TCK Madde 47 Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası ve İnfazı

by Avukat Erdal Ersoy
TCK Madde 47 Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası ve İnfazı

Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezasının Niteliği ve Hukuki Temeli

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 47. maddesi uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eden, kanun ve Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirtilen sıkı güvenlik rejimine göre infaz edilen bir ceza türüdür. Hukuk sisteminde ölüm cezasının yürürlükten kaldırılması sonucunda, bu yaptırımın yerine sıkı güvenlik rejimine tabi tutulmak üzere ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ihdas edilmiştir.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 47Kaynağı aç
Madde 47- (1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder, kanun ve Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirtilen sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir. Müebbet hapis cezası

Ceza İnfaz Kurumundaki Barınma ve Güvenlik Rejimi

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlüler tek kişilik odalarda barındırılır. Hükümlüye kural olarak günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınır. Kurumdaki risk ve güvenlik gerekleri ile iyileştirme ve eğitim çalışmalarında gösterilen gayret ve iyi hâle göre açık havaya çıkma ve spor yapma süresi uzatılabileceği gibi, hükümlünün kendisiyle aynı ünitede kalan diğer hükümlülerle sınırlı olarak temas kurmasına da izin verilebilir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2014/2033, K. 2014/3529Kaynağı aç
1. Ceza Dairesi         2014/2033 E.  ,  2014/3529 K. "İçtihat Metni" Muhtelif suçlardan hükümlü …'un,… Ağır Ceza Mahkemesinin 31/05/1995 tarihli ve 1995/44 esas, 1995/62 sayılı kararı ile 20 yıl ağır hapis cezası,… Asliye Ceza Mahkemesinin 18/11/1999 tarihli ve 1997/111 esas, 1999/150 sayılı kararı ile verilen 5 yıl hapis cezasının 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 71. ve 74. maddeleri gereğince 20 yıl ağır hapis ve 5 yıl hapis cezası olarak içtima ettirilmesine dair… Ağır Ceza Mahkemesinin 21/11/2001 tarihli ve 2001/340 müteferrik sayılı kararının infazı sırasında, hükümlünün 4616 sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıvermeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun uyarınca 09/04/2001 tarihinden geçerli olmak Üzere şartla tahliyesine ilişkin… Ağır Ceza Mahkemesinin 22/11/2001 tarihli ve 2001/484 değişik iş sayılı kararına müteakip, hükümlünün deneme süresi içinde 04/02/2005 tarihinde işlediği suçları nedeniyle… Ağır Ceza Mahkemesinin 23/07/2009 tarihli ve 2009/94 esas, 2009/181 sayılı kararı ile verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 15 yıl hapis cezasının kesinleşmesi üzerine, Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan ikinci işlediği suç tarihi olan 04/02/2005 ile içtimalı cezalarının bihakkın tahliye tarihi olan 07/04/2020 arasındaki sürenin 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 17. ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107/13. maddesi gereğince aynen infazına dair… Ağır Ceza Mahkemesinin 14/06/2011 tarihli ve 2011/934 değişik iş sayılı kararına müteakip, hükümlünün halen cezalarından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının bekletildiği halde koşullu salıverilip geri alınan anılan cezasını infaz etmesine rağmen hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının uygulandığını belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebinin, hakkında 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 25. maddesi gereği, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazının sırada beklemekte olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının uygulanmasına engel olmayacağından reddine ilişkin… İnfaz Hakimliğinin 30/10/2013 tarihli ve 2013/83 değişik iş sayılı kararına yönelik hükümlü tarafından yapılan itirazın reddine dair… 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 06/11/2013 tarihli ve 2013/212 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi. Dosya kapsamına göre, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 25. maddesi gereğince, Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı rejimine ait esaslar gösterilerek aynı maddenin (ı) bendinde hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 6. maddesine göre, "Kanunlarda Öngörülen "ağır hapis" cezaları, "hapis" cezasına dönüştürülmüştür" Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğinin 8. maddesinin 1- (a) bendinde Kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerden Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar ile (d) bendindeki "Koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle kalan cezası infaz edilmekte olanlar açık kurumlara ayrılamaz" şeklindeki hükümler nazara alındığında, öncelikle hükümlü hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı gerektiğinden itirazın kabulü yerine yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü 11.03.2014 gün ve 94660652-105-32-11395 -2013-4670/17609 sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak Dairemize gönderilmekle, gereği görüşülüp, konuşuldu; TÜRK MİLLETİ ADINA I.) Hükümlü … hakkındaki dosya kapsamından; a- Hükümlünün, 13.03.1995 tarihinde işlediği kasten öldürme ve 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçlarından… Ağır Ceza Mahkemesinin 31.05.1995 tarihli ve esas 1995/44, karar 1995/62 sayılı kararı ile 20 yıl ağır hapis ve 1.750.000 lira ağır para cezası ile cezalandırıldığı, hakkındaki mahkumiyet kararının Yargıtay 1.Ceza Dairesinin 05.12.1995 tarihli, 3227-3579 sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, b- Hükümlünün, 31.10.1997 tarihinde işlediği cezaevi idaresine karşı ayaklanma suçundan… Asliye Ceza Mahkemesinin 18.11.1999 tarihli, esas 1997/111, karar 1999/150 sayılı kararı ile 5 yıl hapis cezasıyla cezalandırıldığı, c-… Ağır Ceza Mahkemesinin 21.11.2001 tarihli ve 2001/340 değişik iş sayılı kararı ile bu cezalarının içtimaına karar verildiği, d- Hükümlünün cezasının infazı sırasında… Ağır Ceza Mahkemesinin 22.11.2001 tarihli ve 2001/484 değişik iş sayılı kararıyla 09.04.2001 tarihinden geçerli olmak üzere şartla tahliyesine karar verildiği, e- Hükümlünün 04.02.2005 tarihinde işlediği yağma amacıyla öldürme ve yağma suçlarından dolayı… Ağır Ceza Mahkemesinin 23.07.2009 tarihli, esas 2009/94, karar 2009/181 sayılı kararı ile ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 15 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve 765 sayılı TCK.nun 73. maddesi uyarınca bu cezalarının iki yıl geceli gündüzlü bir hücrede tecrit edilmek suretiyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası olarak infazına karar verildiği, verilen bu kararın Yargıtay 1.Ceza Dairesinin 23.12.2009 tarihli ve esas 2009/9258, karar 2009/8026 sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, f- Yağma amacıyla öldürme ve yağma suçundan verilen cezaları ile ilgili olarak… Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 14.01.2014 tarihli müddetname de, şartla salıverilme tarihinin 05.02.2025, bihakkın tahliye tarihinin ise 05.02.2045 olarak belirlendiği, g-… Ağır Ceza Mahkemesinin 14.06.2011 tarihli ve 2011/934 değişik iş sayılı kararıyla, hükümlü …’un deneme süresi içerisinde kasti suç işlediğinden, şartla salıverilme kararının kaldırılmasına ikinci suçu işlediği 04.02. 2005 tarihi ile bihakkın tahliye tarihi olan 07.04.2020 tarihleri arasındaki sürenin aynen infazına karar verildiği, h- Hükümlü koşullu salıvermenin geri alınması sebebiyle cezasını infaz ettiğini, ancak kendisi hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz usulü uygulandığını, ziyaret, telefon ve arkadaş görüş hakkının verilmediğini bu nedenle mağdur olduğunu belirterek… İnfaz Hakimliğine şikayette bulunduğu, ı-… İnfaz Hakimliğinin 30.10.2013 tarihli, 2013/83 değişik iş sayılı kararı ile “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejiminin 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 25. maddesinde düzenlendiği, hükümlünün ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazının sırada beklemekte olmasının hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejiminin uygulanmasına engel olmayacağından” itirazın reddine karar verdiği, i- Hükümlünün 01.11.2013 tarihli dilekçe ile bu karara itiraz ettiği,… 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 06.11.2013 tarihli ve 2013/212 değişik iş sayılı kararı ile hükümlü hakkındaki uygulamada bir yanlışlık bulunmadığından itirazın reddine karar verdiği anlaşılmıştır. II.) HUKUSAL DEĞERLENDİRME: Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların cezalarının infazı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 25. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; "a- Hükümlü, tek kişilik odada barındırılır. b- Hükümlüye, günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınır. c- Risk ve güvenlik gerekleri ile iyileştirme ve eğitim çalışmalarında gösterdiği gayret ve iyi hâle göre; hükümlünün, açık havaya çıkma ve spor yapma süresi uzatılabileceği gibi kendisi ile aynı ünitede kalan hükümlülerle temasta bulunmasına sınırlı olarak izin verilebilir. d- Hükümlü, yaşadığı yerin olanak verdiği ve idare kurulunun uygun göreceği bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir. e- Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere (f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir. f- Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat Ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilirler. g- Hükümlü hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez. h- Hükümlü, kurum iç yönetmeliğinde belirtilenlerin dışında herhangi bir spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz. ı- Hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez. Hükümlü hakkında uygulanacak tüm sağlık tedbirleri, tıbbî tetkik ve zorunluluklar hariç ceza infaz kurumlarında, mümkün olmadığı takdirde tam teşekküllü Devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır" şeklindeki düzenlemeye göre cezaları infaz edilmektedir. Koşullu salıverilme kararının geri alınması hali, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107/13 üncü maddesine göre; "Koşullu salıverilme kararının geri alınması halinde hükümlünün; Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren kalan cezasının aynen, Yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde, bu yükümlülüklere uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla takdir edilecek bir sürenin, Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez." 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların cezalarının infazı özel olarak düzenlenmiş ve bu cezaların infazında hükümlünün barındırılma koşulundan, ziyaretine kadar özel ve farklı düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca, 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının "ı" bendinde; "Hükümlünün cezasının infazına, hiç bir suretle ara verilemez." hükmüne yer verilmiştir. 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin infazı Hakkında Kanunun 25'inci maddesi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların, cezalarının infazında özel infaz şekli getirdiğinden, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların aynı zamanda başka bir suçtan sırada infaz bekleyen cezalarının olması yahut söz konusu olayda olduğu gibi koşullu salıverilme kararının geri alınmasından kaynaklı cezaları olması halinde uygulamada bir takım sıkıntılar meydana gelmektedir. Somut olaya bakıldığında; hükümlü …'un, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olduğu ayrıca aynı mahkeme tarafından verilmiş koşullu salıvermenin geri alınması kararı olduğu ve hükümlünün ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının bekletilip, koşullu salıverme kararının geri alınmasından kaynaklı kalan cezasını infaz ettiği anlaşılmaktadır. Hükümlünün şikayeti ile ilgili olarak… İnfaz Hakimliği vermiş olduğu kararda, hükümlünün ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası aldığını ve bu nedenle hükümlü hakkında 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 25'inci maddenin uygulanması gerektiği yönünde karar vermiş,… Ağır Ceza Mahkemesi de, infaz Hakimliğinin vermiş olduğu karara karşı hükümlünün yaptığı itirazı reddettiğinden hükümlü başka bir suçtan kaynaklı koşullu salıverilmesinin geri alınması kararını infaz etmesine rağmen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz usulü ile cezası infaz edilmektedir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda, cezaların infazının sırasına ilişkin düzenleme bulunmadığı gibi koşullu salıverilmenin geri alınması kararının infazını düzenleyen, 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107/13 üncü maddesinde de koşullu salıvermenin geri alınması kararının, öncelikle infaz edileceğine dair herhangi bir hüküm bulunmamakta ise de hükümlülerin cezaları infaz edilirken, hak kaybına uğramayacağı hakkaniyete uygun ve tutarlı bir şekilde cezaların infaz sırasına konulması gerekmektedir. Hükümlünün koşullu salıverilmenin geri alınması kararı infaz edilmesine, yağma amacıyla öldürme ve yağma suçlarından aldığı hücreli ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası sırada bekletilmesine rağmen hakkında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı ile ilgili 5275 Sayılı Kanunun 25 inci maddesinin uygulanmasını ön gören… İnfaz Hakimliği ve… 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararları hakkaniyete ve yasaya aykırı olduğundan kanun yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir. III.) SONUÇ VE KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının istemi yerinde görüldüğünden,… İnfaz Hakimliğinin 30.10.2013 tarihli, 2013/83 değişik iş sayılı “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejiminin 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 25. maddesinde düzenlendiği, hükümlünün ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazının sırada beklemekte olmasının hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejiminin uygulanmasına engel olmayacağına” ilişkin kararına karşı hükümlünün yaptığı şikayetin reddine dair… 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 06.11.2013 tarihli ve 2013/212 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK.nun 309.maddesi uyarınca BOZULMASINA, diğer işlemlerin yapılabilmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 16/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 25Kaynağı aç
Madde 25- (1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı rejimine ait esaslar aşağıda gösterilmiştir: a) Hükümlü, tek kişilik odada barındırılır. b) Hükümlüye, günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınır. c) Risk ve güvenlik gerekleri ile iyileştirme ve eğitim çalışmalarında gösterdiği gayret ve iyi hâle göre; hükümlünün, açık havaya çıkma ve spor yapma süresi uzatılabileceği gibi kendisi ile aynı ünitede kalan hükümlülerle temasta bulunmasına sınırlı olarak izin verilebilir. d) Hükümlü, yaşadığı yerin olanak verdiği ve idare kurulunun uygun göreceği bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir. e) Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere (f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir. f) Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilirler. g) Hükümlü hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez. h) Hükümlü, kurum iç yönetmeliğinde belirtilenlerin dışında herhangi bir spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz. ı) Hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez. Hükümlü hakkında uygulanacak tüm sağlık tedbirleri, tıbbî tetkik ve zorunluluklar hariç ceza infaz kurumlarında, mümkün olmadığı takdirde tam teşekküllü Devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır. ALTINCI BÖLÜM Hükümlünün Yükümlülükleri Cezayı çekme, güvenlik ve iyileştirme programına uyma

