Aile Hukukunda Arabuluculuk Var mı?
Arabuluculuk, tarafların arasındaki uyuşmazlıkları tarafsız bir üçüncü kişi yardımıyla çözmeye çalıştıkları alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Ancak aile hukuku, kamu düzenini yakından ilgilendiren konuları barındırdığı için arabuluculuğun uygulanabilirliği konusunda özel düzenlemeler ve sınırlamalar bulunmaktadır.
Arabuluculuğa Elverişli Olan ve Olmayan Konular
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıkları arabuluculuğa elverişlidir. Ancak aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.
Arabuluculuğa Elverişli Olmayan Konular
- Boşanma Davasının Kendisi: Boşanma kararı ancak hakim tarafından verilebilir. Taraflar arabulucuda anlaşıp “boşandık” diyemezler.
- Velayet: Çocuğun velayeti kamu düzenine ilişkindir ve çocuğun üstün yararı gözetilerek hakim tarafından karara bağlanır.
- Aile İçi Şiddet: Şiddet içeren veya şiddet iddiası bulunan uyuşmazlıklarda arabuluculuk yapılması, 6284 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereği yasaktır.
Arabuluculuğa Elverişli Olan Konular
Boşanma davasının mali sonuçları ve mal rejimine ilişkin konular, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği alanlar olduğu için arabuluculuğa elverişlidir:
- Maddi ve Manevi Tazminat: Boşanma nedeniyle talep edilen tazminatlar.
- Nafaka: Yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası miktarları (Ancak iştirak nafakası çocuğun menfaatiyle ilgili olduğu için hakim onayı gerekebilir).
- Mal Paylaşımı: Edinilmiş mallara katılma rejimi, katkı payı alacağı, değer artış payı alacağı gibi mal rejiminden kaynaklanan alacaklar.
- Ziynet Eşyaları: Düğün takıları ve kişisel eşyaların iadesi.
Zorunlu Arabuluculuk Var mı?
Şu an için aile hukuku uyuşmazlıklarında (boşanma, velayet, nafaka vb.) dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu (dava şartı arabuluculuk) bulunmamaktadır. Ancak taraflar isterlerse dava açmadan önce veya dava sırasında ihtiyari olarak arabulucuya başvurabilirler.
Arabuluculuğun Avantajları
Uygun konularda (mal paylaşımı, tazminat vb.) arabuluculuğa başvurmak, dava sürecine göre daha hızlı, daha az masraflı ve tarafların ilişkilerini daha az yıpratan bir çözüm yolu olabilir. Özellikle anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması aşamasında, tarafların bir arabulucu veya avukat desteğiyle uzlaşmaları süreci kolaylaştırır.
