Boşanmada Ev Eşyalarının Paylaştırılması
Boşanma sürecinde eşlerin en çok anlaşmazlık yaşadığı konulardan biri de ev eşyalarının paylaşımıdır. Mobilyalar, beyaz eşyalar, elektronik cihazlar, mutfak eşyaları gibi evlilik birliği içinde kullanılan eşyaların kime ait olduğu ve nasıl paylaşılacağı, mal rejimine ve eşyaların edinilme şekline göre değişiklik gösterir.
1. Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı
Ev eşyalarının paylaşımında temel kural, eşyaların “kişisel mal” mı yoksa “edinilmiş mal” mı olduğunun belirlenmesidir.
- Kişisel Mallar: Eşlerden birinin kişisel kullanımına yarayan eşyalar (kıyafet, saat, makyaj malzemesi vb.) ve evlilik öncesinde sahip olduğu veya evlilik sırasında miras ya da bağış yoluyla edindiği eşyalar kişisel maldır. Bu eşyalar paylaşıma tabi tutulmaz ve sahibine aittir. (TMK m. 220)
- Edinilmiş Mallar: Evlilik birliği içerisinde karşılığı verilerek (maaş, kazanç vb. ile) alınan eşyalar edinilmiş mal kabul edilir. Bu eşyalar üzerinde her iki eşin de hakkı vardır ve mal rejiminin tasfiyesi sırasında yarı yarıya paylaşılır. (TMK m. 219)
2. Çeyiz Eşyaları
Çeyiz olarak getirilen eşyalar, kural olarak kadına aittir ve “kişisel mal” sayılır. Bu eşyaların faturası kimin adına olursa olsun veya kim tarafından alınmış olursa olsun, çeyiz senedi veya tanık beyanlarıyla çeyiz olarak getirildiği ispatlanırsa kadına iadesi gerekir.
3. Paylaşım Nasıl Yapılır?
Ev eşyalarının paylaşımı genellikle şu şekilde gerçekleşir:
- Aynen Paylaşım: Eşler, eşyaları kendi aralarında anlaşarak paylaşabilirler. Örneğin, beyaz eşyaları biri, mobilyaları diğeri alabilir.
- Aynen İade: Kişisel mal niteliğindeki eşyalar (çeyiz vb.) sahibine aynen iade edilir.
- Bedel İadesi (Alacak Davası): Eğer eşyalar aynen mevcut değilse, kaybolmuşsa, satılmışsa veya diğer eş tarafından kaçırılmışsa, eşyaların bedelinin ödenmesi talep edilebilir. Bedel, eşyaların dava tarihindeki rayiç değeri üzerinden hesaplanır.
4. İspat Yükü
Bir eşyanın kendisine ait olduğunu veya kişisel malı olduğunu iddia eden eş, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür (TMK m. 222). İspat aracı olarak faturalar, çeyiz senedi, düğün fotoğrafları/videoları, tanık beyanları ve bilirkişi incelemesi kullanılabilir. Eğer bir malın kime ait olduğu ispatlanamazsa, o mal eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.
5. Anlaşmalı Boşanmada Eşya Paylaşımı
Anlaşmalı boşanma davalarında, taraflar hazırladıkları protokolde ev eşyalarının paylaşımı konusunu da düzenlemelidir. Protokolde “tarafların ev eşyaları konusunda birbirlerinden herhangi bir talebi yoktur” veya “eşyalar şu şekilde paylaşılmıştır” gibi açık hükümler bulunması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önler.
