Mavi Kart sahipleri, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle vatandaşlıktan ayrılan kişiler ve onların üçüncü dereceye kadar olan altsoylarından olmaları sebebiyle, kanunda açıkça istisna edilen alanlar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan kural olarak aynen yararlanırlar. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca mülkiyet edinimi ve mirasçılık hakları bu istisnalar arasında sayılmadığından, Mavi Kartlılar Türkiye'de arsa, konut, işyeri veya benzeri taşınmazları satın alabilir ve miras yoluyla adlarına tescil ettirebilirler. Ancak uygulamada kimlik bilgilerindeki uyumsuzluklar, vekaletnamelerin şekil şartları veya yabancı kısıtlamalarının Mavi Kartlılara hatalı tatbiki gibi nedenlerle tapu müdürlüklerinde çeşitli uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 28Kaynağı aç
5901 Sayılı Kanun Kapsamında Mavi Kartlıların Hukuki Statüsü
Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasına göre, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlığı kaybedenler ile bunların üçüncü dereceye kadar altsoyları, kanunda belirlenen istisnalar saklı kalmak üzere Türk vatandaşları gibi hak kullanmaya devam eder. Bu hakların genel sınırını millî güvenlik ve kamu düzenine ilişkin yasal hükümler oluşturur. Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında Mavi Kartlıların yararlanamayacağı haklar düzenlenmiştir. Buna göre bu kişilerin seçme ve seçilme, muafen araç ya da ev eşyası ithal etme hakları ile askerlik yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ayrıca kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine bağlı asli ve sürekli kamu görevlerinde yer alamazlar; ancak kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, sözleşmeli personel veya geçici personel olarak istihdam edilebilirler. Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar ise kanun hükümleri çerçevesinde korunur.
Mavi Kart kapsamındaki haklardan faydalanmak isteyen altsoyların, üstsoyları ile olan soy bağını usulünce belgelendirmesi şarttır. Kanun gereğince Cumhurbaşkanı, gerekli görülmesi durumunda üçüncü dereceden başlayarak hangi dereceye kadar olan altsoyların bu düzenlemedeki haklardan yararlanabileceğini belirleme yetkisine sahiptir.
Taşınmaz Edinimi ve Miras Hakkı Bakımından Durum
Mülkiyet hakkı ile miras hakkı, kanunda Mavi Kartlılar yönünden istisna kılınan haklar arasında sayılmamıştır. Mavi Kartlılar hukuken klasik yabancı gerçek kişi statüsünde değerlendirilmediğinden, yabancıların Türkiye'de taşınmaz edinimine dair tabi olduğu genel kısıtlamalar kural olarak Mavi Kartlılara uygulanmaz. Bununla birlikte millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin genel kanuni sınırlamalar saklıdır. Mavi Kartlı kişiler Türkiye sınırları içindeki taşınmazlar yönünden mirasçı sıfatıyla intikal ve tescil işlemlerini Türk vatandaşları gibi talep etme hakkına sahiptir.
Tapu İşlemlerinde Kimlik İspatı ve Değişiklik Belgeleri
Kanun kapsamındaki kişilere talepleri üzerine Mavi Kart düzenlenmekte olup tanınan hakların kullanımında Mavi Kartın ibrazı yeterli kabul edilir. Kartın ibraz edilemediği durumlarda ise Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden alınacak Mavi Kartlılar Kütüğü kayıt örneği ile ilgilinin vatandaşı olduğu yabancı devlet makamlarınca tanzim edilen kimlik belgesi üzerinden işlem yürütülür. Bakanlık tarafından bu kişilere özel bir kimlik numarası tahsis edilmekte ve mevzuatta Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası aranan alanlarda bu numara kullanılmaktadır.
Mavi Kartlıların ad, soyad veya diğer nüfus bilgilerinde sonradan bir değişiklik olması halinde, uyruğunda bulunulan yabancı ülke resmi makamlarından alınmış eski ve yeni kimlik bilgilerini gösteren belgenin tasdik edilmiş Türkçe tercümesi ile birlikte ibraz edilmesi zorunludur. Tapu kayıtları ile güncel kimlik verileri arasında uyuşmazlık bulunması halinde; nüfus kayıt örneği, isim denklik belgesi, apostil şerhli yabancı ülke belgeleri, yeminli tercüme, noter onayı ve Mavi Kartlılar Kütüğü kaydı bir arada tapu idaresine sunulmalıdır.
Yurt Dışında Düzenlenen Vekaletnameler ve Tapuda Ret Hallerinde Başvuru
Taşınmaz devri ve miras intikali işlemlerinin vekil eliyle yürütüldüğü durumlarda yurt dışında düzenlenen vekaletnamelerin şekli şartlara uygun olması gerekir. Yabancı ülkelerde düzenlenen vekaletnameler bakımından ilgili ülkeye göre apostil tasdiki, konsolosluk onayı, yeminli tercüme ve noter onayı süreçleri tatbik edilir. Vekaletnamede yer alan eksiklik veya usul hataları tapu müdürlüğünce işlemin reddedilmesine yol açabilir.
Tapu müdürlüğü tarafından talep edilen işlemin yerine getirilmemesi durumunda ret gerekçesinin yazılı olarak öğrenilmesi gerekir. Bildirilen eksikliklerin giderilmesi, Mavi Kartlılar Kütüğü kaydının sunulması ve nüfus müdürlüğünden açıklayıcı kayıt temin edilmesi ilk aşamada izlenecek yollardır. Uyuşmazlığın devam etmesi halinde tapu müdürlüğüne yazılı başvuru yapılmalı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nezdinde idari başvuru yoluna gidilmeli ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması durumunda idari yargı yoluna müracaat edilmelidir.
Mavi Kartlılar taşınmaz alırken yabancılara uygulanan kısıtlamalara tabi midir?
Mavi Kartlılar klasik yabancı gerçek kişi statüsünde bulunmadıklarından yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin genel sınırlamalar Mavi Kartlılara uygulanmaz; ancak kamu düzeni ve millî güvenliğe ilişkin hükümler saklıdır.
Mavi Kart fiziki olarak gösterilemezse tapuda işlem yapılabilir mi?
Mavi Kart ibraz edilemediğinde Kimlik Paylaşımı Sistemi vasıtasıyla Mavi Kartlılar Kütüğünden temin edilecek kayıt örneği ve bulunulan yabancı ülke kimlik belgesiyle tapu işlemleri tesis edilebilir.
Yurt dışında kimlik veya isim değişikliği yapan Mavi Kartlı tapuda ne ibraz etmelidir?
Kimlik bilgilerinde değişiklik gerçekleşen ilgililerin, vatandaşı oldukları yabancı devlet makamlarından aldıkları eski ve yeni kimlik bilgilerini gösteren belgenin tasdik edilmiş Türkçe tercümesini sunmaları zorunludur.
Mavi Kart sahipleri Türkiye'deki taşınmazlara mirasçı olabilir mi?
Miras hakkı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesinde istisna edilen haklar arasında yer almadığından, Mavi Kart sahipleri Türkiye'de bulunan taşınmazlar yönünden Türk vatandaşları gibi mirasçı olabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy