Anlaşmalı Boşanmada Nafaka
Anlaşmalı boşanma davalarında nafaka, tarafların özgür iradeleriyle belirledikleri ve hakimin onayıyla kesinleşen önemli bir mali sonuçtur. Taraflar, boşanma protokolünde nafaka konusunu (miktarını, ödeme şeklini, artış oranını) açıkça düzenlemelidir.
Hangi Nafakalar Protokole Yazılır?
Anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlenebilecek iki temel nafaka türü vardır:
1. İştirak Nafakası (Çocuk İçin)
Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve barınma giderlerine katılması amacıyla ödediği nafakadır. Miktarı, çocuğun ihtiyaçları ve ödeyecek tarafın ekonomik gücü oranında belirlenir.
TMK Madde 182: “Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.”
2. Yoksulluk Nafakası (Eş İçin)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafın, diğer taraftan talep ettiği nafakadır. Anlaşmalı boşanmada taraflar yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse ne kadar ve ne süreyle ödeneceği konusunda anlaşabilirler.
TMK Madde 175: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”
Protokolde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Miktar: Nafaka miktarı net bir rakam olarak belirtilmelidir.
- Ödeme Şekli: Her ayın hangi günü ve hangi banka hesabına ödeneceği yazılmalıdır.
- Artış Oranı: Nafakanın her yıl hangi oranda (örneğin TÜFE, ÜFE ortalaması) artırılacağı belirtilmelidir. Artış oranı belirlenmezse, ileride nafaka artırım davası açılması gerekebilir (TMK m. 176/4).
- Feragat: Eğer nafaka talep edilmiyorsa, “taraflar birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmemektedir” şeklinde açıkça feragat beyanı yazılmalıdır.
Hakimin Denetimi
Hakim, protokolü özellikle çocuğun üstün yararı açısından inceler. İştirak nafakası miktarını çocuğun ihtiyaçlarına göre yetersiz bulursa artırılmasını isteyebilir. Taraflar hakimin önerdiği değişikliği kabul etmezse boşanma gerçekleşmez.
Sonradan Değişiklik Yapılabilir Mi?
- İştirak Nafakası: Çocuğun ihtiyaçları arttıkça veya ödeyen tarafın geliri yükseldikçe, protokolde belirlenen miktar ileride açılacak “nafaka artırım davası” ile değiştirilebilir.
- Yoksulluk Nafakası: Protokolde feragat edilmişse sonradan talep edilemez. Ancak nafaka bağlanmışsa, değişen ekonomik koşullara göre artırılması veya kaldırılması (örneğin nafaka alanın evlenmesi durumunda) talep edilebilir.
Dikkat: Protokolde “yoksulluk nafakası talep etmiyorum” denilerek feragat edilmişse, bu feragat kesin hüküm teşkil eder ve sonradan yoksulluk nafakası davası açılamaz. Ancak iştirak nafakası (çocuk için) kamu düzenine ilişkin olduğundan, feragat edilse bile çocuğun menfaati gerektiriyorsa sonradan talep edilebilir.
