18 Yaşını Dolduran Çocuklar Yardım Nafakası İsteyebilir mi?
Türk Medeni Kanunu sistematiğinde, anne ve babanın çocuğa bakma yükümlülüğü (velayet hakkı kapsamında) kural olarak çocuk ergin olana kadar, yani 18 yaşını doldurana kadar devam eder. Bu süreçte çocuğun bakımı için ödenen nafakaya “iştirak nafakası” adı verilir. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda velayet sona erer ve buna bağlı olarak iştirak nafakası da kendiliğinden kalkar. Ancak kanun koyucu, 18 yaşını doldurmuş olmasına rağmen eğitimi devam eden veya yardıma muhtaç durumda olan gençleri korumasız bırakmamış ve “yardım nafakası” kurumunu düzenlemiştir.
Hukuki Dayanak: Türk Medeni Kanunu
Yardım nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 328. ve 364. maddelerinde açıkça düzenlenmiştir. Bu maddeler, ebeveynlerin sorumluluğunun belirli koşullarda erginlikten sonra da devam ettiğini hükme bağlar.
Ayrıca, nafaka davasının kime karşı açılacağı konusunda TMK 365. madde yol göstericidir:
Yardım Nafakası Talep Edebilmenin Şartları
Ergin olan (18 yaşını dolduran) bir çocuğun anne veya babasından yardım nafakası talep edebilmesi için aşağıdaki şartların bir arada bulunması gerekir:
- Eğitimin Devam Etmesi: Çocuğun üniversite, yüksek lisans veya mesleki eğitim gibi bir kurumda eğitimine devam ediyor olması en temel şartlardan biridir. Eğitimin örgün veya açık öğretim olması, somut olayın özelliklerine ve çocuğun çalışmasına engel olup olmadığına göre değerlendirilir.
- Yoksulluğa Düşme Tehlikesi: Çocuğun kendi gelirinin bulunmaması veya mevcut gelirinin barınma, beslenme, giyim, eğitim ve ulaşım gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetmemesi gerekir.
- Nafaka Yükümlüsünün Ödeme Gücü: Nafaka talep edilen anne veya babanın, bu nafakayı ödediğinde kendisinin zarurete düşmeyecek durumda olması, yani mali gücünün elverişli olması gerekir.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Hakim, yardım nafakası miktarını belirlerken TMK Madde 4’teki takdir yetkisini kullanarak hakkaniyete uygun bir karar verir. Dikkate alınan hususlar şunlardır:
- Çocuğun eğitim giderleri ve yaşam masrafları.
- Anne ve babanın ekonomik ve sosyal durumları (gelirleri, malvarlıkları, giderleri).
- Günün ekonomik koşulları ve paranın alım gücü.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yardım nafakası davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi’nin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise, TMK Madde 365/6 uyarınca taraflardan birinin (davacı çocuk veya davalı ebeveyn) yerleşim yeri mahkemesidir.
Sonuç
18 yaşını dolduran gençler, eğitim hayatlarına devam ettikleri sürece veya yoksulluğa düşme tehlikesiyle karşı karşıya kaldıklarında, ailelerinden hukuki destek talep etme hakkına sahiptirler. Türk Medeni Kanunu, “eğitimin devamlılığı” ilkesini gözeterek, ebeveynlerin bakım yükümlülüğünü erginlikten sonra da belirli koşullarda sürdürmektedir. Bu hak, gençlerin eğitimlerini tamamlayarak hayata daha güçlü hazırlanmalarını sağlamayı amaçlar.
