve ciddi bir zararın doğacağı endişesi bulunan hâllerde tedbire hükmedilebilir; ilacın temin edilmemesinin hayati risk teşkil etmesi bu kapsamda zaruret hâli sayılır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 389Kaynağı aç
Dava Sırasında Hastanın Vefatı Halinde Hukuki Süreç
İlaç bedelinin karşılanması talebiyle açılan dava sürerken hastanın vefat etmesi hâlinde dava reddedilmez. Vefat tarihine kadar temin edilen ilaçlar ve bedeli önceden ödenmiş olan kısımlar yönünden mirasçılar davaya devam ederek yapılan masrafların iadesini talep edebilir.
Bölge İdare Mahkemeleri Arasındaki Aykırılığın Giderilmesi
İdari yargı kolunda benzer uyuşmazlıklara ilişkin kesin nitelikteki kararlar arasında farklı yaklaşımların bulunması hâlinde, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi çerçevesinde aykırılığın giderilmesi yolu işletilebilir. İlgili bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu; re'sen ya da tarafların veya dairelerin istemi üzerine konuyu değerlendirip kendi hukuki görüşünü de ekleyerek Danıştaydan uyuşmazlığın karara bağlanmasını talep eder.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/43, K. 2021/30Kaynağı aç
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2021/43 Esas ve 2021/30 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, aykırılığın giderilebilmesi için uyuşmazlıkların benzer olaylara ve hukuki süreçlere dayanması zorunludur. Dava açılmasını gerekli kılan süreç ve koşulların farklı olduğu, istemlerin, dava türlerinin ve husumet yöneltilen idarelerin hukuki sorumluluklarının ayrıştığı durumlarda kanunun aradığı anlamda bir aykırılık bulunmadığından aykırılığın giderilmesi istemi reddedilir.
SGK ilaç başvurusuna ne kadar sürede cevap verir?
Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan başvuruya yasal cevap verme süresi 30 gündür. Bu süre içinde Kurumun talebi reddetmesi veya 30 günün cevap verilmeksizin geçmesi üzerine dava açılabilir.
Endikasyon dışı onay raporu olmadan kanser ilacı davası açılabilir mi?
Kanser tedavisinde kullanılan immünoterapi ve akıllı ilaçlar bakımından endikasyon dışı kullanım onay raporunun bulunması zorunlu bir dava şartı değildir; ancak bu raporun mevcudiyeti davacı lehine delil teşkil eder.
Kanser ilacı temini için ihtiyati tedbir hangi mahkemeden istenir?
İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce görevli ve yetkili mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. Hakların derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde karşı taraf dinlenmeden de karar verilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