5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (d), (g), (h) ve (ı) bentleri uyarınca hükümlü, bulunduğu yerin olanak vermesi ve idare kurulunun uygun bulması hâlinde bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir; ancak kurum iç yönetmeliğinde belirtilen faaliyetler haricinde herhangi bir spor ve iyileştirme etkinliğine katılamaz. Bu cezaya mahkûm olanlar hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendilerine izin verilmez. Hükümlünün cezasının infazına hiçbir surette ara verilemeyeceği gibi uygulanacak sağlık tedbirleri, tıbbi tetkik ve zorunluluklar hariç infaz kurumlarında, bunun mümkün olmaması durumunda ise tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında yerine getirilir.

Haberleşme ve Ziyaret Haklarının Kapsamı

5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüsü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde on beş günde bir kez ve süresi on dakikayı aşmamak üzere kanunda belirtilen yakınlarına telefon edebilir. Ziyaret hakkı ise hükümlünün eşi, altsoyu, üstsoyu, kardeşleri ve vasisi tarafından belirlenen gün, saat ve şartlar dahilinde on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere kullanılır. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, mevzuatta sayılan yakınları bulunmayan diğer hükümlülere üçüncü dereceye kadar akrabalarından en çok üç kişiyle görüşme imkânı tanıyan istisnai düzenleme ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlara tatbik edilmez.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2019/331, K. 2019/2121Kaynağı aç
1. Ceza Dairesi         2019/331 E.  ,  2019/2121 K. "İçtihat Metni" (KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİ) Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak, nitelikli kasten öldürme ve muhtelif suçlardan Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/02/2015 tarihli ve 2015/194 değişik iş sayılı içtima kararı ile ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 147 yıl 8 ay hapis cezasına hükümlü …'un, bulunduğu…Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda açık görüşlerdeki süre ve kişi sayısı sınırlamasının hukuka aykırı olduğu yönündeki talebinin reddine dair anılan İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 24/07/2017 tarihli ve 2017/452 sayılı Kararına yönelik şikayetin kabulüne ilişkin Van İnfaz Hâkimliğinin 21/08/2017 tarihli ve 2017/1874 Esas, 2017/1672 sayılı Kararına karşı yapılan itirazın reddine dair mercii Van 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 01/11/2017 tarihli ve 2017/32 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak; Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin "Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların görüş usulü" başlıklı 12. maddesinin, "Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar, 11 inci maddede belirtilen kişiler ile ancak teker teker ve ceza infaz kurumu müdürünün belirleyeceği gün, saat ve koşullar içinde, on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere görüşebilir." şeklinde olması karşısında, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/02/2015 tarihli ve 2015/194 değişik iş sayılı içtima Kararına konu kararlardan biri olan Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 20/11/2013 tarih ve 2013/284 Esas, 2013/334 sayılı Kararı ile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olduğu anlaşılan sanığın şikayetinin reddine karar verilmesi gerektiği cihetle, itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan Kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 25/12/2018 gün ve 94660652-105-65-5386-2018-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi ile Dairemize ihbar ve dava evrakı gönderilmekle, incelenerek gereği düşünüldü; TÜRK MİLLETİ ADINA Hükümlü …'un, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 147 yıl 8 ay hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunduğu, ceza infaz kurumu idaresi tarafından kapalı görüşte uygulanması gereken ziyaretçileri ile teker teker görüştürülme usulünün açık görüşte de uygulanmasının hem kendisi hemde ailesinin mağduriyetine neden olduğu gerekçesiyle yapılan işleme karşı şikayette bulunduğu ve şikayetinin İnfaz Hakimliği tarafından kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin ziyaret ve görüşlerde uyulacak esaslar başlıklı ikinci kısım birinci bölümünde kapalı görüş usulü, ikinci bölümünde ise açık görüş usulü düzenlenmiş olup; Kapalı görüşle ilgili bölümünde yer alan; 10. maddeye göre; Ziyaret günleri ve saatleri ile bir hükümlü ve tutuklunun görüşebileceği ziyaretçi sayısı, kurumun fiziki yapısı ve kapasitesi dikkate alınarak, kurumca belirlenir. Görüş süresi, yarım saatten az, bir saatten fazla olacak şekilde belirlenemez. Görüş süresi, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işletilir. 11. maddeye göre; Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanları; eşi, çocukları, torunları, torunlarının çocukları, annesi, babası, büyükannesi, büyükbabası, büyükannesi ve büyükbabasının anne ve babaları, kardeşleri ve vasisi dışında kimse ziyaret edemez. 12. maddeye göre; Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar, 11 inci maddede belirtilen kişiler ile ancak teker teker ve ceza infaz kurumu müdürünün belirleyeceği gün, saat ve koşullar içinde, on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere görüşebilir. Yönetmeliğin Açık görüşle ilgili bölümünde yer alan; 14. maddeye göre; Hükümlü ve tutuklular, anne, baba, eş, çocuk ve torunlarıyla ayda bir gün açık görüş yapabilir. Görüş günleri kurumca belirlenir. Kınama cezası dışında disiplin cezası almış ve bu cezası kaldırılmamış hükümlü ve tutuklular açık görüşten faydalanamaz. Koşullarının uyması durumunda kapalı görüş hakkı saklıdır. 15. maddeye göre; Hükümlü ve tutuklular, Bakanlıkça uygun görülen, dinî ve milli bayramlar ile özel günlere mahsus olmak üzere, belirlenen tarihlerde, anne, baba, eş, çocuk, torun, büyükanne, büyükbaba ve kardeşleriyle açık görüş yapabilir. Bakanlıkça belirlenen yakınları olmayan hükümlü ve tutuklular, üçüncü dereceye kadar olan akrabalarından en çok üç kişiyle görüşebilirler. Ancak; bu fıkra hükmü, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlüler hakkında uygulanmaz. 17. maddeye göre; Açık ziyaretler, bir saatten fazla olmamak kaydıyla 09.00 – 17.00 saatleri arasında yaptırılır. Ziyaret süresi, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işler. 18. maddeye göre; Hükümlü ve tutuklu sayısının, verilen açık görüş günü sayısına bölünmesi suretiyle, görüş gününe kadar gruplar oluşturulur, her grubun görüş günü ve saatleri, ailelerine bildirilmek üzere, hükümlü ve tutuklulara tebliğ edilir ve hazırlanan program ayrıca koğuşlara ve ziyaretçilerin görebileceği uygun yerlere asılır. Belirtilen gün ve saatler dışında görüş yaptırılmaz, bir defa görüş yapan hükümlü ve tutuklular ile ziyaretçilere aynı görüşle ilgili olarak ikinci defa izin verilmez. Her grubun açık görüşü bittikten sonra, görüş yerinde bulunan hükümlü ve tutuklular, görevliler nezaretinde dikkatli bir şekilde arandıktan sonra koğuş veya odalarına götürülerek burada sayılır. Kimlikleri, fotoğraflı belgelerle kontrol edilir, grup mevcudunun tam olduğunun anlaşılması üzerine, ziyaretçilerin kurum dışına çıkmasına izin verilir. Mevcut düzenlemeye göre somut olay değerlendirildiğinde; Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların kapalı görüşte kimlerle, ne kadar süre ile ve ne şekilde görüşebilecekleri, hükümlü ve tutukluların açık görüşte kimlerle, ne kadar süreyle görüşebilecekleri konusunda yönetmelikte düzenleme bulunmasına rağmen, açık görüşte, kapalı görüşte olduğu gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların ziyaretçileri ile teker teker görüşme yapabileceklerine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, kapalı görüşte uygulanacak olan görüşme usulünün açık görüşte de uygulanmasının yerinde olmadığı anlaşılmakla; hükümlünün şikayetinin kabulüne dair Van İnfaz Hakimliğinin 21/08/2017 tarihli ve 2017/1874 Esas, 2017/1672 sayılı Kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Van 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 01/11/2017 tarihli ve 2017/32 değişik iş sayılı Kararında usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden, bu karara yönelik haklı nedenlere dayanmayan kanun yaranına bozma isteminin REDDİNE, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08/04/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Ziyaret hakkının infaz kurumundaki uygulanış biçiminde açık görüş ile kapalı görüş rejimleri farklı kurallara bağlanmıştır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2019/331 Esas ve 2019/2121 Karar sayılı ilamına göre, kapalı görüşte ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlülerinin ziyaretçileriyle teker teker görüşme yapması kuralı bulunmasına karşın açık görüşte ziyaretçilerle teker teker görüşme yapılacağına dair bir düzenleme mevcut değildir; bu sebeple kapalı görüş usulü kıyas yoluyla açık görüşe uygulanamaz.

Koşullu Salıverilme Süreleri ve Cezaların İçtimaı

5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilenlerin koşullu salıverilmeden yararlanabilmesi için ceza infaz kurumunda otuz yılını iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir. 5237 sayılı Kanun'un 49. maddesinde ise aksine hüküm bulunmayan hâllerde süreli hapis cezasının bir aydan az ve yirmi yıldan fazla olamayacağı, bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarının ise kısa süreli ceza sayıldığı kurala bağlanmıştır.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 49Kaynağı aç
Madde 49- (1) Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz. (2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 107Kaynağı aç
Madde 107- (1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir. (2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) Ancak, Türk Ceza Kanununun;[51] a) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87, fıkra iki, bent d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, c) İşkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, d) Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, e) Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan (madde 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar, f) Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlardan (madde 132, 133, 134, 135, 136, 137 ve 138) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, g) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar, h) Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır. (3) Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre; a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzaltı, b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuz, c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzaltı, d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz, e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla yirmisekiz, Yıldır. (4) Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuzaltı yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümle:14/4/2020-7242/48 md.) Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. Ancak, bu süreler;[52] a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde kırk, b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzdört, c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla kırk, d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzdört, e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki, Yıldır. (Ek cümle:22/7/2010 – 6008/9 md.) Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. (5) Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.[53] (6) Koşullu salıverilen hükümlünün tâbi tutulacağı denetim süresi, yukarıdaki fıkralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır. Ancak süreli hapislerde hakederek tahliye tarihini geçemez.[54] (7) Hükümlü, denetim süresinde, infaz kurumunda öğrendiği meslek veya sanatı icra etmek üzere, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında, ücret karşılığında çalıştırılabilir. (8) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlüler, denetim süresinde eğitimlerine, gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir kurumda devam ederler. (9) İnfaz hâkimi, denetim süresinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklar edinebileceği çevrelerden uzak kalması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya yanında çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları, sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek infaz hâkimine verir. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) İnfaz hâkimi ayrıca, iki yılı geçmemek üzere denetim süresi içinde hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir. Bu karar gereğince denetimli serbestlik müdürlüğü, risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak hükümlüyü;[55] a) Belirli bir bölgede denetim ve gözetim altında bulundurma, b) Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme, c) Belirlenen programlara katılma, yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutar. Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlünün risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak yükümlülükleri değiştirebilir. (10) İnfaz hâkimi, koşullu salıverilen hükümlünün kişiliğini ve topluma uyumdaki başarısını göz önünde bulundurarak; denetim süresinin, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmadan veya herhangi bir yükümlülük belirlemeden geçirilmesine karar verebileceği gibi, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasını veya belirlenen yükümlülükleri denetim süresi içinde kaldırabilir.[56] (11) (Değişik:14/4/2020-7242/48 md.) Hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine verilir. İnfaz hâkimi, bu raporu uygun bulursa hükümlünün koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir; raporu uygun bulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. (12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, infaz hâkiminin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.[57] (13) Koşullu salıverilme kararının geri alınması hâlinde hükümlünün;[58] a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla sonraki işlediği her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı sürenin, b) (Değişik: 25/5/2005-5351/8 md.) Yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde, bu yükümlülüklere uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla ihlalin niteliğine göre takdir edilecek bir sürenin, Ceza infaz kurumunda aynen çektirilmesine karar verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez. (14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır. (15) (Değişik: 20/7/2017-7035/25 md.) Hükümlü, geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse ya da bağlı tutulduğu yükümlülükleri yerine getirmezse hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği, cezaların toplandığı hâller ile hükmün bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmiş olması hâlinde ise 101 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen infaz hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır.[59] (16) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, "Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar" başlıklı Dördüncü Bölüm, "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı Beşinci Bölüm, "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri[60]

Birden fazla cezanın toplanması durumunda uygulanacak infaz süreleri 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre otuz altı yıldır. Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasının toplanması hâlinde ise hükümlünün koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçireceği azami süre en fazla otuz altı yıldır.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2019/2643, K. 2021/8678Kaynağı aç
1. Ceza Dairesi         2019/2643 E.  ,  2021/8678 K. "İçtihat Metni" (KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİ) Çocuğu veya beden ruh bakımından kendini savunamayacak kişiyi öldürme, infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma ve muhtelif suçlardan hükümlü … hakkındaki cezaların 5275 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 99 ve 101/2. maddeleri uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 10 yıl 29 ay hapis cezası olarak toplanarak infazına dair Manisa 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/03/2017 tarihli ve 2017/345 değişik iş sayılı kararını müteakip, hükümlü hakkındaki içtima kararının çözülerek hükmedilen hapis cezalarının ağırlaştırılmış müebbet hapis ve 13 yıl 48 ay hapis cezası olarak içtima edilmesine yönelik İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının talebinin kısmen kabulü ve İzmir 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 26/12/2017 tarihli ve 2017/116 esas, 2017/315 sayılı karar ile ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine hükmolunan 2 yıl 6 ay hapis cezasına ilişkin ilâm yönünden ise infaz rejiminin farklı olmasından bahisle reddine dair Manisa 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 06/11/2018 tarihli ve 2018/1560 değişik iş sayılı kararına karşı itirazın reddine ilişkin merci Manisa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 30/11/2018 tarihli ve 2018/428 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak; Dosya kapsamına göre, anılan Mahkemesince ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi ilâmların infazında koşullu salıverilmenin mümkün olmadığı, bu nedenle bu infaz rejimi farklı olan İzmir 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 26/12/2017 tarihli kararının diğer ilâmlara birlikte içtimasının mümkün olmadığı gerekçesiyle kısmen reddine karar verilmiş ise de, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24/12/2013 tarihli ve 2013/6061 esas, 2013/8084 karar sayılı ilâmında ''…5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanunun 107/3-c maddesine göre "ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezası toplandığında hükümlünün cezaevinde en fazla 36 yıl kalacağı", aynı Kanunun 108/1-a maddesine göre "tekerrür halinde işlenen suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının 39 yılının infaz kurumunda iyi halli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanabileceği", aynı Kanunun 108/2 maddesine göre "tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamayacağı", aynı Kanunun 108/3 maddesine göre "ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda hükümlünün koşullu salıverilmeden yararlanamayacağı" öngörülmesine karşın içtimalı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mükerrirlik uygulandığı takdirde koşullu salıverilmenin üst sınırı konusunda aynı kanunda açık bir düzenleme bulunmadığı, Kırıkkale 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 12.10.2010 tarihli ve 2010/109-543 sayılı ilamında tekerrüre esas alınan Akhisar 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 17.04.2007 tarihli ve 2006/490 esas, 2007/263 karar sayılı kararında hükümlü hakkında tehdit suçundan hükmolunan hürriyeti bağlayıcı cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiş olduğu dikkate alınarak, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması koşulları gerçekleştiğinden, hükümlü hakkında hükmolunan cezanın 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanunun 108/3. maddesine göre 2.kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi gerekirken Kırıkkale 1. Asliye Ceza mahkemesince bu konuda herhangi bir karar verilmediği, bu durumun ise hükümlü lehine kazanılmış hak teşkil ettiği, bu nedenle hükümlü hakkında 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 108/3. maddesinin uygulanamayacağından, Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazında, ilk defa mükerrir olan hükümlünün 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 108/1-a maddesine göre 39 yıl cezaevinde geçirmesi gereken süreye, içtima dahilinde bulunan ilamların içerisinden aynı kanunun 108/2. maddesi uyarınca tekerrüre esas alınan cezanın en ağır olanının tespit edilip ilave olunması suretiyle hükümlünün cezaevinde kalacağı sürenin belirlenmesi gerekirken, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı gerekçeyle reddine dair Manisa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 17.09.2013 tarihli ve 2013/1060 değişik iş sayılı kararında isabet görülmediğinden bozulmasına karar vermek gerekmiştir….'' belirtildiği üzere, somut olayda sanığın bir ağırlaştırılmış müebbet hapis ve birden fazla süreli hapis cezasının bulunduğu, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanunun 107/3-c maddesi gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezası toplandığında hükümlünün cezaevinde en fazla 36 yıl kalacağı, aynı Kanun'un 108/2. maddesine göre tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamayacağı, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda hükümlünün koşullu salıverilmeden yararlanamayacağı öngörüldüğü, içtimalı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mükerrirlik uygulandığı takdirde koşullu salıverilmenin üst sınırı konusunda aynı Kanun'da açık bir düzenleme bulunmuyor ise de, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mükerrirlik uygulandığı takdirde içtima dahilinde bulunan ilamların içerisinden tekerrüre esas alınan cezanın en ağır olanının tespit edilip ilave olunarak hükümlünün cezaevinde kalacağı sürenin bu şekilde belirleneceği anlaşılmakla, bu kapsamda İzmir 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 26/12/2017 tarihli ve 2017/116 esas, 2017/315 sayılı karar ile ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine hükmolunan 2 yıl 6 ay hapis cezasına ilişkin ilâmının içtimaya dahil edilmesi gerektiği gözetilmeksizin, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı gerekçeyle reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 23/05/2019 gün ve 94660652-105-35-4817-2019-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi ile Dairemize ihbar ve dava evrakı gönderilmekle, incelenerek gereği düşünüldü; TÜRK MİLLETİ ADINA Kanun yararına bozma talebine dayanılarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına göre yerinde görüldüğünden, Manisa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 30/11/2018 tarihli ve 2018/428 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca KANUN YARARINA BOZULMASINA, diğer işlemlerin yapılabilmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 21/05/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Örgütlü Suçlarda İnfaz Rejimi ve Koşullu Salıverilme İstisnaları

5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar otuz altı yılını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Aynı fıkra kapsamında birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis veya bir ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyette kırk yıl; bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis mahkûmiyetinde ise infaz kurumunda en fazla kırk yılın geçirilmesi şarttır; bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.

5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin 16. fıkrası gereğince, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar, Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar ile Milli Savunmaya Karşı Suçlar başlıklı bölümleri altında düzenlenen suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olunması hâlinde, hükümlü hakkında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

Tekerrür, Çocuğa Karşı Suçlar ve Denetim Süresi

5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar, cezanın otuz dokuz yılını infaz kurumunda iyi hâlli çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden faydalanabilirler. Aynı Kanun'un 108. maddesinin sekizinci fıkrasına göre çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde de otuz dokuz yıllık koşullu salıverilme süresi uygulanır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2019/2643 Esas ve 2021/8678 Karar sayılı ilamı gereğince, içtimalı ağırlaştırılmış müebbet hapis ve süreli hapis cezasına mükerrirlik tatbik edildiğinde, 39 yıllık süreye içtima dahilindeki ilamlar arasından 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tekerrüre esas alınan en ağır ceza tespit edilerek eklenir.

5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 108Kaynağı aç
Madde 108- (1) Tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan;[61] a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuzdokuz yılının, b) Müebbet hapis cezasının otuzüç yılının, c) (Ek:14/4/2020-7242/49 md.) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki yılının, d) Süreli hapis cezasının üçte ikisinin, İnfaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. (2) Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. (Ek cümle:4/6/2025-7550/14 md.) İkinci defa tekerrür halinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. (3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. (Ek cümle:4/6/2025-7550/14 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.[62] (4) İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler.[63] (5) Tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde, koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır. (6) İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir. Denetim süresi en fazla beş yıla kadar uzatılabilir. (7) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Cezanın infazı tamamlandıktan sonra devam eden denetim süresi içinde, bu madde hükümlerine göre kendilerine yüklenen yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrirler, infaz hâkimi kararı ile disiplin hapsine tabi tutulur. Disiplin hapsinin süresi on beş günden az ve üç aydan fazla olamaz. (8) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. (9) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103 üncü maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır. 188 inci madde hariç olmak üzere bu suçlardan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverildikleri takdirde denetim süresi içinde, aşağıdaki tedavi veya yükümlülüklerden bir veya birkaçına infaz hâkimi tarafından karar verilir: a) Tıbbi tedaviye tabi tutulmak b) Tedavi amaçlı programlara katılmak c) Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak d) Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak e) Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak f) Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak (10) (Ek:18/6/2014-6545/82 md.) Dokuzuncu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. (11) (Ek:18/6/2014-6545/82 md.) Bu maddenin dokuzuncu fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. İKİNCİ KISIM Tedbirler ve Tutukluluk BİRİNCİ BÖLÜM Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar ile Kısa Süreli Hapis Cezalarının Özel İnfaz Şekilleri Seçenekli yaptırımların uygulanması[64]

5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca infaz hâkimi, cezasının infazı tamamlanan mükerrir hakkında en az bir yıl süreyle denetim süresi belirler. Koşullu salıverilme hükümlerinin tatbik edildiği bu denetim süresinin infaz hâkimi tarafından en çok beş yıla kadar uzatılması mümkündür.

İnfaz Sırası ve Hukuka Aykırı Kararlarda Kanun Yararına Bozma

Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2014/2033 Esas ve 2014/3529 Karar sayılı ilamı uyarınca, sırada bekleyen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunsa dahi fiilen başka bir mahkûmiyetten kaynaklı koşullu salıverilmenin geri alınması kararının infaz edildiği süreçte hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinde düzenlenen ağırlaştırılmış müebbet infaz rejimi uygulanamaz.

Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf ya da temyiz denetiminden geçmeksizin kesinleşen kararlarda hukuka aykırılık bulunması durumunda olağanüstü kanun yoluna başvurulabilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kesinleşen karar veya hükümdeki hukuka aykırılıklar Adalet Bakanlığının istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusu üzerine yetkili Yargıtay ceza dairesince kanun yararına bozma incelemesine tabi tutulur.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 309Kaynağı aç
Madde 309 – (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.[144] (2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar. (4) Bozma nedenleri: a) 223 üncü maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir. b) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. c) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez. d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder. (5) Bu madde uyarınca verilen bozma kararına karşı direnilemez. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz süresi ne kadardır?

5237 sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca ceza hükümlünün hayatı boyunca sürer; 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin ikinci fıkrası gereğince tekil cezada otuz yıl infaz kurumunda iyi hâlli geçirildiğinde koşullu salıverilme hükümleri uygulanabilir.

Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünü kimler ziyaret edebilir?

5275 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca hükümlüyü eşi, altsoyu, üstsoyu, kardeşleri ve vasisi on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilir; yakını olmayan diğer hükümlülere tanınan üçüncü derece akrabalarla görüşme hakkı bu cezada geçerli değildir.

Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda koşullu salıverilme süresi nedir?

5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince örgütlü suçlardan mahkûmiyette koşullu salıverilme süresi otuz altı yıldır; ancak devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı örgütlü suçlarda koşullu salıverilme uygulanmaz.

Tekerrür hâlinde ağırlaştırılmış müebbet cezasının infaz süresi nasıl belirlenir?

5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca mükerrirler için koşullu salıverilme süresi otuz dokuz yıldır; süreli hapisle içtima hâlinde bu süreye tekerrüre esas alınan en ağır ceza ilave edilir.

Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü kurum dışında çalıştırılabilir mi?

5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendilerine cezaevi izni verilmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu