Konkordato Nedir? Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır?

Konkordato Nedir ve Kimler Talep Edebilir?

Konkordato; borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmesini ya da muhtemel bir iflastan kurtulmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu durumdaki herhangi bir borçlu konkordato talep edebilir.

Konkordato sürecinin başlatılması borçlu tarafından istenebileceği gibi alacaklılar tarafından da talep edilebilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesinin ikinci fıkrasına göre, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Başvuru Şartları

Konkordato taleplerinde görevli ve yetkili mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yetki; iflasa tabi olan borçlu için kanunun 154. maddesinin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı yerdeki mahkemede, iflasa tabi olmayan borçlu bakımından ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesindedir.

Konkordato talebinde bulunan taraf, Adalet Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan tarifede belirtilen konkordato gider avansını yatırmakla yükümlüdür. Kanunun 285. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince bu hususta 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 ve 115. maddeleri kıyasen uygulanır.

Geçici Mühlet Kararı, Süresi ve Geçici Komiser Atanması

Mahkeme, konkordato talebine kanunda öngörülen belgelerin eksiksiz eklendiğini tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir. Bu aşamada borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli görülen bütün tedbirler resen alınır.

Konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun sunacağı belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak mahkemeye sunulmaması hâlinde geçici mühlet verilmez ve alacaklının konkordato talebi reddedilir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 287. maddesinin dördüncü fıkrasına göre geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir; borçlu uzatma talep ettiğinde geçici komiserin görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.

Geçici mühlet kararı veren mahkeme, sürecin başarı ihtimalini denetlemek üzere bir geçici konkordato komiseri atar. Alacaklıların mevcudu ile borç tutarının büyüklüğü elverdiği ölçüde komiser heyetinin üç kişiden teşekkül etmesi de mümkündür. Kurulun üç kişiden oluşması tercih edildiğinde üyelerden birinin, ilgili ilde mesleğini icra eden ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş bağımsız denetçi sıfatını haiz kimseler arasından belirlenmesi yasal zorunluluktur.

Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, sürenin uzatılması ve tedbirlere ilişkin mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Kesin Mühlet Kararı ve Alacaklılar Kurulu

Kesin mühlete ilişkin hüküm, geçici mühlet tamamlanmadan evvel kurulur. Kararın verilebilmesi maksadıyla borçlu taraf ile başvuruyu yapan alacaklı duruşmaya çağrılır. Geçici komiser, celse öncesinde yazılı mütalaasını mahkemeye iletir ve lüzum görülürse beyanlarını sunmak üzere duruşmaya iştirak eder. Yargılama esnasında, konkordatoya karşı çıkan alacaklıların dilekçelerindeki itiraz gerekçeleri de mahkemece kapsamlı biçimde değerlendirilir.

Mali toparlanmanın sağlanabileceği kanaatine varılırsa borçluya bir sene süreli kesin mühlet tanınır. Farklı bir atama mecburiyeti doğmadıkça geçici komiser heyeti görevine devam ederek dosya kendilerine bırakılır. Çözümü zor özel şartların varlığı durumunda bu süre, komiserin gerekçeli rapor ve istemiyle altı ayı aşmamak üzere uzatılabilir. Borçlu da komiserin görüşü alınmak kaydıyla süre uzatımı isteyebilir; mühlet bitmeden yapılacak bu talepler hakkında karar verilirken teşekkül etmişse alacaklılar kurulunun görüşü de sorulur.

Yargılama makamı, kesin mühlet tesis ederken veya mühletin devamı sırasında üyelerine ücret ödenmeksizin görev yapacak, sayısı yediyi aşmayan ve tek rakamdan oluşan bir alacaklılar kurulu teşkil edebilir. Kesin mühlet verilmesi, bu sürenin uzatılması ya da mühlet kaldırılarak talebin reddedilmesi yönündeki kararlar kamuya ilan edilir ve mevzuatta öngörülen mercilere bildirilir.

Mühletin Alacaklılar ve Takipler Bakımından Hukuki Sonuçları

Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. Bu süreçte ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

Bu takip yasağının temel istisnası, mevzuatta birinci sırada sayılan imtiyazlı alacaklardır; söz konusu alacaklar yönünden mühlet devam ederken dahi haciz yoluyla takibe başvurulabilir. Onaylanan konkordato metninde farklı bir düzenlemeye gidilmedikçe, rehin güvencesi bulunmayan bütün alacaklara kesin mühletin başladığı tarihten itibaren faiz tahakkuk etmesi engellenir.

Mühletin ilanından önce müstakbel bir alacağın temlikine ilişkin sözleşme akdedilmiş olsa dahi, temlik edilen alacak mühletin başlangıcından sonra meydana gelmişse yapılan devir işlemi geçerlilik kazanamaz. Para dışındaki edimleri konu alan talepler ise alacaklı tarafça denk parasal tutara dönüştürülüp komiserliğe kaydedilir; borçlu, komiserin onayını alarak taahhüdünü bizzat ve aynen yerine getirme hakkına sahiptir.

Konkordato Projesinin Kabul Nisapları ve Oylama Usulü

Konkordato projesinin kabul edilmiş sayılabilmesi için kanunda öngörülen çoğunluklardan birinin sağlanması zorunludur. Proje; kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmişse kabul edilmiş sayılır.

Oylama sürecine sadece teklif edilen projeden doğrudan etkilenen alacaklılar dahil edilir. Kanunda birinci sırada sayılan imtiyazlı alacak sahipleri ile borçlunun eşi, evlatları, evlilik bağı sona ermiş bulunsa dahi kendisinin ve eşinin ana, baba ve kardeşleri nisap hesaplamasında dikkate alınmaz.

Rehin teminatlı alacaklar, takdir olunan kıymet mukabilinde güvencesiz kalan kısımları oranında oy çoğunluğuna dahil edilir. İhtilaflı, geciktirici şarta bağlanmış veya kesin bir vade taşımayan alacakların oylamada yer alıp almayacağını ve hangi ölçüde hesaba katılacağını mahkeme tayin eder; ancak tarafların uyuşmazlığa dair ileride alacakları yargı hükümleri saklı kalır.

Alacaklıların toplanmasından sonraki yedi günlük sürede sunulan iltihaklar da nisaba eklenir. Katılım süresinin dolmasını izleyen yedi gün zarfında komiser, sürece dair evrakı, projenin gereken çoğunluğa ulaşıp ulaşmadığını ve onaylanmasının uygun bulunup bulunmadığını belirten gerekçeli nihai raporu mahkemeye ulaştırır.

Konkordatonun Tasdiki Talebinin Reddi ve Doğrudan İflas

Konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir ve bu karar ilan edilerek ilgili yerlere bildirilir. Borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme, borçlunun iflasına resen karar verir.

Projenin iflasla neticelenmesi durumunda mahkeme, tasfiyenin basit ya da adi usul kurallarınca yürütülmesini kararlaştırabilir. Mahkemenin adi tasfiyeyi komiserlere tevdi etmesi halinde, kanunen iflas idaresine tanınmış bütün görev ve yetkiler komiser heyeti tarafından icra edilir.

Konkordato Kararlarına Karşı Kanun Yolları

Konkordatoya ilişkin nihai hükümlere karşı; borçlu veya başvuru sahibi alacaklı tebliğ tarihinden, itirazlarını ileri süren diğer alacaklılar ise tasdik ilanından itibaren iki haftalık süre içinde istinafa gidebilir. Bölge adliye mahkemesince verilen kararlar aleyhine de tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz kanun yolu açıktır; bu incelemeler Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy