Portekiz’de şirketlerin vergilendirilmesi, kanuni merkez veya fiilî yönetim yerinin bulunduğu konuma göre belirlenir. Kanuni merkezi veya fiilî yönetim yeri Portekiz’de bulunan şirketler tam vergi mükellefi kabul edilir ve kural olarak yalnızca ülke içindeki kazançları üzerinden değil, dünya genelinde elde ettikleri gelirlerin tamamı üzerinden Portekiz kurumlar vergisine tabi tutulabilir.
Kurumlar Vergisi Oranları ve KOBİ İstisnaları
Portekiz ana karasında 2026 yılında başlayan vergilendirme dönemleri bakımından genel kurumlar vergisi oranı yüzde 19 olarak uygulanmaktadır. Küçük ve orta ölçekli işletmeler ile Small Mid Cap olarak nitelendirilen şirketlerde ticari, sınai veya tarımsal faaliyetlerden doğan ilk 50.000 Euro tutarındaki vergilendirilebilir kazanca yüzde 15 indirimli oran tatbik edilir. Bu sınırı aşan kazanç kısmı ise yüzde 19 genel kurumlar vergisi oranına tabidir. Söz konusu indirimli vergi uygulaması, Avrupa Birliği de minimis yardım kuralları çerçevesinde yürütülür.
Mevzuatta startup olarak kabul edilen ve kanunda belirlenen koşulları sağlayan sermaye şirketleri için kazanç teşviki indirimli olarak işletilmektedir. Kriterleri karşılayan startup şirketlerinde, KOBİ’ler için geçerli olan ilk 50.000 Euro tutarındaki kazanç dilimi bakımından kurumlar vergisi oranı yüzde 12,5 düzeyine kadar indirilebilir. Bu dilimi aşan kazançlar genel vergilendirme oranına göre vergilendirilir.
Belediye ve Devlet Ek Vergileri
Temel kurumlar vergisi yükümlülüğünün yanında şirket merkezinin yer aldığı belediye idaresi tarafından belediye ek vergisi uygulanabilir. Kurumlar vergisine tabi olan ve vergiden muaf tutulmayan kurum kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen bu vergide belediyeler genel olarak yüzde 1,5 oranına kadar vergi oranı tespit etme yetkisine sahiptir.
Vergilendirilebilir kurum kazancı 1.500.000 Euro tutarını aşan şirketler açısından ise kademeli devlet ek vergisi gündeme gelir. Kazancın 1.500.000 Euro ile 7.500.000 Euro arasında kalan bölümüne yüzde 3, 7.500.000 Euro ile 35.000.000 Euro arasında kalan kısmına yüzde 5 ve 35.000.000 Euro üzerindeki kazanç bölümüne ise yüzde 9 oranında devlet ek vergisi uygulanır.
Gider İndirimi ve Zarar Mahsubu Kuralları
Portekiz Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca, şirketin vergiye tabi gelirlerini elde etmek veya korumak amacıyla katlandığı gider ve zararlar kural olarak kazançtan indirilebilir. Bu indirim için harcamaların fatura ile belgelenmesi ve şirket faaliyetiyle bağlantılı bulunması zorunludur. İşletme faaliyetiyle illiyet bağı kurulmayan harcamalar gider olarak dikkate alınmaz.
Dönem faaliyetlerinden doğan vergi zararları sonraki vergilendirme dönemlerine devredilebilir. Ancak her takvim yılında yapılabilecek vergi zararı mahsubu, ilgili yılın vergilendirilebilir kazancının yüzde 65’ini aşamaz. Şirket sermayesinin veya oy haklarının yüzde 50’den fazlasının devredilmesi halinde geçmiş yıl zararlarının indirilmesine yönelik kanuni sınırlamalar uygulanabilir.
İştirak Kazançları İstisnası
Portekiz vergi mevzuatında mükerrer vergilemeyi engellemek amacıyla iştirak kazancı istisnası öngörülmüştür. Portekiz şirketinin kâr payı dağıtan şirkette doğrudan veya dolaylı en az yüzde 10 paya sahip olması ve bu payı kesintisiz en az bir yıl elinde tutması istisnanın temel koşulları arasındadır. Temettü dağıtan kurumun belirli bir gelir vergisine tabi bulunması, düşük vergili ülkeler listesinde yer almaması ve ortaklık ilişkisinin gerçek ekonomik gerekçelere dayanması şartıyla, elde edilen kâr payları Portekiz şirketinin vergilendirilebilir kurum kazancına dâhil edilmeyebilir.
KDV Oranları, Beyan Dönemleri ve Muafiyet
Portekiz ana karasında üç temel KDV oranı tatbik edilir; genel oran yüzde 23, ara oran yüzde 13 ve indirimli oran yüzde 6 olarak uygulanmaktadır. Azorlar ve Madeira özerk bölgelerinde ise bu oranlardan daha düşük bölgesel KDV oranları geçerli olabilir. Mükelleflerin KDV beyan sıklığı ciro hacmine göre şekillenir. Bir önceki takvim yılındaki cirosu 650.000 Euro veya üzerinde olan işletmeler KDV beyannamesini aylık olarak vermekle yükümlüdür; cirosu 650.000 Euro altında kalanlar ise genel kural olarak üç aylık dönemlerde beyanda bulunur, ancak tercihe bağlı olarak aylık beyan usulünü de seçebilir.
Portekiz KDV Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca, Portekiz’de merkezi veya vergi ikametgâhı bulunan ve önceki takvim yılındaki ülke içi cirosu 15.000 Euro’yu aşmayan mükellefler küçük mükellef muafiyetinden faydalanabilir. Bu muafiyetten yararlanan mükellefler düzenledikleri faturalarda KDV hesaplayamaz; buna bağlı olarak mal ve hizmet alımlarında ödedikleri KDV’yi de indirim konusu yapamazlar. İhracat veya ihracatla bağlantılı faaliyet gösteren mükellefler bu KDV muafiyetinden yararlanamaz.
Stopaj Vergisi ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme Kuralları
Portekiz iç hukukunda genel kurumlar vergisi stopaj oranı yüzde 25, şirket organı üyelerinin ücretlerinde ise yüzde 21,5 olarak tatbik edilir. Kesilen tevkifat tutarlarının genel kural olarak ödemenin yapıldığı dönemi takip eden ayın 20. gününe kadar vergi dairesine yatırılması gerekir.
Türkiye ile Portekiz arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması, temettü ödemelerinde kaynak devletteki stopaj oranına üst sınır getirir. Portekiz şirketinin Türkiye’de mukim gerçek kişi ortağa temettü dağıtması halinde, ortağın gelirin gerçek faydalanıcısı olması ve mukimliğini belgelemesi kaydıyla Portekiz’deki vergi stopajı brüt temettünün yüzde 15’ini aşamaz. Kâr payı alan tarafın bir Türk sermaye şirketi olması ve Portekiz şirketinin sermayesinin doğrudan en az yüzde 25’ine kesintisiz iki yıl sahip bulunması halinde ise tevkifat oranı yüzde 5’i geçemez. Şirketin varlık süresi iki yıldan az ise bu süre boyunca yüzde 25 şartının korunması yeterli görülebilir; bu koşulların sağlanamadığı durumlarda ise tavan stopaj oranı yüzde 15 olarak işletilir.
Çifte vergilendirmeyi önleme kuralları faiz ve gayrimaddi hak ödemelerinde de stopaj tavanı öngörmektedir. İki yıldan uzun vadeli kredilere bağlı faiz ödemelerinde kaynak ülke stopajı brüt faizin yüzde 10’unu, diğer faiz ödemelerinde ise yüzde 15’ini aşamaz. Gayrimaddi hak bedelleri kapsamındaki telif ve royalty ödemelerinde kaynak ülkedeki stopaj tevkifatı en fazla brüt tutarın yüzde 10’u oranında tatbik edilir.
Anlaşmada yer alan indirimli stopaj oranlarından yararlanılabilmesi için Modelo 21-RFI formunun ilgili döneme ait vergi mukimlik belgesiyle birlikte ödemeyi gerçekleştiren şirkete sunulması zorunludur. Ödeme tarihine veya verginin idareye yatırılması gereken güne kadar gerekli evrakların temin edilmemesi durumunda, Portekiz şirketi iç hukuktaki stopaj oranlarını eksiksiz keserek devlete ödemekle mükelleftir.
Portekiz'de şirketler hangi kazançları üzerinden vergilendirilir?
Merkezi veya fiilî yönetim yeri Portekiz’de bulunan tam mükellef şirketler, kural olarak yalnızca ülke içindeki gelirleri üzerinden değil, dünya genelinde elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulabilir.
Portekiz'de KOBİ ve startuplar için kurumlar vergisi oranı nedir?
KOBİ veya Small Mid Cap niteliğindeki işletmelerde ilk 50.000 Euro kazanca yüzde 15 indirimli oran uygulanırken, kanuni koşulları karşılayan startup şirketlerinde bu oran ilk 50.000 Euro kazanç için yüzde 12,5 seviyesine kadar düşürülebilir.
Portekiz'de uygulanan KDV oranları ve beyan dönemleri nasıldır?
Ülke ana karasında standart KDV yüzde 23, ara barem yüzde 13 ve indirimli barem yüzde 6 seviyesindedir. Bir önceki takvim yılındaki cirosu 650.000 Euro ve üzerinde gerçekleşen mükellefler beyannamelerini aylık sunarken, bu eşiğin altında kalanlar kural olarak üçer aylık periyotlarla bildirim yapmaktadır.
Portekiz'de vergi zararlarının mahsubunda bir sınır var mıdır?
Vergi zararları sonraki dönemlere devredilebilir; ancak her yıl yapılabilecek zarar indirimi o yılın vergilendirilebilir kazancının en fazla yüzde 65'i ile sınırlandırılmıştır.
Türkiye'deki ortağa yapılan kâr dağıtımında Portekiz stopajı ne kadardır?
Türkiye mukimi gerçek kişi ortaklara ödenen kâr paylarında stopaj en fazla yüzde 15 uygulanır; en az yüzde 25 sermaye payına kesintisiz iki yıl sahip olan Türk şirketlerine yapılan dağıtımlarda ise tavan oran yüzde 5'tir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy