62
Anlaşmalı Boşanmanın Çekişmeli Boşanmaya Dönüşmesi
Anlaşmalı boşanma davası olarak açılan bir dava, tarafların anlaşmaktan vazgeçmesi veya kanuni şartların sağlanamaması durumunda çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir. Bu durum, davanın reddedilmesi anlamına gelmez; yargılamanın türü ve usulü değişir.
Hangi Durumlarda Dönüşür?
Aşağıdaki hallerde anlaşmalı boşanma davası çekişmeliye döner:
- Anlaşmadan Vazgeçme: Taraflardan biri duruşma sırasında veya öncesinde boşanmaktan veya protokoldeki şartlardan (nafaka, velayet vb.) vazgeçtiğini beyan ederse.
- Duruşmaya Katılmama: Taraflardan biri veya her ikisi duruşmaya bizzat katılmazsa (anlaşmalı boşanmada tarafların bizzat dinlenmesi şarttır).
- Hakimin Değişiklik Önerisini Reddetme: Hakim, protokolde çocukların veya tarafların menfaatine aykırı gördüğü maddeleri değiştirmek isterse ve taraflar bu değişikliği kabul etmezse.
- İrade Fesadı: Taraflardan birinin baskı, tehdit veya hile altında anlaşmayı kabul ettiği anlaşılırsa.
Dönüşüm Süreci Nasıl İşler?
Dava çekişmeliye döndüğünde mahkeme şu adımları izler:
- Süre Verilmesi: Yargıtay uygulamasına göre, anlaşmalı boşanma dilekçesinde tüm vakıa ve delillerin bildirilmiş olması şart değildir. Bu nedenle dava çekişmeliye döndüğünde, mahkeme davacı tarafa iddialarını somutlaştırması ve delillerini sunması, davalı tarafa ise cevap dilekçesi vermesi için HMK kapsamında süre tanır.
- Dilekçeler Aşaması: Taraflar karşılıklı olarak dilekçelerini sunarlar (Dava, Cevap, Cevaba Cevap, İkinci Cevap).
- Ön İnceleme: Uyuşmazlık konuları belirlenir.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemeleri yapılır, ekonomik ve sosyal durum araştırmaları tamamlanır.
- Karar: Hakim, toplanan delillere ve kusur durumuna göre boşanmaya veya davanın reddine karar verir.
Önemli: Anlaşmalı boşanma davasında sunulan protokol ve kabul beyanları, dava çekişmeliye döndüğünde tarafları bağlamaz. Yani, anlaşmalı boşanma için kabul edilen nafaka veya tazminat miktarları, çekişmeli davada geçerli değildir. Hakim, kusur durumuna ve ekonomik şartlara göre yeniden karar verir.
Çekişmeliye Dönüşmenin Sonuçları
- Süre Uzar: Anlaşmalı boşanma tek celsede biterken, çekişmeli boşanma davası ortalama 1.5 – 3 yıl sürebilir.
- Masraf Artar: Bilirkişi, tanık, tebligat gibi ek masraflar çıkar.
- Kusur Araştırması Yapılır: Anlaşmalı boşanmada kusur aranmazken, çekişmeli davada kimin daha kusurlu olduğu (aldatma, şiddet, hakaret vb.) araştırılır. Tazminat ve nafaka buna göre belirlenir.
Dikkat: Anlaşmalı boşanma davası açıldıktan sonra taraflar tekrar anlaşırlarsa, çekişmeli devam eden dava her aşamada tekrar anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir ve protokol sunularak boşanma gerçekleştirilebilir.
