Boşanmada Mal Paylaşımı
Boşanma süreci, sadece evlilik birliğinin sonlanması anlamına gelmez; aynı zamanda eşlerin evlilik süresince edindikleri malların nasıl paylaşılacağı sorusunu da beraberinde getirir. Türk hukukunda mal paylaşımı, eşlerin tabi oldukları “mal rejimi” kurallarına göre yapılır.
Hangi Mal Rejimi Geçerlidir?
Eşler arasındaki mal paylaşımında dikkate alınacak en önemli tarih 1 Ocak 2002 tarihidir. Bu tarihte yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile yasal mal rejimi değişmiştir.
- 1 Ocak 2002’den Önce: Bu tarihten önce evlenen çiftler için, aksine bir sözleşme yapmamışlarsa “Mal Ayrılığı Rejimi” geçerlidir. Bu dönemde alınan mallar kimin üzerine kayıtlıysa onun sayılır. Ancak diğer eş, bu malın alımına maddi katkıda bulunmuşsa “Katkı Payı Alacağı” talep edebilir.
- 1 Ocak 2002’den Sonra: Bu tarihten sonra (veya bu tarihte evlilikleri devam edenler için bu tarihten itibaren) yasal mal rejimi “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”dir. Bu rejimde, evlilik birliği içinde edinilen mallar üzerinde eşlerin yarı yarıya hakkı vardır.
Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Esasları
Bu rejimde mallar iki gruba ayrılır: Edinilmiş Mallar ve Kişisel Mallar.
1. Edinilmiş Mallar (Paylaşıma Konu Olanlar)
Evlilik süresince eşlerin emekleri ve kazançlarıyla edindikleri mallardır. Boşanma halinde bu malların değeri toplanır, borçlar düşülür ve kalan “artık değer” eşler arasında eşit olarak (1/2 oranında) paylaşılır.
- Maaş, ücret ve mesleki kazançlar.
- Kıdem tazminatı, emekli ikramiyesi (çal��şma süresinin evlilik içine denk gelen kısmı).
- SGK ödemeleri.
- Kişisel malların gelirleri (örneğin miras kalan evin kira geliri).
2. Kişisel Mallar (Paylaşılmayanlar)
Sadece sahibine ait olan ve paylaşılmayan mallardır.
- Kişisel kullanım eşyaları (giysi, telefon, saat vb.).
- Evlilikten önce sahip olunan mallar.
- Miras yoluyla kalan veya bağışlanan mallar.
- Manevi tazminat alacakları.
Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman Açılır?
Mal paylaşımı davası (tasfiye davası), boşanma davası ile birlikte açılabileceği gibi, boşanma davası kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Ancak mahkeme, mal paylaşımına karar verebilmek için öncelikle boşanma kararının kesinleşmesini bekler (bekletici mesele yapar).
Zina ve Hayata Kastın Mal Paylaşımına Etkisi
Türk Medeni Kanunu’na göre, boşanma sebebi “zina” (TMK m. 161) veya “hayata kast” (TMK m. 162) ise, hakim kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.
Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.
Sonuç
Boşanmada mal paylaşımı teknik hesaplamalar gerektiren karmaşık bir süreçtir. Malların edinilme tarihi, kaynağı, kişisel mal olup olmadığı ve evliliğin sona erme sebebi (zina vb.) paylaşımı doğrudan etkiler. Hak kaybı yaşamamak için sürecin uzman bir boşanma avukatı ile takip edilmesi önerilir.
