Almanya'da oturum izninin kapsamı ve yasal niteliği belirlenirken sözleşmeye verilen başlık değil, yürütülen fiili faaliyetin staj, mesleki eğitim veya çalışma niteliğinde olup olmadığı ve oturumun temel amacı esas alınır. Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin doğru tespiti, ikamet statüsünün korunması ve çalışma izinlerinin geçerliliği açısından belirleyici unsurdur.
Staj Statüsünden Mesleki Eğitime Geçiş Şartları
Bir staj sözleşmesinin varlığı kendiliğinden mesleki eğitim ilişkisi doğurmaz. Stajyerlikten mesleki eğitim statüsüne geçebilmek için uygun bir mesleki eğitim yerinin temin edilmesi, usulüne uygun bir mesleki eğitim sözleşmesinin imzalanması ve oturum izni amacının İkamet Kanunu'nun 16a maddesi (AufenthG § 16a) çerçevesine taşınması zorunludur.
İkamet statüsünün değiştirilmesine yönelik süreçlerde başvuruların, mevcut ikamet hakkı sona ermeden önce resmi makamlara sunulması temel kuraldır. Sürecin hak kaybı doğurmaması için başvuru işlemlerinin yasal süreler içinde yazılı kayıtlarla yürütülmesi gerekir.
Mesleki Eğitim Sözleşmesi ve Çalışma Esasları
Mesleki Eğitim Kanunu'nun 11. maddesi (BBiG § 11) uyarınca mesleki eğitim sözleşmesinin yazılı olarak kurulması zorunludur. Bu sözleşmede günlük eğitim süresi, deneme süresi ile ödenecek ücretin miktarı ve ödeme şartları gibi asgari unsurların yer alması kanuni bir gerekliliktir. Tarife sözleşmesi kapsamı dışındaki işletmelerde mesleki eğitim ücreti, ilgili bölge veya branş tarifesinde belirlenen tutarın en fazla yüzde 20 altında kararlaştırılabilir.
Mesleki eğitim amacıyla İkamet Kanunu'nun 16a maddesi gereğince verilen oturum izni kapsamında, eğitim amacından bağımsız olmak şartıyla haftada en fazla 20 saatlik ek çalışma yürütülmesine kanunen izin verilmektedir.
Staj Türleri, Gün Sınırları ve Ücret İstisnaları
Öğrenci ikametiyle Almanya'da bulunanlar için İkamet Kanunu'nun 16b maddesi (AufenthG § 16b) uyarınca çalışma sınırı takvim yılı bazında kural olarak 140 tam gün veya 280 yarım gündür. Bu kapsamda yapılan gönüllü stajlar genel kural gereği bu yasal gün sınırlarına dahil edilir.
Eğitim ve ileri eğitim amaçlı stajların bir kısmı İstihdam Yönetmeliği'nin 15. maddesi (BeschV § 15) çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu düzenleme kapsamındaki belirli staj türlerinde Federal İş Ajansı tarafından uygun görüş verilmesi veya onay mekanizmasının işletilmesi gerekmektedir.
Stajyerlere yönelik mali haklarda Asgari Ücret Kanunu'nun 22. maddesi (MiLoG § 22) kapsamındaki istisnalar önem taşır. Zorunlu stajlar ile oryantasyon amacıyla yapılan ve süresi üç aya kadar olan stajlar yasal asgari ücret uygulamasının dışında kalabilmektedir.
Staj sözleşmesi kendiliğinden mesleki eğitime dönüşür mü?
Hayır, staj sözleşmesi kendiliğinden mesleki eğitim ilişkisi doğurmaz; bir eğitim yeri bulunması, yazılı mesleki eğitim sözleşmesi akdedilmesi ve oturum amacının İkamet Kanunu'nun 16a maddesine taşınması gerekir.
Mesleki eğitim oturumu olanlar ek işte çalışabilir mi?
İkamet Kanunu'nun 16a maddesi uyarınca mesleki eğitim oturumu bulunan kişiler, eğitim amacından bağımsız olarak haftada en fazla 20 saate kadar ek iş yapabilir.
Öğrenci ikametindeki çalışma gün sınırına stajlar dahil edilir mi?
İkamet Kanunu'nun 16b maddesindeki yıllık 140 tam gün veya 280 yarım gün sınırına gönüllü stajlar kural olarak dahil edilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy