CMK m. 48 uyarınca tanık, kendisini veya CMK m. 45/1’de sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorulara cevap vermekten çekinebilir. Tanığa bu imkânın önceden bildirilmesi gerekir. Hakkın kullanılabilmesi için sorunun kişi veya yakını bakımından ceza kovuşturması riski doğurup doğurmadığı somutlaştırılmalıdır.

CMK m. 48 ile CMK m. 45 ve 46 arasındaki fark

CMK m. 45, belirli yakınlık ilişkileri nedeniyle tanıklıktan tamamen çekinme imkânını; CMK m. 46 ise meslek veya görev sırrı bakımından çekinmeyi düzenleyen farklı bir alanı ifade eder. CMK m. 48 ise tanıklığın tamamından çekilmeyi değil, belirli soruya cevap vermemeyi gündeme getirir. Hangi hükmün uygulanacağı tanığın sıfatı, sorunun içeriği ve dosyanın aşamasına göre belirlenir.

Bildirim ve usul

Tanığa cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilmelidir. Bildirim yapılmadan alınan beyanın sonraki aşamada nasıl değerlendirileceği, beyanın hangi makam önünde alındığı ve savunma imkânlarının kullanılıp kullanılmadığı birlikte incelenir. Tutanakta bildirimin içeriği ve tanığın cevabı açıkça yer almalıdır.

Önceki beyan ve duruşmada dinleme

Olayın delili tek bir tanığın açıklamasından ibaretse tanığın duruşmada dinlenmesi, önceki tutanağın okunmasının dinleme yerine geçip geçmeyeceği ve istisnaların bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir. Önceki ifadenin kullanılmasına ilişkin CMK hükümleri, tanığın neden duruşmada dinlenemediği ve tarafların beyana karşı diyeceklerini sunup sunamadığıyla birlikte ele alınmalıdır.

Delilin kaynağı ve kolluk işlemleri

Tanıklık, yargılama makamı önünde olay hakkında bilgi ve görgünün açıklanmasını ifade eder. Kollukta alınan açıklamanın hukuki niteliği, kişinin tanık mı yoksa başka bir sıfatla mı dinlendiği, yemin ve bildirim işlemlerinin yapılıp yapılmadığı dosyaya göre değerlendirilir. Bu ayrım, yalan tanıklık ve önceki beyanın delil olarak kullanılması bakımından önem taşır.

Dosya inceleme listesi

Tanığın çağrı ve bildirim tutanağını inceleyin.
Sorunun tanığın kendisi veya yakını bakımından doğurabileceği riski belirleyin.
CMK m. 45, 46 ve 48’in hangisinin tartışıldığını ayırın.
Önceki ifade, duruşma tutanağı ve tarafların itirazlarını karşılaştırın.
Kararın dayandığı delillerin huzurda tartışılıp tartışılmadığını kontrol edin.

İçtihat notu

Kaynak içerikte Yargıtay 16. Ceza Dairesinin E. 2018/4, K. 2018/1470 sayılı kararına ve delilin duruşmada tartışılması ilkesine yer verilmiştir. Kararın tam metni, güncel uygulama ve somut dosyaya benzerliği yayımdan önce doğrulanmalıdır.

Sık sorulan sorular

CMK m. 48 tanığın her soruya cevap vermemesine izin verir mi?

Hayır. Çekinme, kendisini veya kanunda belirtilen yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorularla sınırlıdır.

Çekinme hakkı bildirilmezse sonuç ne olur?

Tutanak, beyanın alındığı makam ve yargılamada kullanım biçimi incelenerek hukuki sonuç değerlendirilir; otomatik bir sonuç varsayılmamalıdır.

CMK m. 48 ile tanıklıktan tamamen çekilme aynı mıdır?

Hayır. Tam çekinme ve belirli soruya cevap vermeme farklı hükümlere dayanabilir.

Sınırlar ve sonraki adım

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tanık tutanakları, duruşma kayıtları, soruşturma ve kovuşturma aşaması görülmeden delilin kullanılabilirliği hakkında kesin sonuç verilemez. Dosya belgeleriyle İletişim üzerinden değerlendirme talep edebilirsiniz.

İlgili iç bağlantılar

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Ceza davası Ceza muhakemesi

CMK Madde 48: Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme