Boşanmada Mehir Alacağı Talep Edilebilir Mi?
Mehir, İslam hukukunda evlilik akdi sırasında erkeğin kadına verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği mal, para veya ziynet eşyasıdır. Türk Medeni Kanunu’nda “mehir” adı altında özel bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Yargıtay uygulamalarında mehir, “bağışlama vaadi” olarak kabul edilmekte ve hukuki koruma altındadır.
1. Mehir Senedinin Hukuki Niteliği
Mehir senedi, erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği mehri gösteren yazılı bir belgedir. Hukukumuzda bu belge, “bağışlama vaadi sözleşmesi” (TBK m. 288) veya “borç ikrarı” niteliğinde sayılır. Yazılı olması geçerlilik şartıdır.
2. Mehir Ne Zaman ve Nasıl Talep Edilir?
Mehir alacağı, boşanma davası ile birlikte talep edilebileceği gibi, boşanma davasından bağımsız olarak ayrı bir alacak davası veya icra takibi yoluyla da istenebilir.
- Boşanma Davasında Talep: Boşanma dilekçesinde veya karşı dava dilekçesinde mehir alacağı talep edilebilir. Bu talep, boşanmanın eki (fer’i) niteliğinde olmadığından ayrıca harca tabidir.
- Ayrı Dava (Alacak Davası): Boşanma davası devam ederken veya bittikten sonra Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (bazı durumlarda Aile Mahkemesi) alacak davası açılabilir.
- İcra Takibi: Mehir senedine dayalı olarak ilamsız icra takibi başlatılabilir.
3. İspat Yükü
Mehir alacağını talep eden taraf (kadın), mehir senedinin varlığını ve içeriğini ispatlamakla yükümlüdür. Mehir senedi varsa, kural olarak bu senet kesin delil teşkil eder. Erkek, senedin geçersiz olduğunu veya borcun ödendiğini yazılı delille ispatlamalıdır.
4. Mehirin Kapsamı ve İadesi
Mehir olarak kararlaştırılan altın, para veya taşınmazlar kadının kişisel malı sayılır (TMK m. 220). Boşanma halinde, eğer mehir henüz ödenmemişse (müeccel mehir), kadın bunun ödenmesini talep edebilir. Eğer ödenmişse (muaccel mehir), bu mallar kadında kalır ve erkek bunları geri isteyemez (bağışlamadan rücu şartları saklı kalmak kaydıyla).
5. Zamanaşımı
Mehir alacağı davası, genel alacak zamanaşımı süresi olan 10 yıla tabidir (TBK m. 146). Zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren değil, mehir alacağının muaccel olduğu (istenebilir hale geldiği – genellikle boşanma veya ölüm) tarihten itibaren başlar.
