Özel Hastanelerde Yanık Tedavisinde İlave Ücret Yasağı

by Avukat Erdal Ersoy
Özel Hastanelerde Yanık Tedavisinde İlave Ücret Yasağı

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile sözleşmeli özel sağlık hizmeti sunucularında, SGK sistemi bünyesinde yürütülen yanık tedavisi hizmetleri ilave ücrete kapalı tutulmuştur. Dolayısıyla genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişiler adına SGK provizyonu üzerinden sağlanan yanık tedavisi hizmetlerinde hastalardan fark veya ilave ücret alınması mevzuata aykırıdır.

5510 Sayılı Kanun Kapsamında İlave Ücret Esasları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 73 üncü maddesi uyarınca acil hallerde sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık sunucularının, Kurumca belirlenen sağlık hizmetlerinde ise sözleşmeli kuruluşların sigortalılar ve bakmakla yükümlü olunan kişilerden ya da Kurumdan ilave ücret talep etmesi yasaklanmıştır.

5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 73Kaynağı aç
MADDE 73- (Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.) Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak (…)[124] 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fıkra kapsamında değerlendirilmez. [125][126] Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fıkrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında, sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (…) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bu fıkra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarını artıramazlar. Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır. Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez. Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez. Kurum, bu Kanunun birinci fıkrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürü bedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım payları dışında ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıca fatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir. Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır. (Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncımaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/2016-6745/61 md.) 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır. (Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarını geçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir. Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Genel sağlık sigortası gelirlerinin kullanım amacı, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları için yapılan sağlık harcamaları

Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak alınabilecek ilave ücretin tavanını iki katına kadar belirlemeye Cumhurbaşkanı, bu tavan dahilindeki oranları belirlemeye ise Kurum yetkilidir. Ancak 5510 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri ile aynı maddenin 12, 13 ve 14 üncü fıkraları kapsamındaki genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden ilave ücret alınması kanunen yasaktır.

Sözleşmeli sağlık sunucuları, standartların üstündeki otelcilik hizmetleri ile Komisyonca belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilave ücret alabilmektedir. Acil haller dışında sözleşmesiz sunuculardan satın alınan hizmet bedelleri Kurumca ödenmezken, acil hallerde sözleşmesiz sunuculardan alınan hizmet bedeli sözleşmeli sunucu bedelleri esas alınarak kişilere fatura karşılığı Kurumca ödenir.

Doktor Farkı ve Benzeri Adlandırmalar

Hizmet SGK sistemi içinde ve yanık tedavisi kapsamında yürütülüyorsa, sağlık kuruluşunun doktor farkı ya da uzman ücreti gibi etiketler kullanması ilave ücret tahsilatına meşruiyet sağlamaz. Bu tür taleplerde belirleyici olan husus, hizmetin niteliği ve mevzuattaki ilave ücrete kapalı alanda yer almasıdır.

Yazılı Onay Alınmasının Hukuki Sonuçları

İlave ücret alınabilmesi kural olarak sağlık hizmeti sunucusunun hizmet öncesinde hasta veya hasta yakınının yazılı onayını alması koşuluna bağlıdır. Hizmet öncesinde yazılı onay alınmadan, işlem sonrasında gerekçe ileri sürülerek ilave ücret talep edilemez. Bununla birlikte yanık tedavisi ilave ücrete kapalı tutulduğundan, sağlık kuruluşunun hastadan yazılı onay almış olması çoğu senaryoda tek başına ücret tahsilatını koruyucu kılmaz.

Özel Tercih Kapsamındaki Ürün ve Hizmetler

Hastanede sunulan kalemin SGK tarafından finanse edilmeyen ve hastanın kendi özel tercihiyle talep ettiği ayrı bir ürün veya hizmet olması durumunda, ilave ücret yasağı yerine aydınlatma, bilgilendirme ve onay şartları değerlendirilir.

Acil Hal Kapsamı ve İtiraz Yolları

Acil hal kapsamında sunulan acil sağlık hizmetlerinde, sağlık hizmeti sunucusunun SGK ile sözleşmeli veya sözleşmesiz olmasına bakılmaksızın kişilerden katılım payı ve ilave ücret alınamaz. Acil hal dahilinde verilen hizmetlerde mevzuata aykırı biçimde ücret tahsil edilmesi halinde, genel sağlık sigortalısı Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müracaat edebilir.

Özel hastanede SGK'lı hastadan yanık tedavisinde ilave ücret alınabilir mi?

SGK sistemi içinde yürütülen yanık tedavisi hizmetleri ilave ücrete kapalı olduğundan hastalardan fark veya ilave ücret alınması mevzuata aykırıdır.

Yanık tedavisinde doktor farkı adı altında ücret istenebilir mi?

Hizmet SGK sistemi içinde ve yanık tedavisi kapsamında ise doktor farkı veya uzman ücreti gibi adlandırmalarla ilave ücret talep edilemez.

Hastanın yazılı onay vermesi ilave ücret almayı haklı kılar mı?

Yanık tedavisi ilave ücrete kapalı bir hizmet olduğundan hastanenin hizmet öncesinde yazılı onay almış olması çoğu senaryoda tek başına ücret tahsilatını hukuka uygun hale getirmez.

Acil yanık tedavisinde haksız ücret alınırsa nereye başvurulur?

Acil hal kapsamında katılım payı ve ilave ücret alınamayacağından haksız tahsilat halinde genel sağlık sigortalısı Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müracaat edebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu