Yurt Dışında Boşanmanın Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının veya bir Türk ile evli olan yabancıların, yabancı ülke mahkemelerinde aldıkları boşanma kararları, Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Bu kararların Türk nüfus kayıtlarına işlenebilmesi ve hukuki sonuç doğurabilmesi için Türkiye’de ya idari yoldan tescil edilmesi ya da mahkemede tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir.
1. Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
- Tanıma (Recognition): Yabancı mahkeme kararının kesin hüküm gücünün Türkiye’de kabul edilmesidir. Sadece boşanma statüsünün (medeni halin değişmesinin) Türkiye’de geçerli olması için “Tanıma” yeterlidir.
- Tenfiz (Enforcement): Yabancı mahkeme kararının icra edilebilir hale gelmesidir. Eğer yabancı boşanma kararında nafaka, velayet, tazminat gibi icrai işlemler varsa ve bunların Türkiye’de uygulanması isteniyorsa “Tenfiz” davası açılmalıdır.
2. Dava Açmadan Nüfus Müdürlüğünde Tescil (İdari Yol)
Son yıllarda yapılan yasal düzenlemelerle (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A), yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması için dava açma zorunluluğu belirli şartlar altında kaldırılmıştır.
- Boşanma kararının verildiği ülke kanunlarına göre kesinleşmiş olması,
- Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması,
- Tarafların (veya vekillerinin) birlikte başvurması (veya ölen/yabancı eşin başvurusu olmaksızın Türk vatandaşının tek başına başvurabilmesi konusundaki güncel kolaylıklar).
Bu işlem için yurt dışındaki Türk Konsolosluklarına veya Türkiye’deki Nüfus Müdürlüklerine başvurulabilir. Bu işlem sadece boşanmanın nüfusa işlenmesini sağlar; velayet ve nafaka gibi konuları kapsamaz.
3. Tanıma ve Tenfiz Davası (Yargısal Yol)
Eğer taraflar nüfus müdürlüğüne birlikte başvuramıyorsa, kararda velayet/nafaka gibi tenfizi gereken hükümler varsa veya idari başvuru reddedilmişse, Türkiye’de Aile Mahkemesi’nde dava açılması zorunludur.
Gerekli Belgeler
- Yabancı mahkeme kararının aslı (Islak imzalı ve mühürlü),
- Kararın kesinleştiğine dair şerh veya belge (Kesinleşme şerhi),
- Kararın ve kesinleşme şerhinin Apostil onayı (veya konsolosluk onayı),
- Tüm belgelerin noter onaylı Türkçe tercümesi.
Dava Şartları (MÖHUK m. 50-58)
Mahkeme, yabancı kararı esastan incelemez (yeniden boşanma davası görmez), sadece şu şartları denetler:
- Yabancı mahkemenin kararı kesinleşmiş olmalı,
- Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı,
- Davalı tarafa savunma hakkı verilmiş olmalı (Tebligatın usulüne uygun yapılması).
