Boşanma Davasında Süreler: Hak Düşürücü Süreler ve Zamanaşımı
Boşanma davalarında hak kaybına uğramamak için dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri sürelerdir. Türk Medeni Kanunu (TMK), bazı boşanma sebeplerine dayalı davalar için hak düşürücü süreler öngörmüştür. Ayrıca boşanma sonrası açılacak maddi ve manevi tazminat ile nafaka davaları için de zamanaşımı süreleri bulunmaktadır.
1. Özel Boşanma Sebeplerinde Hak Düşürücü Süreler
TMK’da düzenlenen özel boşanma sebeplerinden “Zina” ve “Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış” için dava açma hakkı belirli bir süreyle sınırlandırılmıştır. Bu süreler geçtikten sonra ilgili sebebe dayanılarak boşanma davası açılamaz.
Zina (Aldatma) Nedeniyle Boşanma Davasında Süre (TMK m. 161)
Eşinin zina yaptığını öğrenen taraf, bu durumu öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde ve her halde zina eyleminin üzerinden 5 yıl geçmeden boşanma davası açmalıdır. Bu süreler hak düşürücü süredir.
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma Davasında Süre (TMK m. 162)
Eşine karşı hayata kast eden, pek kötü davranan veya ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunan eşe karşı açılacak boşanma davasında da aynı süreler geçerlidir. Boşanma sebebi öğrenildikten sonra 6 ay ve her halde eylemin üzerinden 5 yıl geçmekle dava hakkı düşer.
2. Boşanma Davasından Sonra Zamanaşımı Süreleri
Boşanma davası kesinleştikten sonra, boşanmaya bağlı bazı hakların talep edilmesi için de kanunen belirlenmiş zamanaşımı süreleri vardır.
Maddi ve Manevi Tazminat ile Yoksulluk Nafakası Zamanaşımı (TMK m. 178)
Boşanma davası sırasında talep edilmeyen veya dava dilekçesinde belirtilmeyen maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir dava ile istenebilir. 1 yıl geçtikten sonra bu talepler zamanaşımına uğrar.
Mal Rejimi Tasfiyesi (Mal Paylaşımı) Davasında Zamanaşımı
Boşanma kararı kesinleştikten sonra mal rejiminin tasfiyesi (edinilmiş mallara katılma alacağı, katkı payı alacağı, değer artış payı alacağı) davası açmak için zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m. 146). Bu süre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Ziynet Eşyası Davasında Zamanaşımı
Düğün takıları ve ziynet eşyalarının iadesi için açılacak davada zamanaşımı süresi 10 yıldır. Eğer ziynet eşyaları aynen mevcutsa ve mülkiyet hakkına dayalı istihkak davası açılıyorsa zamanaşımı işlemez, her zaman istenebilir. Ancak ziynet eşyaları bozdurulmuş veya elden çıkarılmışsa, bedelinin tazmini için açılacak dava 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
3. Anlaşmalı Boşanmada Süre Şartı
Anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır (TMK m. 166/3). 1 yılı doldurmayan evliliklerde anlaşmalı boşanma yapılamaz, çekişmeli boşanma davası açılması gerekir.
4. Eylemli Ayrılık Sebebiyle Boşanmada Süre
Herhangi bir boşanma davasının reddedilmesi ve bu ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesi halinde, ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden biri eylemli ayrılık sebebiyle boşanma davası açabilir (TMK m. 166/4).
