Fransa'da bir şirket kurmak, yabancı girişimcilere ekonomik faaliyet temelinde ikamet hakkı edinmenin başlıca yollarından biridir. Süreç iki ayrı işlem kolundan oluşur: biri Fransız ticaret hukuku çerçevesinde gerçekleştirilen şirket kuruluşu, diğeri söz konusu faaliyetin varlığına dayanan oturum izni başvurusudur. Her iki sürecin de kendi koşulları, belge gereklilikleri ve takip edilecek mercileri vardır; birinin tamamlanmış olması diğerinin kendiliğinden sonuçlanacağı anlamına gelmez.
Şirket Türleri ve Sermaye Yükümlülükleri
Fransa'da yabancı girişimcilerin en çok tercih ettiği yapılar arasında tek ortaklı SASU ve EURL ile çok ortaklı SAS ve SARL yer alır. Bu yapılarda asgari sermaye yasal olarak belirli bir rakama bağlanmamışsa da kuruluş sırasında sermayenin tamamını yatırmak zorunlu değildir. SAS ve SASU'da kuruluş anında nakit sermayenin en az yüzde ellisi ödenmelidir; SARL ve EURL'de ise bu oran en az yüzde yirmidir. Her iki durumda da kalan tutar, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde tamamlanabilir.
Şirket hukuken ana sözleşmenin, yani statülerin, ortaklar tarafından imzalandığı anda kurulmuş sayılır; ticaret siciline tescil bu kuruluşu teyit eden ancak sonradan tamamlanan bir formalitedir. Tescil öncesi dönemdeki hukuki statü ve sorumluluk sınırları ayrıntılı bir inceleme konusudur.
Tüm kuruluş formaliteleri artık guichet des formalités des entreprises adlı tek durak platformu üzerinden yürütülmektedir. Yönetici nitelikleri, faaliyet izinleri ve sektörel lisanslar gibi şirkete özgü ek koşullar faaliyet türüne göre değişebilmektedir.
Entrepreneur/Profession Libérale Kartı: Koşullar ve Vize Aşaması
Fransa'da serbest meslek veya liberal faaliyet yürütmek isteyen yabancılar için temel oturum belgesi entrepreneur/profession libérale kartıdır. On iki aydan kısa bir kalış tasarlanmışsa VLS-TS adlı uzun süreli vize düzenlenir ve bu belgenin Fransa'ya girişten itibaren üç ay içinde doğrulanması zorunludur. On iki ayı aşan kalışlarda ise doğrudan oturum kartı başvurusu izlenir. Her iki durumda da başvuruda vergi ve harç öngörülmekte olup bu tutarların başvuru tarihinde resmi mercilerden teyit edilmesi önerilir.
Liberal faaliyet kategorisinde başvuru yapılabilmesi için faaliyetin aylık en az 1.823,03 avro düzeyinde gelir kapasitesi yaratabildiğini belgeleyen evrakların sunulması gerekmektedir. Bu eşik tutarının zaman içinde güncellenmiş olabileceği göz önünde bulundurularak başvuru öncesinde ilgili mevzuatın kontrol edilmesi yerinde olacaktır.
Talent-Porteur de Projet: Üç Farklı Alt Yol
Yenilikçi bir ekonomik proje geliştirmek veya doğrudan yatırım yapmak isteyen girişimciler için talent-porteur de projet statüsü ayrı bir yol sunmaktadır. Bu statünün üç ayrı alt yolu vardır ve her birinin koşulları birbirinden farklıdır.
Birinci alt yol şirket kurma güzergahıdır. Bu yolda başvurucunun en az master düzeyinde diploma veya buna denk beş yıllık profesyonel deneyime sahip olması, gerçek ve ciddi bir şirket kurma projesini belgeleyen evrakları sunması, kendisi ve ailesi için en az tam zamanlı yıllık 21.876,40 avro brüt kaynağa sahip olması ve proje için en az 30.000 avro finansman sağlaması gerekmektedir. Bu eşik tutarları güncellenmiş olabileceğinden başvuru öncesinde doğrulama yapılması gerekir.
İkinci alt yol, kamu makamlarınca tanınmış yenilikçi ekonomik proje güzergahıdır. Bu yolda en az tam zamanlı asgari ücret olan SMIC düzeyinde kaynağa sahip bulunma koşulu aranmaktadır. Projenin nasıl değerlendirileceği ve hangi merciin tanıma kararı verdiği konusunda ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.
Üçüncü alt yol doğrudan ekonomik yatırım güzergahıdır. Bu kanalda başvurucunun ya şahsen ya da yönettiği ya da en az yüzde otuzuna sahip olduğu bir şirket üzerinden Fransa'da maddi veya gayri maddi duran varlıklara en az 300.000 avro yatırım taahhüt etmesi, aynı zamanda istihdam yaratması ya da koruması gerekmektedir. Bu eşiğin de değişmiş olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Talent-porteur de projet kapsamında on iki ayı aşan kalışlar için uzun süreli vize ile Fransa'ya giriş yapılmakta ve passeport talent sahiplerinin girişten itibaren iki ay içinde çok yıllık oturum kartı başvurusu yapması gerekmektedir. Bu kartın azami süresi dört yıl olabilmektedir. On iki aydan kısa tasarlanan kalışlarda ise VLS-TS düzenlenir ve bu belgenin girişten sonra üç ay içinde doğrulanması zorunludur.
Başvuruda İstenen Belgeler
Entrepreneur/profession libérale oturum kartı için prefektörlüğe sunulması gereken temel belgeler şunlardır: geçerli vize ya da mevcut oturum izni, pasaport, düzenlenme tarihi altı ayı geçmemiş adres belgesi, fotoğraflar, OFII sağlık belgesi ve damga vergisi makbuzu. Liberal faaliyet söz konusu olduğunda bunlara ek olarak Urssaf tescil belgesi de istenmektedir; düzenlenmiş meslekler için ilgili oda kaydı veya mesleki yetki belgesi aranabilmektedir. Faaliyetin aylık en az 1.823,03 avro düzeyinde gelir kapasitesi yaratabileceğini ortaya koyan finansal belgeler de bu listeye dahildir. Belge gereklilikleri prefektörlüğe ve faaliyet türüne göre farklılık gösterebileceğinden tam liste resmi mercilerden teyit edilmelidir.
Kartın Yenilenmesi ve Çok Yıllı İkamet
İlk bir yıllık entrepreneur/profession libérale kartının sona ermesinden önce koşulların sürdürüldüğünü belgeleyen kişiler dört yıllık pluriannuelle kart talebinde bulunabilir. Bu aşamada yeni bir koşul devreye girmektedir: ilk çok yıllı kart başvurusunda A2 düzeyinde Fransızca dil yeterliliği ve sivil sınav olan examen civique'in geçilmiş olması gerekmektedir. Altmış beş yaş üstündekilerin bu koşuldan muaf tutulduğu belirtilmektedir; ancak muafiyetin nasıl belgeleneceği ve diğer olası istisnalar konusunda ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.
Yenileme başvurusunun, kartın geçerlilik süresinin bitmesinden önceki iki ay içinde prefektörlüğe yapılması gerekmektedir. Bu süre aşılırsa ek bir düzenleme harcının uygulanabileceği öngörülmektedir; kaynaktaki ifade bu harçın her koşulda zorunlu olduğunu değil, geç başvuruda ortaya çıkabilecek bir yükümlülük olduğunu belirtmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Fransa'da ikamet etmeden şirket kurulabilir mi?
Fransa'da ikamet etmeyen bir yabancı, kuruluş adımlarını izleyerek tescil işlemlerini yaptırabilir. Şirket, statülerin imzalandığı anda kurulmuş sayılır; ticaret siciline tescil sonradan tamamlanan bir formalitedir. Tüm formaliteler guichet des formalités des entreprises platformu üzerinden yürütülmektedir.
SAS ile SARL arasındaki sermaye farkı nedir?
SAS ve SASU yapısında kuruluş anında nakit sermayenin en az yüzde ellisi ödenmelidir. SARL ve EURL'de ise bu oran en az yüzde yirmidir. Kalan tutar her iki yapı için de beş yıl içinde tamamlanabilir.
Talent-porteur de projet ile entrepreneur kartı arasındaki fark nedir?
Entrepreneur/profession libérale kartı serbest meslek ve liberal faaliyet yürütmek isteyen kişilere yönelik genel bir yoldur; aylık 1.823,03 avroluk gelir kapasitesi belgesi merkezi koşullardan biridir. Talent-porteur de projet ise şirket kurma, yenilikçi proje veya yatırım güzergahlarından birine dayanan ayrı bir statüdür. Şirket kurma yolunda master derecesi ya da beş yıllık deneyim ile belirli düzeyde finansman şartı aranmakta; yatırım yolunda ise önemli bir sermaye taahhüdü ve istihdam koşulu öngörülmektedir. Bu iki statünün koşulları ve başvuru süreçleri birbirinden belirgin biçimde ayrışmaktadır.
Oturum kartı yenileme başvurusunu ne zaman yapmak gerekir?
Kartın geçerlilik süresinin bitmesinden önceki iki ay içinde prefektörlüğe başvurulması gerekmektedir. Bu süre aşılırsa ek bir düzenleme harcının doğabileceği öngörülmektedir; kaynaktaki ifade bu yaptırımın koşullara bağlı bir olasılık olduğunu belirtmekte, her durumda zorunlu olduğunu kesin olarak teyit etmemektedir.
Çok yıllı karta geçişte dil şartı zorunlu mu?
İlk dört yıllık pluriannuelle kart başvurusunda A2 düzeyinde Fransızca yeterliliği ve examen civique koşulu aranmaktadır. Altmış beş yaş üstündeki başvuru sahipleri bu koşuldan muaf tutulmaktadır. Muafiyetin nasıl belgeleneceği ve başka olası istisnaların kapsamı hakkında ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.
Talent kategorisinde Fransa'ya girdikten sonra ne kadar sürede oturum başvurusu yapılmalıdır?
On iki ayı aşan bir kalış planlayan passeport talent sahiplerine uzun süreli vize düzenlenmekte ve bu kişilerin Fransa'ya girişten itibaren iki ay içinde çok yıllık oturum kartı başvurusu yapması gerekmektedir. On iki aydan kısa kalış tasarlayanlara ise VLS-TS verilmekte ve bu belgenin girişten itibaren üç ay içinde doğrulanması zorunlu olmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy