Aile Hukukunda Zamanaşımı
Aile hukuku davalarında haklarınızı kullanabilmeniz için kanunda öngörülen sürelere dikkat etmeniz gerekir. Bu süreler, “hak düşürücü süre” ve “zamanaşımı süresi” olarak ikiye ayrılır. Hak düşürücü süreler geçtikten sonra dava açma hakkı tamamen ortadan kalkarken, zamanaşımı süresi dolduğunda karşı tarafın “zamanaşımı def’i” ileri sürmesi halinde dava reddedilebilir.
1. Boşanma Davalarında Hak Düşürücü Süreler
Boşanma sebeplerine göre dava açma süreleri farklılık gösterir:
- Zina (TMK m. 161): Zina eyleminin öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde eylemin üzerinden 5 yıl geçmekle dava hakkı düşer.
- Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162): Boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde olayın üzerinden 5 yıl geçmekle dava hakkı düşer.
- Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK m. 163): Bu sebeplerde belirli bir hak düşürücü süre yoktur, her zaman dava açılabilir.
- Terk (TMK m. 164): Terk eyleminin üzerinden en az 4 ay geçtikten sonra ihtar çekilebilir. İhtardan sonra eşe 2 ay süre verilir. Toplamda en az 6 aylık bir ayrılık süreci gereklidir.
- Akıl Hastalığı (TMK m. 165): Akıl hastalığı devam ettiği sürece her zaman dava açılabilir.
2. Boşanma Sonrası Davalarda Zamanaşımı
Boşanma kararı kesinleştikten sonra açılacak davalar için 1 yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür.
Bu 1 yıllık süre şu davalar için geçerlidir:
- Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
- Yoksulluk Nafakası Davası
3. Mal Rejimi Davalarında Zamanaşımı
Mal rejiminin tasfiyesinden (mal paylaşımından) kaynaklanan alacak davaları (katılma alacağı, katkı payı alacağı vb.) için zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır (TBK m. 146).
4. Soybağı Davalarında Süreler
- Soybağının Reddi (Koca İçin): Doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl, her halde doğumdan itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır (TMK m. 289).
- Babalık Davası: Çocuk için herhangi bir hak düşürücü süre yoktur. Ana için ise çocuğun doğumundan itibaren 1 yıl içinde dava açılmalıdır (TMK m. 303).
5. Nişanın Bozulmasından Doğan Davalar
Nişanlılığın sona ermesinden kaynaklanan maddi-manevi tazminat ve hediyelerin iadesi davaları, nişanın bozulduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 123).
