Birleşik Krallık vize, çalışma ve oturum başvurularının reddedilmesi halinde işletilebilecek başvuru yolları kararın niteliğine göre şekillenir. Ret mektubunda genellikle başvurucuya idari inceleme (administrative review) veya göç kararına itiraz (immigration decision appeal) hakkı bulunup bulunmadığı açıklanır. Başvurucunun itirazını hangi mercie ve hangi usulle yönelteceği bu bildirim doğrultusunda belirlenir.
İdari İnceleme Mekanizması ve Kapsamı
İdari inceleme (administrative review), dosyanın baştan yeniden değerlendirilmesi talebi niteliğinde değildir. Bu mekanizma, karar vericinin kuralları veya yayımlanmış rehberi yanlış uygulayıp uygulamadığına, yani bir vaka hatasına (caseworking error) dayanır. İncelemeyi yürüten yetkili, başvurucunun ilk başvurusu dışındaki başka bir temele göre hak doğup doğmadığını incelemez. Ayrıca bu süreçte yeni delil sunulması dar istisnalara tabidir.
İdari inceleme yolu, Immigration Rules Appendix Administrative Review düzenlemesine göre Student, Graduate, Skilled Worker, Global Business Mobility Routes ve T2 Minister of Religion gibi belirli güzergâhlardaki ülkeye giriş izni (entry clearance) veya kalış izni (permission to stay) retlerinde işletilebilir.
İdari İncelemede Başvuru Süreleri ve Sürecin Düşmesi
İdari inceleme başvuru süresi Immigration Rules Appendix Administrative Review hükümlerine göre belirlenir. Bu süre, ülkeye giriş izni (entry clearance) retlerinde kural olarak 28 takvim günü, Birleşik Krallık içindeki kalış izni (permission to stay) retlerinde çoğu durumda 14 takvim günü, karar tarihinde başvurucunun gözetim altında (detention) bulunması halinde ise 7 takvim günüdür.
İdari inceleme süreci devam ederken yeni bir ülkeye giriş izni (entry clearance), ülkeye giriş izni talebi (permission to enter) veya kalış izni (permission to stay) başvurusu yapılması halinde mevcut idari inceleme geçerli sayılmaz ve geri çekilmiş (withdrawn) kabul edilir. Birleşik Krallık içinden yürütülen incelemelerde başvurucunun ülkeyi terk etmesi veya pasaportunu seyahat amacıyla geri talep etmesi de başvuruyu geri çekilmiş kılar.
İdari İnceleme Aşamasında Yasal Kalış Koruması
Süresi içerisinde yapılmış bir başvurunun reddedilmesinin ardından, idari inceleme süresi içinde veya inceleme devam ederken Immigration Act 1971 Section 3C kapsamındaki yasal kalış izni koruması belirli durumlarda devam edebilir. Ancak idari inceleme hakkının bulunması herkes için otomatik olarak Section 3C koruması yaratmaz. Bu aşamada yeni bir başvuru yapılması ise idari incelemeyi sona erdirebileceği gibi yasal kalış koruması üzerinde de sonuç doğurabilir.
Mahkeme Yoluyla İtiraz ve İtirazın Kapsamı
First-tier Tribunal nezdinde göç kararına itiraz (appeal) hakkı her ret kararına karşı tanınmaz. Bu itiraz hakkı özellikle uluslararası koruma talebinin (protection claim) reddi, koruma statüsünün iptali, insan hakları başvurusunun (human rights claim) reddi, belirli EEA Regulations 2016 kararları, İngiliz vatandaşlığının iptali, EU Settlement Scheme kapsamındaki ret ve iptaller, frontier worker ve S2 healthcare visitor kararlarında mevcuttur.
İtiraz süresi, başvuru Birleşik Krallık içinden yapılıyorsa kural olarak 14 gün, ülke dışından yapılıyorsa kural olarak 28 gündür. Karar mektubunda başvurucunun önce Birleşik Krallık'tan ayrılması ve ardından itiraz etmesi gerektiği bildirilmişse, süre ülkeyi terk ettiği tarihten itibaren 28 gün olarak işler. Mahkemenin itirazı kabul etmesi (allowed), idarenin kararını değiştirmesi veya başvuruyu yeniden değerlendirmesi sonucunu doğurabilir.
Hukuki Hata Gerekçesiyle Üst Mahkemeye Başvuru
First-tier Tribunal kararının bir hukuki hata (error of law) içerdiği gerekçesiyle Upper Tribunal merciine gidilmeden önce, kararı vermiş olan First-tier Tribunal nezdinde itiraz izni (permission to appeal) talep edilmelidir. İzin başvuru süresi Birleşik Krallık içinde 14 gün, Birleşik Krallık dışında 28 gündür. İlk derece mahkemesinin izin vermemesi halinde belirli süreler içerisinde Upper Tribunal nezdinde yeniden izin başvurusu yapılabilir.
Yeniden Değerlendirme Talebi (Reconsideration)
İdareden yeniden değerlendirme (reconsideration) talebinde bulunma yolu, ret kararına karşı itiraz (appeal) veya idari inceleme (administrative review) hakkı bulunan dosyalarda işletilemez. Reconsideration başvuru süresi kural olarak kararın alınmasından sonraki 14 gündür. Bu talep, Immigration Act 1971 Section 3C veya Section 3D kapsamında yasal kalış hakkı doğurmaz, kalış süresini uzatmaz ve tek başına sınır dışı etme (removal) sürecini durdurmaz.
Yargısal Denetim (Judicial Review) Yolu
Yargısal denetim (judicial review), idari kararın yalnızca yanlış olduğu iddiasıyla başvurulabilen bir yol değildir; kararın yalnızca yanlış bulunduğu hallerde mahkeme nezdinde itiraz yolunun tercih edilmesi gerekir. Yargısal denetime kararın hukuka aykırı, yasa dışı, irrasyonel veya makul olmaması (unlawful, illegal, irrational veya unreasonable) iddialarıyla başvurulabilir. Ayrıca Immigration Rules kurallarının geçerliliğine yönelik iddialar veya gözetimin yasallığı (detention lawfulness) gibi konularda Upper Tribunal yerine Administrative Court görevlidir.
First-tier Tribunal nezdinde hangi kararlara karşı itiraz edilebilir?
First-tier Tribunal nezdinde itiraz hakkı özellikle koruma talebi retleri, insan hakları başvuruları, EU Settlement Scheme ret ve iptalleri, vatandaşlığın iptali, frontier worker ve S2 healthcare visitor kararları gibi belirli uyuşmazlıklarda tanınır.
İdari inceleme sürecinde yeni bir başvuru yapılırsa ne olur?
İdari inceleme süreci devam ederken yeni bir ülkeye giriş veya kalış izni başvurusu yapılması durumunda mevcut idari inceleme geçerliliğini yitirir ve geri çekilmiş kabul edilir.
Reconsideration talebi hangi hallerde yapılamaz ve kalış hakkı verir mi?
Reconsideration talebi mahkeme nezdinde itiraz veya idari inceleme hakkı bulunan dosyalarda yapılamaz; ayrıca bu talep Section 3C veya 3D kapsamında yasal kalış izni doğurmaz ve tek başına sınır dışı sürecini durdurmaz.
İdari inceleme başvuru süreleri ne kadardır?
İdari inceleme süresi; ülkeye giriş izni retlerinde kural olarak 28 takvim günü, Birleşik Krallık içindeki kalış izni retlerinde çoğu durumda 14 takvim günü, karar tarihinde gözetim altında olan başvurucular için ise 7 takvim günüdür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy