Velayet Altındaki Çocuğun Yurtdışına Çıkarılması
Velayet hakkı, ebeveynlere çocuk üzerinde geniş yetkiler verirken aynı zamanda sorumluluklar da yükler. Bu yetkilerden biri de çocuğun yerleşim yerini belirleme hakkıdır. Ancak çocuğun yurtdışına çıkarılması, özellikle boşanmış ebeveynler arasında ciddi uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.
1. Velayet Hakkı Sahibinin Yetkisi
Türk Medeni Kanunu’na göre, velayet hakkına tek başına sahip olan ebeveyn, çocuğun yerleşim yerini belirleme yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, çocuğu yurtdışına da götürebilir. Ancak bu hak sınırsız değildir; çocuğun üstün yararı ve diğer ebeveynle olan kişisel ilişki hakkı gözetilmelidir.
2. Diğer Ebeveynin İzni Gerekir Mi?
- Evlilik Devam Ediyorsa: Velayet ortaktır. Çocuğun yurtdışına çıkabilmesi için her iki ebeveynin de noterden muvafakatname vermesi veya pasaport başvurusunda birlikte bulunması gerekir.
- Boşanma Sonrası (Tek Taraflı Velayet): Velayeti alan ebeveyn, diğer ebeveynin izni olmadan çocuğa pasaport çıkartabilir ve yurtdışına götürebilir. Ancak bu durum, diğer ebeveynin “kişisel ilişki” hakkını ihlal edecek boyutta olmamalıdır.
3. Kişisel İlişkinin Engellenmesi
Velayet sahibi ebeveynin çocuğu yurtdışına götürmesi, diğer ebeveynin çocukla görüşmesini (kişisel ilişkiyi) fiilen imkansız hale getiriyorsa, bu durum “velayet hakkının kötüye kullanılması” sayılabilir. Diğer ebeveyn, bu gerekçeyle:
- Velayetin değiştirilmesi davası açabilir.
- Çocuğun yurtdışına çıkışının yasaklanması için ihtiyati tedbir talep edebilir.
- Kişisel ilişkinin yeni duruma (yurtdışına) göre yeniden düzenlenmesini isteyebilir.
4. Mahkeme Kararı ve Pasaport
Velayet sahibi ebeveyn, kesinleşmiş boşanma kararı (velayetin kendisine verildiğini gösteren) ile birlikte Nüfus Müdürlüğü’ne başvurarak çocuğa pasaport çıkartabilir. Diğer ebeveynin imzasına gerek yoktur.
