Adres Değişikliği Bildiriminin Usulü ve Sonuçları

Adres değişikliği, yazılı beyana dayanarak yirmi iş günü içinde bildirilir. Bildirim nüfus müdürlüğüne veya dış temsilciliğe, kişinin kendisi tarafından ya da güvenli elektronik imza kullanılarak yapılır. Hizmet almak için başvurulduğunda, Bakanlığın belirlediği ve adrese dayalı hizmet veren kuruluşlara da adres değişikliği beyan edilebilir.

Bildirimin şekli, yeri ve süresi

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 50. maddesinin birinci fıkrası, adres bildiriminde kişinin yazılı beyanını temel alır. Aynı fıkra, işlemin şahsen yapılabileceği gibi güvenli elektronik imza ile de yapılabileceğini düzenler.

Bildirimin yöneltileceği merciler nüfus müdürlükleri ve dış temsilciliklerdir. Bunların yanında, bir hizmet başvurusu sırasında Bakanlıkça belirlenmiş ve adrese dayalı hizmet sunan kuruluşlara da adres değişikliği bildirilebilir. Hüküm bu kuruluşları tek tek adlandırmamaktadır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası, adres bildiriminin yirmi iş günü içinde yapılmasını zorunlu tutar. Fıkra, bu sürenin hangi olayla işlemeye başladığını ayrıca düzenlemez.

Beyanın doğruluğundan şüphe edilirse, beyanı destekleyen bilgi ve belge istenebilir. Bu imkân şüphe bulunmasına bağlıdır ve hüküm her başvuru için zorunlu bir belge listesi oluşturmaz.

Kişinin bildirim yükümünden ayrı olarak yetkili idareler, adresin oluşmasına dayanak olan yapı belgelerini, belgeler hazırlandığı anda ulusal adres veri tabanına kaydetmekle yükümlüdür.

Bildirimi kimlerin yapabileceği

Yerleşim yeri ve diğer adresi aynı olan ailenin ergin fertleri, birbirlerinin yerine adres beyanında bulunabilir. Vekâletname gösteren kişiler de başkasının adresi hakkında bildirim yapabilir. Aile fertleri bakımından aynı yerleşim yeri ile diğer adresin birlikte bulunması gerekir.

Çocukların ve kısıtlıların adresini öncelikle veli, vasi veya kayyım bildirir. Bunların bulunmaması hâlinde bildirimi çocuğun büyük annesi, büyük babası, ergin kardeşleri veya çocuğu yanında bulunduranlar yapar.

Huzurevi, yetiştirme yurdu, cezaevi ve öğrenci yurdu gibi yerlerde kalanların adresini ilgili kurumun yetkilileri bildirir. Bildirim yapamayacak durumdaki kimsesizlerin adresini ise muhtarlar bildirir. Hükümde anılan yerler örnek olarak sayılmıştır.

Süresinde bildirmeme ve gerçeğe aykırı beyan

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 68. maddesi, adres değişikliğini süresi içinde bildirmeyen kişi için 50 Türk lirası, gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişi için 1000 Türk lirası idari para cezası öngörür. Yurt içinde cezayı mülki idare amiri, yurt dışında ise dış temsilcilik verir.

Nüfus olaylarını Kanundaki sürelerde bildirmekle görevli kamu görevlisi bu görevini yerine getirmezse, fiil ayrıca başka bir suç oluştursa bile farklı bir idari para cezası uygulanır. Nüfus memurunun teklifi üzerine o yerin ilçe nüfus müdürü, bu kişi hakkında 25 YTL idari para cezasına karar verir.

Yurt dışında verilen idari para cezası, işlem anındaki mahalli para karşılığı üzerinden hesaplanır. Tahsilat, cezanın verildiği ülkede konsolosluk hasılatının toplandığı para birimiyle yapılır.

Kanunun 15. maddesinde belirtilen sağlık personeli ile 31. maddesinde belirtilen Cumhuriyet savcılıklarına, 68. maddedeki idari para cezaları uygulanmaz.

Resmî belge düzenlemeye yetkili görevliye yalan beyan

Türk Ceza Kanunu’nun 206. maddesine göre, resmî belge düzenleme yetkisine sahip kamu görevlisine yalan beyanda bulunan kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.

İdari yaptırım kararına başvuru

Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin birinci fıkrasına göre, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine dair yaptırım kararına karşı sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Süre, kararın tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren en geç on beş gündür. Bu süre içinde başvurulmazsa yaptırım kararı kesinleşir.

On beş günlük süre mücbir sebep yüzünden kaçırılmışsa, bu sebebin ortadan kalktığı günden başlayarak en geç yedi gün içinde başvuru yapılabilir. Başvuru, kararın kesinleşmesine engel olmaz; mahkeme ise yerine getirmeyi durdurabilir.

Başvuru, bizzat kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilen dilekçeyle yapılır ve dilekçe iki nüsha düzenlenir. Dilekçede yaptırım kararına ait bilgiler ile karara karşı gösterilen deliller açıkça yer alır. Süre mücbir sebep nedeniyle kaçırılmışsa bu sebep de dayanaklarıyla açıklanır.

Yaptırım kararı mahkeme tarafından verilmişse bu karara karşı yalnızca itiraz yolu kullanılabilir. Soruşturulan fiilin suç değil kabahat sayılması nedeniyle yaptırım uygulanmış ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilmişse, yaptırıma yönelik başvuru da aynı itiraz merciinde incelenir.

Kovuşturma konusu fiil kabahat kabul edilerek idari yaptırım verilmiş ve suç oluşmadığı gerekçesiyle kurulan beraat kararına kanun yoluna gidilmişse, yaptırıma itiraz da bu kanun yolu merciinde görülür. Aynı işlemde aynı kişi hakkında idari yargının görevine giren kararlar da bulunuyorsa, yaptırıma ilişkin hukuka aykırılık iddiaları işlemin iptali istemiyle birlikte idari yargı merciinde incelenir.

Sözleşmede kararlaştırılan adres bildirme yükümü

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin E. 2017/7388, K. 2019/3878 sayılı kararındaki uyuşmazlık, araç kira sözleşmesinde adres değişikliğinin bildirilmemesi ve temerrüt ihtarının bu nedenle tebliğ edilememesidir. Karar, sözleşmeden doğan bildirim yükümünü yerine getirmeyen kiracının, ihtarın tebliğ edilememesinin sonuçlarına katlanması gerektiğini kabul ederek ilk derece mahkemesinin ret hükmünü bozmuştur. Bu sonuç, nüfus adresinin bildirilmesine bağlanan genel idari yaptırımdan ayrı bir sözleşme uyuşmazlığına ilişkindir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy