Nafaka Azaltma Davası (Nafaka İndirim Davası)
Mahkeme tarafından hükmedilen nafaka miktarı kesin ve değişmez değildir. Tarafların mali durumlarında meydana gelen önemli değişiklikler veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde, nafaka yükümlüsü (nafaka ödeyen) tarafından “Nafaka Azaltma Davası” açılarak nafaka miktarının düşürülmesi talep edilebilir.
Hukuki Dayanak
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinin 4. fıkrası uyarınca; “Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın (nafakanın) artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.” Bu hüküm hem yoksulluk nafakası hem de iştirak nafakası (çocuk için ödenen nafaka) için geçerlidir.
Hangi Durumlarda Nafaka Azaltılabilir?
Nafaka indirim davası açılabilmesi için, nafaka kararının verildiği tarihteki koşulların sonradan önemli ölçüde değişmiş olması gerekir. Yargıtay uygulamalarına göre başlıca indirim sebepleri şunlardır:
- Nafaka Yükümlüsünün Ödeme Gücünün Azalması: Nafaka ödeyen kişinin işten çıkarılması, iflas etmesi, emekli olması (gelirinde ciddi düşüş varsa) veya hastalık nedeniyle çalışma gücünü kaybetmesi.
- Nafaka Yükümlüsünün Yeni Aile Kurması: Nafaka ödeyen kişinin yeniden evlenmesi ve yeni çocuğunun olması gibi durumlarda artan giderleri nedeniyle ödeme gücünün azalması.
- Nafaka Alacaklısının Durumunun İyileşmesi: Nafaka alan kişinin işe girmesi, miras kalması veya ekonomik durumunun düzelmesi. (Durum çok iyileşirse nafaka tamamen kaldırılabilir, kısmen iyileşirse azaltılabilir.)
- Çocuğun İhtiyaçlarının Azalması: İştirak nafakasında, çocuğun özel okuldan devlet okuluna geçmesi veya burs kazanması gibi gider azaltıcı durumlar.
Dava Nerede Açılır?
Nafaka azaltma davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak davalının (nafaka alacaklısının) yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak boşanma davasından sonra açılan nafaka davalarında yetki kuralı kesin değildir, davacının yerleşim yerinde de açılabilir (TMK m. 177 kıyasen).
Geriye Dönük İşler mi?
Mahkemenin vereceği nafaka indirim kararı, kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur. Dava sonuçlanana kadar geçen süre için ödenen fazla nafakalar, karar kesinleştikten sonra geri istenemese de, dava tarihinden itibaren oluşan farklar mahsup edilebilir veya iade istenebilir.
Sonuç
Nafaka azaltma davası, değişen ekonomik şartlar karşısında dengenin yeniden sağlanmasını amaçlar. Davanın kabulü için mali durumdaki değişikliğin geçici değil, sürekli ve önemli olması; ayrıca bu durumun delillerle (işten çıkış belgesi, maaş bordrosu, sağlık raporu vb.) ispatlanması şarttır.
