Almanya Serbest Meslek Vizesi: Kimler Başvurabilir?

Almanya serbest meslek vizesi, işverene bağlı bir iş için değil, kişinin kendi nam ve hesabına mesleki faaliyet yürütmesi amacıyla Almanya’ya girişini ve bu faaliyete dayalı oturum imkânını anlatır. Bağımsız çalışma tek bir kalıp değildir. Serbest meslek faaliyeti ile ticari nitelikteki bağımsız çalışma veya girişimcilik ayrı kategorilerdir. Bu ayrım; aranacak koşulları, iş planını, mesleki izinleri ve oturum değerlendirmesini etkiler.

Serbest meslek ile ticari girişim nasıl ayrılır?

Alman yabancılar hukuku bakımından bağımsız çalışma iki temel kategoriye ayrılır: serbest meslek faaliyeti ve ticari nitelikte bağımsız çalışma ya da girişimcilik. Ayrım yalnızca unvanla ilgili değildir; başvurunun hangi ölçülerle inceleneceğini de belirler. Serbest meslek statüsündeki kişi için mutlaka ticari bir işletme kurulması şart değildir. Ticari girişim ayrı bir kategori olduğundan, serbest meslek bakımından geçerli olan bu sonuç ticari faaliyete kendiliğinden uygulanmaz.

Oturum hangi hükümlere bağlanır?

Bağımsız çalışma amacıyla verilecek oturumun temel dayanağı Alman İkamet Kanunu’nun 21. maddesidir. Ticari girişimcilik esas olarak AufenthG §21/1 kapsamında, serbest meslek faaliyeti ise AufenthG §21/5 kapsamında değerlendirilir. Hangi fıkranın uygulanacağı, faaliyetin serbest meslek mi yoksa ticari girişim mi olduğuna göre belirlenir.

Kimler başvurabilir?

Alman Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesi kapsamında bilimsel, sanatsal, yazarlık, eğitim ve öğretim faaliyetleri serbest meslek içinde anılır. Doktor, diş hekimi, veteriner, avukat, noter, mühendis, mimar, mali müşavir, gazeteci, tercüman ve çevirmen de bu kapsamda sayılan meslekler arasındadır. Benzer nitelikteki bazı meslekler somut koşullara göre değerlendirilebilir. Gerekli koşulları sağlayan üçüncü ülke vatandaşları serbest meslek oturumuna başvurabilir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının da serbest meslek veya bağımsız ticari girişim amacıyla başvuru yapması mümkündür.

Avrupa Birliği ile İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşları, yerleşme ve bağımsız çalışma yönünden serbest dolaşımın daha elverişli düzenine girer. Kural olarak bu faaliyeti sürdürmek için ayrıca vize almaları veya AufenthG §21 uyarınca oturum izni edinmeleri gerekmez.

Meslek adı tek başına yeterli midir?

İnternet üzerinden veya proje bazlı çalışmak, kişinin tek başına hukuken serbest meslek sahibi sayılması için yetmez. Faaliyetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Mesleğin serbest meslek kapsamında bulunması da başvurunun kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez. Başvuran, planlanan faaliyetin Almanya’da gerçekten gerçekleştirilebilir olduğunu; gerekli hâllerde mesleği icra etme iznini aldığını veya alabileceğini ortaya koymalıdır. İzin ihtiyacı mesleğe göre değişir.

Serbest meslek başvurusunda neler aranır?

AufenthG §21/5 bakımından, serbest mesleğin Almanya’da bağımsız olarak icrası için gerekli olması hâlinde mesleki faaliyet izninin verilmiş olması veya verileceğinin taahhüt edilmesi aranır. Bunun yanında, planlanan faaliyetin finansmanının sağlanabildiği ve geçimin temin edilebildiği de ortaya konulmalıdır.

AufenthG §21/5, bütün serbest meslek başvuruları için belirli sayıda müşteri sözleşmesi sunulmasını zorunlu tutan genel bir hüküm içermez. Buna rağmen kişinin Almanya’da gerçekten gelir getirici bir faaliyet yürüteceğini göstermesi gerekir. Mevcut §21 düzenlemesinde bütün başvurulara uygulanan, örneğin en az 50.000 Euro veya en az 100.000 Euro biçiminde sabit bir genel sermaye şartı da öngörülmez. Finansmanın, faaliyetin niteliğine göre yeterli olması aranır.

Ticari girişimde hangi ölçüler uygulanır?

Ticari işletme kurma başvurusu genellikle AufenthG §21/1 kapsamındadır. Bu başvurularda Almanya bakımından ekonomik bir menfaat veya bölgesel ihtiyaç bulunması, faaliyetin ekonomi üzerinde olumlu etkiler doğurmasının beklenmesi ve iş planı finansmanının öz sermaye ya da kredi taahhüdüyle güvence altına alınması öngörülür. İncelemede iş fikrinin sürdürülebilirliği, girişimcilik deneyimi, sermaye miktarı, istihdama etkisi ile inovasyon veya araştırmaya katkı da değerlendirilebilir. İlgili ticaret makamlarının, meslek kuruluşlarının ve gerektiğinde mesleki izin makamlarının görüşünün alınması öngörülür. Bu unsurlar her dosyada aynı sonucu doğurmaz.

Yaş başvuruyu engeller mi?

45 yaşından büyük olmak serbest meslek vizesine başvurmaya engel değildir. AufenthG §21/3 uyarınca 45 yaşından büyük kişilerin kural olarak yeterli yaşlılık güvencesine sahip olduklarını göstermeleri aranır. Bu koşul serbest meslek sahipleri ile bağımsız girişimciler bakımından da belirtilir. Yaş, bu düzenlemede mutlak bir engel olarak kurulmamıştır.

Oturumun süresi nasıl ele alınır?

Ticari bağımsız faaliyete dayanan oturum, AufenthG §21/4 çerçevesinde üç yılı aşmayacak biçimde sınırlanabilir. Faaliyetin başarılı ve sürdürülebilir olması ile geçimin güvence altında bulunması gibi koşullar gerçekleşirse, bağımsız girişimci üç yılın ardından süresiz oturuma geçebilecek bir imkân elde edebilir. Bu, her dosyada kendiliğinden doğan sabit bir süre veya hak değildir.

§21/4’ün üç yılla bağlantılı özel süresiz oturum yolu, serbest meslek mensuplarına doğrudan işlemez. Bu kişilerde süresiz oturum, anılan özel üç yıllık mekanizmaya bağlanmaz; gerekli koşullar yerine getirilirse genel olarak beş yılın sonunda değerlendirilebilir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy