Boşanma Davasında Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
Boşanma davalarında en çok merak edilen konulardan biri de maddi ve manevi tazminat miktarlarının nasıl belirlendiğidir. Hakim, tazminat miktarını belirlerken Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesindeki takdir yetkisini kullanarak; tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, kusur oranlarını ve hakkaniyet ilkesini göz önünde bulundurur.
1. Maddi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
Maddi tazminat, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş lehine hükmedilir (TMK m. 174/1). Miktar belirlenirken şu kriterler dikkate alınır:
- Mevcut ve Beklenen Menfaat Kaybı: Eşin boşanma ile kaybettiği maddi destek, sigorta imkanları ve eşinin mirasçısı olmaktan doğan haklar.
- Tarafların Ekonomik ve Sosyal Durumları: Eşlerin gelir düzeyleri, mal varlıkları, yaşam standartları ve ödeme güçleri.
- Kusur Dereceleri: Tazminat ödeyecek eşin kusurunun ağırlığı ve tazminat talep eden eşin kusur durumu. Kusuru daha ağır olan eş maddi tazminat alamaz.
- Evlilik Süresi: Evliliğin ne kadar sürdüğü ve kadının yaşı, yeniden evlenme şansı gibi faktörler.
Ödeme Şekli
Maddi tazminat, “toptan” veya “irat” (aylık taksitler) biçiminde ödenebilir (TMK m. 176/1). Ancak uygulamada genellikle toptan ödenmesine karar verilir. İrat şeklinde ödenmesine karar verilirse, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi halinde bu tazminat kendiliğinden kalkar.
2. Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan eş lehine hükmedilir (TMK m. 174/2). Miktar belirlenirken esas alınan hususlar şunlardır:
- Saldırının Ağırlığı: Aldatma (zina), fiziksel şiddet, hakaret, aşağılama gibi eylemlerin ağırlığı ve yarattığı manevi çöküntü.
- Tarafların Sosyal ve Ekonomik Durumları: Tazminat miktarının ödeyen tarafı yoksulluğa düşürmemesi, alan tarafı ise sebepsiz zenginleştirmemesi gerekir.
- Kusur Oranı: Manevi tazminat talep eden eşin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması gerekir.
- Hakkaniyet İlkesi: Hakim, olayın özelliklerine göre hakkaniyete uygun bir miktar belirler (TBK m. 50, 51).
3. Tazminat Davasında Zamanaşımı
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan tazminat (ve nafaka) davaları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Bu nedenle, boşanma davası içinde talep edilmemişse, boşanma kesinleştikten sonra 1 yıl içinde ayrı bir dava ile talep edilmelidir.
