Almanya'da serbest meslek icra etmek amacıyla ulusal vize almak isteyen başvurucular, Alman İkamet Kanunu'nun (Aufenthaltsgesetz, AufenthG) §21/5 hükmü çerçevesinde başvuru yapar. Bu düzenleme, ticari girişimcilerden farklı bir yol öngörmekte; kapsamlı iş planı yerine mesleki yeterlilik, finansman ve faaliyet belgelerini esas almaktadır. Aşağıdaki bölümler başvuru dosyasını oluşturan belge gruplarını ve dikkat edilmesi gereken ek koşulları açıklamaktadır.
AufenthG §21/5 Kapsamındaki Dört Temel Belge Grubu
AufenthG §21/5 kapsamında serbest meslek icra edecek kişilerden dört ana belge grubu istenmektedir: mesleki yeterlilik belgeleri, finansman planı, proje bazlı ücret sözleşmesi ya da niyet mektubu ve geçimin nasıl sağlanacağını ortaya koyan belgeler. Bu dört grup, ticari şirket kurucularından beklenen kapsamlı iş planının yerini tutmakta ve §21/5 kapsamındaki başvurular için ayrıca düzenlenmiş bulunmaktadır.
Mesleki Yeterlilik Belgeleri
Mesleki yeterliliği kanıtlamak amacıyla okul ve üniversite diplomaları, çalışma belgeleri ve bonservisler, mesleki sertifikalar, önceki serbest meslek faaliyetlerine ilişkin kayıtlar ile yabancı dil sertifikaları sunulabilir. Bu liste örnek niteliğinde olup başvurulan Alman dış temsilciliğine ve meslek türüne göre farklılaşabilir.
Doktorluk, bazı sağlık meslekleri ve avukatlık gibi düzenlemeye tabi alanlarda üniversite diploması tek başına yeterli olmayabilir. Bu tür mesleklerde Approbation ya da avukatlık ruhsatı gibi ek mesleki tanıma ve izin belgeleri de aranabilmektedir. AufenthG §21/5, icra edilecek mesleğin özel bir ruhsat veya izne bağlı olduğu durumlarda ilgili ruhsatın verilmiş ya da verileceğinin yetkili makamca taahhüt edilmiş olmasını şart koşmaktadır. Approbation ve avukatlık ruhsatı örnekleri Berlin Yabancılar Dairesi uygulamasına dayanmaktadır; bu uygulamanın diğer şehirlerde de aynı şekilde geçerli olup olmadığı ayrıca teyit edilmelidir.
Form ve Fotoğraf Gereksinimleri
Ulusal vize başvuru formu, 18 yaşını doldurmuş başvuru sahipleri tarafından şahsen imzalanmalıdır. Reşit olmayan kişilerin başvuru formları ise velayet hakkına sahip kişi tarafından imzalanır. Başvuruya eklenen biyometrik fotoğrafların 35 x 45 mm ölçülerinde ve altı aydan eski olmaması gerekmektedir.
Sağlık Sigortası Zorunluluğu
Başvuruda vizenin geçerlilik süresinin tamamını kapsayan özel sağlık sigortasının ibraz edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Sigortanın ayakta ve yatarak tedavi giderlerini karşılaması, yalnızca acil durumlarla sınırlı olmaması koşulu aranmaktadır. Standart seyahat sağlık sigortaları bu kapsamı çoğu durumda karşılamadığından, uzun süreli ulusal vize başvurusuna uygun bir sigorta düzenletilmesi gerekmektedir. Bu koşulların birincil temsilcilik belgesiyle doğrulanması önerilir.
Belge Sunumunda Şekil Koşulları
Başvuru dosyasındaki belgelerin orijinalleri ile iki adet fotokopisi birlikte getirilmeli; Türkçe belgeler için Almanca tercüme sunulmalıdır. Belgenin niteliğine göre apostil onayı, noter tasdiki veya yeminli tercüme gibi ek gerekliliklerin söz konusu olup olmadığı, başvurulan dış temsilciliğe önceden sorulması gereken bir noktadır.
45 Yaş Üstü Başvurucular İçin Emeklilik Güvencesi Koşulu
İlgili kanun hükmü uyarınca 45 yaşın üzerindeki başvuruculardan uygun bir yaşlılık güvencesinin bulunması istenmektedir. Bu kapsamda özel emeklilik birikimleri, malvarlığı veya yetkili makamın kabul ettiği diğer emeklilik güvencesi belgeleri gündeme gelebilir. Aranan koşulların ayrıntısı yabancılar dairesine göre farklılaşabildiğinden ve ekonomik eşikler zaman içinde değişebildiğinden, bu konunun başvuru tarihinde ilgili makamla ayrıca teyit edilmesi önem taşımaktadır.
Aile Fertlerine İlişkin Belgeler
Eş, başvurucuyla birlikte Almanya'ya gelecekse Uluslararası Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) ve tam tekmil vukuatlı nüfus kayıt örneği talep edilmektedir. Çocuklar için Uluslararası Doğum Kayıt Örneği (Formül A) ve nüfus kayıt örneği istenmekte; gereken hâllerde velayet kararı ya da noter onaylı muvafakatname de dosyaya eklenmesi gerekebilmektedir.
Oturma İzni Uzatma Sürecindeki Belgeler
İlk vize süresinin dolması üzerine oturma izninin uzatılması aşamasında yabancılar daireleri ek belgeler isteyebilmektedir. Berlin uygulaması örnek gösterildiğinde son vergi kararı, net kazanç hesaplaması, son altı aylık düzenli gelirleri gösteren banka hesap dökümleri ve gelecekteki işleri gösteren belgeler talep edilebileceği görülmektedir. Bu uygulamanın her şehirde aynı şekilde geçerli olup olmadığı doğrulanamamaktadır; başvurulan yabancılar dairesinin güncel taleplerinin önceden öğrenilmesi yerinde olacaktır.
Sık Sorulan Sorular
Serbest meslek vizesinde iş planı sunmak gerekiyor mu?
AufenthG §21/5 kapsamındaki serbest meslek başvurularında klasik ticari girişimcilerden istenen kapsamlı iş planı aranmamaktadır. Bu düzenleme, mesleki yeterlilik belgeleri, finansman planı, proje bazlı ücret sözleşmesi veya niyet mektubu ve geçim belgeleri üzerine kurulmuştur.
Mesleğim ruhsata tabi ise ne yapmalıyım?
AufenthG §21/5 uyarınca icra edilecek mesleğin özel bir ruhsat veya izne bağlı olduğu durumlarda söz konusu ruhsatın başvuru aşamasında verilmiş ya da ilgili makam tarafından verileceğinin taahhüt edilmiş olması gerekmektedir. Doktorluk, bazı sağlık meslekleri ve avukatlık bu duruma örnek gösterilebilir; ancak bu örnekler Berlin Yabancılar Dairesi uygulamasına dayanmakta olup diğer şehirler için ayrıca teyit edilmesi önerilir.
Seyahat sigortam ulusal vize başvurusu için geçer mi?
Standart seyahat sağlık sigortaları çoğu durumda yeterli kabul edilmemektedir. Başvuru için vizenin geçerlilik süresinin tamamını kapsayan, ayakta ve yatarak tedavi giderlerini karşılayan ve yalnızca acil durumlarla sınırlı olmayan özel bir sağlık sigortası gerekmektedir.
45 yaşın üzerindeyim, ek bir koşul var mı?
İlgili kanun hükmü gereğince 45 yaşın üzerindeki başvurucuların uygun bir yaşlılık güvencesi sunması gerekmektedir. Özel emeklilik birikimi, malvarlığı veya yetkili makamın kabul ettiği diğer belgeler bu kapsamda değerlendirilebilir. Aranan koşulların ayrıntısı yabancılar dairesine göre farklılaşabildiğinden başvuru öncesinde ilgili makamla iletişime geçilmesi önem taşımaktadır.
Belgeler hangi formatta sunulmalıdır?
Belgelerin orijinalleri ve iki adet fotokopisi birlikte hazırlanmalıdır. Türkçe belgeler için Almanca tercüme sunulması gerekmektedir. Belgenin türüne göre apostil onayı, noter tasdiki veya yeminli tercüme gibi ek gereklilikler söz konusu olabilir; bu nokta başvurulan dış temsilcilikten önceden teyit edilmelidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy