Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığı temel olarak ülkede doğum, ABD vatandaşı ebeveyn aracılığıyla kan bağı veya sonradan başvuru ile gerçekleştirilen vatandaşlığa kabul süreci üzerinden kazanılmaktadır. Bu yolların her biri, fiziksel bulunma sürelerinden yasal statünün korunmasına ve sadakat yeminine kadar uzanan belirli şartlara bağlanmıştır.
Doğum Yeri İlkesi ve ABD Topraklarında Vatandaşlık
Amerika Birleşik Devletleri toprakları üzerinde doğan ve doğum anında ülkenin yargı yetkisine tabi bulunan çocuklar, kural olarak doğum anıyla birlikte ABD vatandaşı sayılır. Bu ilke çerçevesinde ebeveynlerin göçmenlik durumunun veya yasal statüsünün ne olduğu dikkate alınmaz.
Ülke sınırları dahilinde doğmuş olmalarına rağmen akredite yabancı diplomatik görevlilerin çocukları, 14. Anayasa Değişikliği kapsamında ABD yargı yetkisine tabi kabul edilmez. Bu hukuki konum nedeniyle diplomatik misyon personelinin çocukları doğumla vatandaşlık hakkı elde edemez.
Yurt Dışında Doğan Çocukların Kan Bağıyla Vatandaşlığı
Evlilik birliği içinde bir ABD vatandaşı ile yabancı uyruklu ebeveynden 14 Kasım 1986 veya sonrasında yurt dışında doğan çocukların doğumla vatandaş sayılabilmesi için INA Section 301 uyarınca belirli fiziksel varlık şartları aranır. Buna göre ABD vatandaşı ebeveynin doğum tarihinden önce ülkede en az 5 yıl fiziksel olarak bulunmuş olması ve bu sürenin en az 2 yılının ebeveynin 14 yaşını tamamlamasından sonra geçmiş bulunması gerekir. Doğum tarihi 24 Aralık 1952 ile 13 Kasım 1986 arasında bulunan çocuklarda ise eşik daha yüksek tutulmuş olup, ebeveynin en az 5 yılı 14 yaşından sonra olmak üzere toplam 10 yıl fiziksel bulunma koşulunu karşılaması zorunludur.
Yurt dışında evlilik dışı ilişkiden doğan ve babası ABD vatandaşı olan çocukların vatandaşlık tespiti INA Section 309 hükümleri doğrultusunda ek unsurlara tabidir. Bu kapsamda çocuk ile baba arasında kan bağının ispatı, babanın doğum anındaki vatandaşlığı, 18 yaşına kadar mali desteğin yazılı olarak taahhüt edilmesi ve soybağının meşrulaştırılması, mahkeme kararı ya da yeminli tanıma işlemlerinin yapılmış olması aranır.
Yurt dışında ABD vatandaşı ebeveynden dünyaya gelerek doğum anında vatandaşlık kazanan çocuklar için konsolosluk doğum raporu düzenlenmesi amacıyla DS-2029 formu üzerinden işlem yürütülür. Bu belgenin temin edilebilmesi için ilgili başvurunun çocuğun 18 yaşını doldurmasından önce tamamlanması gerekir.
Çocuk Vatandaşlık Yasası ve Yurt Dışındaki Çocukların Statüsü
Child Citizenship Act hükümleri çerçevesinde, en az bir ebeveyni ABD vatandaşı olan çocuklar belirli yasal koşullar gerçekleştiğinde otomatik olarak vatandaşlık kazanabilir. Çocuğun ABD sınırları içinde yasal daimi ikamet statüsünde bulunması ve aynı zamanda ABD vatandaşı olan ebeveyninin yasal ve fiili velayeti altında ikamet etmesi şarttır. Söz konusu koşulların tamamının çocuk 18 yaşını doldurmadan önce tamamlanmış olması emredicidir.
Düzenli olarak ABD dışında ikametini sürdüren çocuklar bakımından ise ABD vatandaşı ebeveyne dayanılarak Form N-600K ile başvuru yapılabilmektedir. Bu düzenleme, yurt dışında yaşayan çocukların vatandaşlığa kabulü için işletilen özel bir mekanizmadır.
Sonradan Vatandaşlığa Geçiş ve Genel Başvuru Koşulları
Genel usul üzerinden vatandaşlığa kabul başvurusu yapacak kişinin Form N-400 sunduğu tarihte en az 18 yaşında bulunması ve en az 5 yıldır yasal kalıcı ikametgah sahibi olması zorunludur. Bununla birlikte 5 yıllık yasal daimi ikamet süresinin tamamlanmasına 90 gün kala başvuru yapılmasına imkan tanınmaktadır.
Başvuru sahibinin 5 yıllık kalıcı ikametgah süresi boyunca sürekli ikamet şartını koruması ve bu süre içinde ABD'de en az 30 ay, diğer bir deyişle en az 913 gün fiziksel olarak bulunmuş olması gerekir. Ayrıca başvuru tarihinden hemen önceki en az 3 ay boyunca ikamet edilen eyalette veya ilgili göçmenlik bölgesinde yaşanmış olması şartı aranır.
Vatandaşlık başvuru sürecinde ABD dışına yapılan seyahatler ikamet zincirini etkileyebilir. 6 aydan fazla ancak 1 yıldan az süren yurt dışı ayrılıkları sürekli ikamet şartını kesintiye uğratmış sayılabileceği için aksinin ispatı gerekebilir. 1 yıl veya daha uzun süren ayrılıklar ise kural olarak sürekli ikamet zincirini tamamen keser. Bunun yanı sıra yasal kalıcı ikamet statüsünü fiilen terk etmiş olan kişilerin başvuruları kabul edilmez.
Başvuru sahibinin kanunda öngörülen yasal süre boyunca ve başvuru hakkında karar verilene kadar iyi ahlaki karaktere sahip olması aranır. Cinayet mahkûmiyeti gibi ağır nitelikteki durumlar vatandaşlığa geçiş önünde kalıcı bir engel oluşturmaktadır.
Özel Vatandaşlık Yolları ve Sınav Muafiyetleri
20 Ekim 2025 ve sonrasında Form N-400 ile başvuran adaylara yönelik yurttaşlık testi düzenlemesinde, memur 128 soruluk havuzdan en fazla 20 soru yöneltmekte ve başvuru sahibinin en az 12 doğru yanıt vermesi gerekmektedir.
Belirli yaş ve ikamet sürelerini karşılayan adaylar için sınav muafiyetleri mevcuttur. 50 yaş ve üzerinde olup en az 20 yıl yasal kalıcı ikametgah sahibi olanlar ile 55 yaş ve üzerinde olup en az 15 yıl bu statüde bulunanlar İngilizce dil şartından muaf tutulabilir. 65 yaş üzerinde olup 20 yıllık ikameti dolduranlara ise yurttaşlık testinde kolaylaştırılmış usul uygulanır. Sağlık sebepleriyle öğrenme veya ispat güçlüğü yaşayan kişiler bakımından ise Form N-648 ile tıbbi muafiyet talep edilebilir.
Yurt dışında nitelikli bir görev icra eden ABD vatandaşlarının eşleri bakımından INA Section 319(b) uyarınca mutat ikamet ve fiziksel bulunma koşulları bakımından esnetilmiş özel bir rejim geçerlidir. Benzer biçimde ABD silahlı kuvvetlerinde onurlu hizmet vermiş veya vermekte olan kişiler için Form N-426 ile hizmetin belgelenmesi kaydıyla, barış zamanında bir yıllık hizmete dayalı olarak ya da düşmanlık dönemlerinde daha hafifletilmiş koşullarla vatandaşlık yolu açılmaktadır.
Yemin Töreni, İtiraz Hakkı ve Çifte Vatandaşlık
Mülakat ve test aşamalarını başarıyla tamamlayan adaylar, resmi sadakat yemini törenini bitirene kadar hukuken ABD vatandaşı sıfatını kazanamaz. Vatandaşlık hakkı yeminin usulüne uygun şekilde yerine getirilmesiyle kesinleşir.
Form N-400 üzerinden yapılan vatandaşlık başvurusunun reddedilmesi durumunda, ilgililer red kararının tebliğinden itibaren kural olarak 30 gün içinde Form N-336 sunarak göçmenlik yetkilisi önünde yeniden dinlenme talebinde bulunabilir.
ABD hukuk düzeni çifte vatandaşlık statüsüne engel oluşturmamaktadır. Bununla birlikte başka bir ülkenin de vatandaşı olan kişilerin ABD sınırlarına giriş ve çıkış yaparken ABD pasaportu kullanmaları zorunludur.
Yabancı diplomatların ABD'de doğan çocukları doğumla vatandaş olur mu?
Hayır, akredite yabancı diplomatik misyon görevlilerinin çocukları ABD sınırlarında doğmuş olsalar dahi ülkenin yargı yetkisine tabi sayılmadıklarından doğumla vatandaşlık kazanamaz.
Vatandaşlık başvurusu 5 yıllık ikamet süresi dolmadan ne zaman yapılabilir?
Form N-400 başvurusu, aranan 5 yıllık yasal kalıcı ikametgah süresinin tamamlanmasından 90 gün önce yetkili makamlara sunulabilir.
Mülakatı geçen başvuru sahibi ne zaman hukuken ABD vatandaşı sayılır?
Başvuru sahibinin vatandaşlık statüsü mülakatın geçilmesiyle değil, resmi sadakat yemini töreninin eksiksiz olarak tamamlanmasıyla birlikte hukuken doğar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy