İş Kazası Tazminatı Davası ve Maddi Manevi Zararlar

İş Kazası Sayılan Hâller ve Yasal Unsurlar

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13/1 uyarınca iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya sigortalının kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması hâlinde yürütmekte olduğu iş dolayısıyla ya da bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi sebebiyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Kanun m. 13/1-d gereğince emziren kadın sigortalının mevzuat uyarınca çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda gerçekleşen olaylar ile m. 13/1-e kapsamında sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve bedensel veya ruhsal engellilik doğuran durumlar da iş kazası niteliğindedir. İşçinin kendi imkânlarıyla işe gidip gelirken kaza geçirmesi veya işini bitirdikten sonra işyerinde kalan süreyi kendi tercihlerine göre değerlendirirken meydana gelen kazalar bu çerçeveye girmez.

İş Kazası Bildirim Usulü ve İdari Yaptırımlar

5510 sayılı Kanun m. 13/2-a uyarınca, Kanun m. 4/1-a ile m. 5 kapsamında yer alan sigortalılar bakımından işverenin iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta yoluyla en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmesi gerekir. Kazanın işverenin kontrolü dışındaki yerlerde gerçekleşmesi durumunda üç iş günlük bildirim süresi kazanın öğrenildiği tarihte başlar. Kanun m. 4/1-b kapsamındaki sigortalılar açısından bildirim, sigortalının kendisi tarafından bir ayı geçmemek üzere rahatsızlığın bildirim yapmaya engel teşkil etmediği günden itibaren üç iş günü içinde yapılır.

İşverenin üç iş günü içinde bildirim yapma yükümlülüğünü ihlal etmesi hâlinde idari para cezası verilir ve bildirim yapılıncaya kadar Sosyal Güvenlik Kurumunca sigortalıya ödenen iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Ayrıca Kanun m. 13/3 uyarınca olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı memurlar veya iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturulabilir; soruşturma sonucunda bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası niteliği taşımadığı belirlenirse Kurumca yersiz olarak ödenen meblağlar, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan 96 ncı madde hükmüne göre tahsil edilir.

İş Kazası Maddi Tazminat Talepleri

İş kazası sonucu bedensel zarara uğranılması hâlinde açılacak maddi tazminat davasında talep edilebilecek zararlar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54 kapsamında belirlenir. Bu çerçevede tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar dava konusu edilebilir.

Ölüm Hâlinde Destekten Yoksun Kalma ve Diğer Zararlar

İş kazasının ölümle sonuçlanması durumunda talep edilebilecek maddi zararlar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53 hükmünde gösterilmiştir. Bu zararlar; cenaze giderleri, ölüm anında gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu nedenle uğradıkları zararlardır. Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin yaşarken sağladığı desteğin ölüm sebebiyle sona ermesi üzerine destek alan kişilerin uğradığı kayıplara dayanır.

Manevi Tazminat Koşulları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 56/1 uyarınca, bedensel bütünlüğü ihlal edilen kişinin talebi hâlinde hâkim, olayın niteliklerini değerlendirerek mağdura uygun bir manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Aynı Kanun m. 56/2 gereğince olayın ağır bedensel zararla veya vefatla neticelenmesi durumunda, zarar görenin ya da hayatını kaybeden kişinin yakınları lehine de uygun bir miktar manevi tazminat takdir edilebilir.

Tazminatın Hesabında Dikkate Alınan Unsurlar

İş kazası tazminatının hesaplanmasında işçinin yaşı, ücreti, maluliyet oranı ve olayın meydana gelmesindeki kusur dağılımı esas alınır.

Tazminat Davasında Zamanaşımı Süreleri

İş kazasından doğan tazminat istemlerinde zamanaşımı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 hükmüne tabidir. Buna göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde eylemin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Bununla birlikte tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu ceza zamanaşımı uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy