Evlilik İzni ve Evlenme Yaşı
Türk hukukunda evlilik, belirli yaş ve ehliyet şartlarına bağlanmıştır. Türk Medeni Kanunu (TMK), evlenme yaşını “olağan” ve “olağanüstü” olmak üzere iki kategoride düzenlemiştir.
Olağan Evlenme Yaşı (17 Yaş)
Türk Medeni Kanunu’na göre, erkek veya kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez (TMK m. 124/1). Ancak 17 yaşını dolduran küçükler, yasal temsilcilerinin (anne ve baba veya vasi) izniyle evlenebilirler.
Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
Yasal temsilciler (anne-baba) haklı bir sebep olmaksızın evlenmeye izin vermezlerse, küçük, mahkemeye başvurarak evlenme izni talep edebilir. Hakim, yasal temsilciyi dinledikten sonra, haklı bir sebep yoksa evlenmeye izin verebilir (TMK m. 128).
Olağanüstü Evlenme Yaşı (16 Yaş) ve Mahkeme İzni
Kanun koyucu, bazı istisnai durumlarda evlenme yaşını aşağı çekmiştir. Ancak bu durumda sadece yasal temsilcinin izni yeterli değildir, mutlaka mahkeme kararı gerekir.
Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.
“Olağanüstü durum” ve “pek önemli sebep” kavramları hakim tarafından takdir edilir. Uygulamada genellikle kadının hamile olması, tarafların ekonomik olarak evliliği sürdürebilecek durumda olmaları ve fiilen karı-koca hayatı yaşamaları gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Bekleme Süresi (İddet Müddeti)
Evliliği sona eren kadının yeniden evlenebilmesi için kanunen beklemesi gereken bir süre vardır.
Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez.
Doğurmakla süre biter.
Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.
Bu süre, soybağının karışmasını önlemek amacıyla konulmuştur. Kadın, hamile olmadığını doktor raporuyla ispatlayarak mahkemeden “iddet müddetinin kaldırılması”nı talep edebilir ve 300 günü beklemeden evlenebilir.
