İştirak Nafakası Nedir ve Nasıl Belirlenir?
İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık durumunda, velayeti kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması amacıyla hükmedilen bir nafaka türüdür. Bu nafaka, çocuğun üstün yararını korumayı amaçlar ve kamu düzenine ilişkindir.
Hukuki Dayanak ve Kapsam
Türk Medeni Kanunu’na göre, ana ve baba, çocuğun bakım ve eğitiminden sorumludur. Boşanma halinde velayet hakkı tek bir tarafa verildiğinde, diğer tarafın bu sorumluluğu mali katkı (nafaka) şeklinde devam eder.
Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
İştirak Nafakasının Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka miktarı belirlenirken hakimin takdir yetkisi vardır, ancak bu takdir yetkisi belirli kriterlere dayanır:
- Çocuğun yaşı ve gelişim ihtiyaçları.
- Çocuğun eğitim giderleri (okul, servis, kurs vb.).
- Çocuğun sağlık durumu ve tedavi giderleri.
- Ana ve babanın ekonomik ve sosyal durumları (gelirleri, malvarlıkları).
- Çocuğun kendi gelirleri (varsa).
Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.
Ne Zaman Başlar ve Biter?
Boşanma davası açıldığında hakim, çocuk için tedbiren (geçici) nafakaya hükmeder (Tedbir Nafakası). Boşanma kararı kesinleştiğinde bu nafaka “İştirak Nafakası” olarak devam eder. Kural olarak çocuk 18 yaşını doldurup ergin olana kadar sürer.
Nafakanın Artırılması veya Azaltılması
Değişen ekonomik koşullar (enflasyon), çocuğun büyümesiyle artan ihtiyaçları veya ödeyen tarafın ödeme gücündeki değişiklikler nedeniyle nafaka miktarının yeniden belirlenmesi istenebilir (TMK m. 331). Genellikle mahkemeler, nafakanın her yıl ÜFE/TÜFE oranında artırılmasına karar vermektedir.
