Anlaşmalı Boşanmada Velayet Nasıl Belirlenir?
Anlaşmalı boşanma davalarında velayet, tarafların özgür iradeleriyle yaptıkları anlaşma (protokol) doğrultusunda belirlenir. Ancak bu anlaşma, hakimin onayı ile geçerlilik kazanır. Hakim, velayet düzenlemesini onaylarken “çocuğun üstün yararı” ilkesini esas alır.
Velayet Konusunda Anlaşma Şartı
Anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için eşlerin, müşterek çocukların velayetinin kime verileceği konusunda kesin bir anlaşmaya varmış olmaları gerekir. Bu anlaşma, yazılı olarak hazırlanan “Anlaşmalı Boşanma Protokolü”nde açıkça belirtilmelidir.
TMK Madde 166/3: “Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.”
Hakimin Müdahale Yetkisi ve Uzman Görüşü
Taraflar velayet konusunda anlaşmış olsalar bile, hakim bu anlaşmayı olduğu gibi kabul etmek zorunda değildir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 5. maddesi gereğince hakim, gerektiğinde aile mahkemesi bünyesindeki uzmanlardan (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı) rapor alabilir. Hakim, çocuğun yaşı, gelişimi, eğitim durumu ve psikolojik ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak, tarafların yaptığı düzenlemeyi çocuğun menfaatine aykırı bulursa değiştirebilir.
Kişisel İlişki Düzenlemesi
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kurulacak “kişisel ilişki” (görüşme günleri ve saatleri) de protokolde detaylıca düzenlenmelidir. Bu düzenleme, çocuğun diğer ebeveyniyle bağını koparmayacak sıklıkta ve nitelikte olmalıdır.
Ortak Velayet Mümkün Mü?
Türk hukukunda kural olarak velayet anne veya babadan birine verilir. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu “11 Nolu Protokol” ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları doğrultusunda, tarafların istekli olması, çocuğun yararına olması ve hakimin onaylaması halinde “ortak velayet” kararı verilebilmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünde ortak velayet talep ediliyorsa, bunun şartları ve uygulanma şekli açıkça belirtilmelidir.
