Emekli aylığı tek bir rakamdan çıkmaz. 4A, 4B ve 4C statüsü, prim günü, prime esas kazanç, hizmetin yayıldığı mevzuat dönemleri, aylık bağlanma oranı ve güncelleme katsayıları birlikte değerlendirilir.
Aylık bağlanma oranının dönemleri
08.09.1999 öncesi dönemde 25 yıl sigortalılık süresi, 9000 gün, için aylık bağlanma oranı yüzde 76’dır. Aynı dönemde 3600 gün için oran yüzde 70 olarak hesaplanır. 08.09.1999 ile 30.04.2008 arasında sistem değişmiş ve aylık bağlanma oranı yüzde 65’e çekilmiştir.
30.04.2008 sonrası dönemde sosyal güvenlik kurumlarının birleşmesiyle 25 yıl için aylık bağlanma oranı yüzde 50’ye kadar düşürülmüştür. Bu ifade tek ve sabit bir oran kurmaz.
4A hesabında üç dönem
Emekli maaşı, ortalama aylık kazanç ile aylık bağlanma oranının çarpımı olarak ifade edilir. 4A hesabı ayrıca dönemlere ayrılır. 2000 öncesi gösterge rakamı, aylık bağlanma oranı ve katsayıyla; 2000–2008 arası güncelleme katsayısı ve aylık bağlanma oranıyla; 2008 sonrası ortalama kazanç ve aylık bağlanma oranıyla kurulur.
Bağ-Kur ve memur aylığı
Bağ-Kur emekli maaşı da aynı dönemlere göre hesaplanır. Düzensiz prim ödemeleri maaş tutarını etkileyebilir.
Memur aylığında gösterge tablosu, ek gösterge, kıdem, katsayı ve hizmet yılı birlikte dikkate alınır. 2008 öncesi ile sonrası için hesaplama yöntemleri birbirinden farklıdır.
Malullük koşulları
Malulen emeklilik, ilk kez sigortalı olduktan sonra iş kazası, meslek hastalığı veya hastalık nedeniyle çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybedenler içindir.
Malulen emeklilikte kademeli gün aranmaz. Koşul, en az 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün primdir. Kişi sürekli bakıma muhtaçsa 10 yıl şartı aranmaz; 1800 gün yeterlidir.
İşe başlamadan önceki engellilik
İşe girmeden önce engeli bulunanlar için yüzde 40–49 oranında 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün prim, yüzde 50–59 oranında 16 yıl sigortalılık ve 4320 gün prim, yüzde 60 ve üzerinde ise 15 yıl sigortalılık ve 3960 gün prim gerekmektedir. İşe giriş tarihine göre bu yıllar ve günler değişebilir.
Kazanç verisi ve ekrandaki tutar
Bordrodaki net tutar, brüt tutar ve prime esas kazanç ayrı kalemlerdir. Aylığa etki eden veri, işverenin SGK’ya bildirdiği prime esas kazançtır. Mevcut sistemde son birkaç yılın maaşı tek başına belirleyici sayılamaz; çalışma hayatındaki bütün prime esas kazançlar ve bunların ait olduğu mevzuat dönemleri birlikte etkilidir.
e-Devlet ve SGK ekranındaki tutar, bağlanmış kesin aylık değildir. Kayıtlar değiştikçe değişebilen tahmini aylık niteliğindedir. Eksik gün, askerlik veya doğum borçlanması, sonradan işlenen kazanç ve statü birleşmeleri sonucu farklılaştırabilir.
Sık sorulan sorular
4A emekli maaşı hangi unsurlarla hesaplanır?
Genel anlatımda ortalama aylık kazanç, aylık bağlanma oranıyla çarpılır. 4A’da 2000 öncesi gösterge rakamı, oran ve katsayı; 2000–2008 arası güncelleme katsayısı ve oran; 2008 sonrası ortalama kazanç ve oran kullanılır.
Son yıllardaki ücret aylığı belirler mi?
Hayır. Bütün prime esas kazançlar ve bunların ait olduğu mevzuat dönemleri birlikte etkilidir. Bordrodaki net ücret de hesap verisi değildir.
Malulen emeklilikte kaç gün prim aranır?
En az 1800 gün prim ve en az 10 yıl sigortalılık aranır. Sürekli bakıma muhtaçlıkta 10 yıl şartı aranmaz; 1800 gün yeterlidir.
Ekranda görülen tutar kesin emekli aylığı mıdır?
Hayır. Bu tutar, kayıtlar değiştikçe değişebilen tahmini aylıktır. Eksik gün, borçlanma, sonradan işlenen kazanç ve statü birleşmeleri sonucu değiştirebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy