Boşanmada Çeyiz Eşyalarının Hangi Tarafa Verilmesi Gerekir?
Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri de evlilik birliği kurulurken getirilen çeyiz eşyalarının kime ait olduğu ve nasıl paylaşılacağıdır. Çeyiz eşyaları; yatak odası takımı, yemek odası takımı, beyaz eşyalar, mutfak gereçleri, perdeler, halılar gibi ev eşyalarından oluşabilir.
Çeyiz Eşyalarının Hukuki Niteliği
Çeyiz eşyaları, kural olarak “kişisel mal” niteliğindedir. Yani, eşlerden hangisi tarafından alınmışsa veya hangisinin ailesi tarafından getirilmişse, o eşin mülkiyetinde sayılır. Bu eşyalar, edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında paylaşıma tabi tutulmazlar; mal sahibi olan eş, bu eşyaların aynen iadesini talep edebilir.
TMK Madde 220: Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır:
- Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
- Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan… malvarlığı değerleri,
İspat Yükü ve Çeyiz Senedi
Çeyiz eşyalarının kime ait olduğu konusunda ihtilaf çıkarsa, ispat yükü iddia sahibine aittir. Bu noktada “çeyiz senedi” büyük önem taşır.
- Çeyiz Senedi Varsa: Taraflar arasında imzalanmış bir çeyiz senedi varsa, bu senette yazılı eşyaların kime ait olduğu ve değerleri konusunda senet esas alınır. HMK m. 201 uyarınca, senede karşı tanıkla ispat mümkün değildir; ancak senetle ispat edilebilir.
- Çeyiz Senedi Yoksa: Fatura, düğün fotoğrafları, videolar ve tanık beyanları gibi delillerle eşyaların kime ait olduğu ispatlanmaya çalışılır.
Aynen İade veya Bedel İadesi
Çeyiz eşyaları boşanma davasından ayrı bir dava ile (eşya alacağı davası) veya boşanma davası içinde talep edilebilir. Talep şu şekilde olmalıdır:
- Öncelikle eşyaların aynen iadesi istenir.
- Eşyalar mevcut değilse, kaybolmuşsa veya hasar görmüşse, bedelinin ödenmesi talep edilir.
Bedel hesaplanırken, eşyaların dava tarihindeki (veya aynen iadenin mümkün olmadığı anlaşılan tarihteki) değerleri esas alınır. Yıpranma payı da dikkate alınabilir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay kararlarına göre:
- Kadının evden ayrılırken eşyaları yanında götürüp götürmediği önemlidir. Eğer kadın evden kovulmuşsa veya can güvenliği nedeniyle aceleyle çıkmışsa, eşyaların evde kaldığı kabul edilir (Hayatın olağan akışı ilkesi).
- Kendi isteğiyle ve planlı bir şekilde evden ayrılan kadının, ziynet ve kişisel eşyalarını yanında götürdüğü varsayılır (aksi ispatlanabilir).
- Çeyiz eşyaları “bağış” niteliğinde değildir; evlilik birliğinin kullanımı için getirilmiştir. Boşanma halinde iadesi gerekir.
