İtalya Oturum İzni Zorunluluğu ve İlk Başvuru
Avrupa Birliği vatandaşı olmayan yabancıların İtalya'da 90 günden fazla kalabilmeleri için permesso di soggiorno olarak adlandırılan oturum iznini almaları zorunludur. İtalya'ya ilk kez gelen yabancıların, ülkeye girişlerinden itibaren 8 iş günü içinde oturum izni başvurusunda bulunmaları gerekir. Bu sürenin aşılmasındaki gecikme yalnızca mücbir sebep durumunda haklı kabul edilebilir.
Birçok oturum izni türünde başvurular Poste Italiane bünyesindeki Sportello Amico üzerinden posta kiti doldurularak yapılmakta ve ilgililere başvuru alındı belgesi verilmektedir. İtalyan mevzuatında oturum izninin 20 gün içinde düzenlenmesi öngörülmekle birlikte bu sürenin idari yoğunluk karşısında kesin nitelikte olmadığı kabul edilir; başvuru sahibinin Questura randevularına katılarak parmak izi işlemlerini ikmal etmesi gerekir.
Çalışma ve Öğrenim Amaçlı İkamet Esasları
Çalışma amacıyla verilen oturum izinlerinin azami süresi mevsimlik işlerde 9 ay, belirli süreli iş sözleşmelerinde 1 yıl, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde 2 yıl ve serbest meslek faaliyetinde 2 yıldır. İtalya'da işini kaybeden yabancı çalışanlar ise belirli koşullarla attesa occupazione kapsamında iş arama statüsüne geçerek oturum imkanından yararlanabilir.
Öğrenci oturum izni sahipleri, haftalık 20 saati ve yıllık 1040 saati aşmamak şartıyla bağımlı çalışan olarak çalışabilir. Buna karşılık residenza elettiva olarak adlandırılan seçmeli ikamet vizesi ve oturumu, çalışma gelirinden bağımsız yüksek pasif gelir gerektirir; bu statü sahibine ücretli çalışma veya ticari faaliyet hakkı tanımaz.
Aile Birleşimi ve Yatırımcı Vizesi Şartları
9 Aralık 2024 tarihli düzenlemeyle aile birleşimi hakkı veren oturum iznine sahip yabancıların bu başvuruyu yapabilmesi için kural olarak İtalya'da en az 2 yıl yasal ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları şart koşulmuştur. Söz konusu 2 yıllık yasal ve kesintisiz ikamet şartı, şirket içi transfer kapsamında görevli çalışanlar ve AB Mavi Kart sahipleri bakımından uygulanmayabilir. Aile birleşimiyle verilen oturum izinlerinde azami süre 2 yıldır.
İtalya Yatırımcı Vizesi, 2 yıllık süre için verilir. Yatırım seçenekleri arasında İtalyan devlet tahvillerine 2 milyon Euro, limited şirkete 500.000 Euro, yenilikçi start-up şirketine 250.000 Euro veya hayır amaçlı girişime 1 milyon Euro yatırım yer alır. Konsolosluk başvurusundan önce komite üzerinden Nulla Osta alınması gerekir; bu onay alındıktan sonra 6 ay içinde vize başvurusu yapılmalıdır. Yatırımın 2 yıllık oturum süresi boyunca korunması halinde 3 yıllık yenileme imkanı gündeme gelir.
Oturum İzninin Yenilenmesi ve Uzun Süreli İkamet
Oturum izni yenileme talebinin kural olarak sürenin hitamından en az 60 gün önce iletilmesi önerilir. Bahse konu süre mutlak hak düşürücü mahiyette olmasa da, izin süresinin bitmesinin ardından 60 günü aşan bir gecikme yaşanması ve işlem yapılmaması halinde kişi düzensiz duruma düşebilir. Başvurunun zamanında yahut izin bitimini izleyen 60 gün içerisinde eksiksiz belgelerle tamamlanarak alındı belgesinin temin edilmesi halinde ise idari süreç sonuçlanıncaya kadar yabancı kişinin yasal ikameti ve ilgili hakları geçerliliğini korur.
Uzun süreli AB oturum iznine başvurmak isteyen yabancının en az A2 düzeyinde İtalyanca bildiğini göstermesi gerekir. 5 yıllık sürenin hesabında, ağır ve belgelenmiş istisnalar hariç, İtalya dışında kesintisiz 6 aydan fazla veya toplamda 10 aydan fazla bulunulması gerekli ikamet süresinin oluşmasını engelleyebilir.
İtalya'da ilk oturum izni başvurusu kaç gün içinde yapılmalıdır?
İtalya'ya ilk kez gelen yabancıların, ülkeye girişlerinden itibaren 8 iş günü içinde oturum izni başvurusunda bulunmaları gerekir; bu süredeki gecikme yalnızca mücbir sebep durumunda haklı kabul edilebilir.
Öğrenci oturum izni sahipleri İtalya'da çalışabilir mi?
Öğrenci oturum izni sahipleri, haftalık 20 saati ve yıllık 1040 saati aşmamak şartıyla bağımlı çalışan olarak yasal çerçevede çalışabilir.
Oturum izni yenileme başvurusu için öngörülen süre nedir?
Yenileme başvurusunun kural olarak mevcut sürenin bitiminden en az 60 gün önce yapılması önerilir. Süre dolduktan sonra 60 günden fazla zaman geçmiş ve başvuru yapılmamışsa kişi düzensiz duruma düşebilir; ancak süre bitiminden sonraki 60 gün içinde eksiksiz belgeyle başvurulup alındı belgesi alındığında haklar korunur.
Aile birleşimi başvurusunda ikamet süresi şartı var mıdır?
9 Aralık 2024 tarihli düzenlemeyle aile birleşimi hakkı veren oturum sahipleri için kural olarak en az 2 yıl yasal ve kesintisiz ikamet şartı getirilmiştir; bu kural şirket içi transfer personeli ve AB Mavi Kart sahiplerine uygulanmayabilir.
Uzun süreli AB oturum izni için dil yeterliliği aranır mı?
Uzun süreli oturum almak isteyen yabancının başvuru kapsamında en az A2 seviyesinde İtalyanca bildiğini belgelemesi veya göstermesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy