Boşanma Halinde Tarafların Ortak Banka Hesabı ve Aracı Ne Olur?
Boşanma sürecinde, tarafların evlilik birliği içerisinde edindikleri malvarlığı değerlerinin (araç, bankadaki para vb.) nasıl paylaşılacağı, Türk Medeni Kanunu’nun “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” hükümleri çerçevesinde belirlenir (TMK m. 202). Eşler arasında aksine bir sözleşme bulunmadıkça, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Ortak Banka Hesabındaki Paranın Paylaşımı ve Hukuki Statüsü
Evlilik birliği içerisinde eşlerin çalışmaları karşılığında elde ettikleri gelirler, sosyal güvenlik kurumlarından yapılan ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar ve kişisel malların gelirleri “edinilmiş mal” olarak kabul edilir (TMK m. 219). Banka hesaplarındaki paraların hukuki durumu şu şekilde değerlendirilir:
Türk Medeni Kanunu Madde 222: “Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.”
- Kişisel Hesaplar: Hesap sadece bir eş adına açılmış olsa bile, hesapta bulunan para evlilik birliği içerisinde edinilmişse (örneğin maaş birikimi), diğer eş bu paranın “artık değeri” üzerinden yarı oranında “katılma alacağı” hakkına sahiptir.
- Ortak (Müşterek) Hesaplar: Eşlerin birlikte açtırdıkları ortak hesaplarda, aksi kararlaştırılmadıkça veya paranın kaynağının kişisel mal olduğu ispatlanmadıkça, hesap bakiyesinin eşlere yarı yarıya ait olduğu kabul edilir.
- Kişisel Malların Ayrımı: Bankadaki paranın miras yoluyla intikal ettiği, evlilik öncesi birikim olduğu veya manevi tazminat gibi kişisel mal niteliğinde olduğu ispatlanırsa, bu miktar paylaşıma dahil edilmez. Ancak, kişisel malların faiz veya kira gibi getirileri edinilmiş mal sayılır (TMK m. 219/4 ve TMK m. 220).
Boşanmada Araç Paylaşımı ve Kredi Borcu Durumu
Evlilik birliği içerisinde karşılığı verilerek edinilen araçlar, kural olarak edinilmiş mal grubuna girer ve boşanma halinde tasfiyeye konu olur. Aracın ruhsatının hangi eş adına kayıtlı olduğu, mal rejiminin tasfiyesinde katılma alacağı hakkını ortadan kaldırmaz.
- Kredi ile Alınan Araçlar: Tasfiye tarihi itibarıyla aracın kredi borcu devam ediyorsa; aracın sürüm (rayiç) değerinden kalan kredi borcu düşülerek “artık değer” bulunur (TMK m. 231). Bu değerin yarısı diğer eşin katılma alacağıdır (TMK m. 236).
- Kişisel Mal ile Alınan Araçlar: Araç, eşlerden birinin kişisel malı (miras, bağış vb.) bozdurularak veya takas edilerek alınmışsa, “kişisel mal yerine geçen değer” (TMK m. 220/4) sayılır ve paylaşıma dahil edilmez. Bu durumun ispat yükü iddia eden eştedir (TMK m. 222).
Mal Kaçırma Amacıyla Yapılan Devirler (Eklenecek Değerler)
Boşanma davası açılmadan önce veya dava sürecinde, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla bankadaki paranın çekilmesi veya aracın üçüncü kişilere devredilmesi durumunda, bu değerler “eklenecek değer” olarak hesaba katılır.
Türk Medeni Kanunu Madde 229: “Aşağıda sayılanlar, edinilmiş mallara değer olarak eklenir:
1. Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar,
2. Bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler.”
Bu tür devirlerde, mal sanki elden çıkarılmamış gibi tasfiye anındaki değeri üzerinden hesaplama yapılır (TMK m. 235). Eğer borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamaya yetmezse, karşılıksız kazandırma yapılan üçüncü kişilere karşı da dava açılabilir (TMK m. 241).
Değer Artış Payı Talebi
Eşlerden biri, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa (örneğin, kadının babasından kalan parayla kocasının arabasının kredisini ödemesi), tasfiye sırasında bu katkısını “değer artış payı” olarak geri isteyebilir (TMK m. 227). Bu alacak, katılma alacağından ayrı ve öncelikli bir alacak hakkıdır.
