Boşanmada Ev Eşyalarının Paylaştırılması

Boşanma süreciyle birlikte gündeme gelen en önemli konulardan biri de müşterek hanedeki ev eşyalarının nasıl paylaşılacağıdır. Evlilik birliğinin kurulması ve sürdürülmesi amacıyla alınan mobilya, beyaz eşya, elektronik cihazlar ve diğer ev gereçlerinin kime ait olduğu ve nasıl paylaşılacağı Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde belirlenir.

Ev Eşyası Talebinin Hukuki Niteliği

Ev eşyalarının iadesi veya bedelinin tahsili talebi, boşanma davasının fer’i (eki) niteliğinde değildir. Yani boşanma davası ile birlikte otomatik olarak görülmez. Bu talep, boşanma davası ile birlikte açılabileceği gibi, boşanma davasından bağımsız olarak ayrı bir dava şeklinde de açılabilir.

Eşyaların Mülkiyet Durumu: Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı?

Ev eşyalarının paylaşımında temel kriter, eşyaların “edinilmiş mal” mı yoksa “kişisel mal” mı olduğudur.

1. Kişisel Mal Sayılan Eşyalar

Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesi uyarınca, eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar (örneğin kıyafetler, kişisel bakım ürünleri, makyaj malzemeleri vb.) ile evlilik öncesinde sahip olunan veya evlilik sırasında miras ya da bağış yoluyla edinilen eşyalar “kişisel mal” sayılır. Bu eşyalar paylaşıma konu edilmez ve doğrudan sahibine verilir.

2. Edinilmiş Mal Sayılan Eşyalar

Evlilik birliği içerisinde, eşlerin çalışmaları karşılığında edindikleri gelirlerle (maaş, kazanç vb.) alınan ev eşyaları “edinilmiş mal” kabul edilir (TMK m. 219). Yasal mal rejimi olan “edinilmiş mallara katılma rejimi” uyarınca, bu eşyaların değeri üzerinde diğer eşin de yarı oranında hakkı vardır.

Bu madde gereğince, kime ait olduğu ispatlanamayan ev eşyaları, eşlerin paylı mülkiyetinde kabul edilir ve paylaşım buna göre yapılır.

Aynen İade veya Bedel Talebi

Eşya alacağı davalarında talep iki şekilde olabilir:

• Aynen İade: Eşyanın bizzat kendisinin geri verilmesi talebidir. Mülkiyet hakkına dayandığı için zamanaşımına tabi değildir, her zaman istenebilir.
• Bedel (Tazminat) Talebi: Eşyanın aynen iadesinin mümkün olmadığı durumlarda (eşya satılmış, kaybolmuş, kırılmış veya eskimişse) bedelinin ödenmesi talebidir. Bu talep tazminat niteliğinde olduğundan, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Ev Eşyalarının Tespiti ve İspatı

Eşya alacağı davasında, talep edilen eşyaların varlığının ve kimde kaldığının ispatlanması gerekir. İspat yükü, eşyayı talep eden taraftadır (TMK m. 6). İspat aracı olarak;

• Fatura ve garanti belgeleri,
• Çeyiz senedi veya eşya listesi,
• Düğün ve ev içi fotoğraflar/videolar,
• Tanık beyanları,
• Bilirkişi incelemesi kullanılabilir.

Eşyaların tespiti için dava açılmadan önce veya dava sırasında mahkemeden “tespit” talebinde bulunulabilir. Mahkeme kanalıyla evde keşif yapılarak mevcut eşyalar tutanak altına alınabilir.

Eşyaların Kaçırılması veya Zarar Verilmesi

Boşanma sürecinde eşlerden birinin ev eşyalarını kaçırması veya eşyalara zarar vermesi durumunda, diğer eş bu eşyaların bedelini talep etme hakkına sahiptir. Eşyaların kaçırıldığının veya zarar verildiğinin ispatlanması halinde, hakim hakkaniyete uygun bir tazminata hükmedebilir.

Sonuç

Boşanmada ev eşyalarının paylaşımı, eşyaların edinilme zamanına, kaynağına ve niteliğine göre değişir. Kişisel mallar sahibinde kalırken, edinilmiş mallar rejimi kapsamındaki eşyalar üzerinde her iki eşin de hakkı vardır. Eşya talepleri boşanma davasından bağımsız olarak, usulüne uygun harç yatırılarak talep edilmelidir. Hak kaybı yaşamamak için fatura, fotoğraf gibi delillerin saklanması ve sürecin hukuki yardım alınarak yürütülmesi önemlidir.