Boşanmada Mal Paylaşımı Rejiminin Tasfiyesi
Türk Medeni Kanunu’na göre, boşanma davasının açılmasıyla birlikte eşler arasındaki mal rejimi sona erer ve tasfiye sürecine girilir. 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi olarak “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” kabul edilmiştir. Bu rejimin tasfiyesi, eşlerin evlilik birliği içerisinde edindikleri malların paylaşılmasını ifade eder.
Tasfiye Sürecinin Aşamaları
1. Mal Rejiminin Sona Ermesi
TMK m. 225 uyarınca, mahkemece boşanmaya karar verilmesi halinde, mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere sona erer. Bu nedenle tasfiye hesabında, dava tarihine kadar edinilen mallar dikkate alınır.
2. Malların Geri Alınması ve Borçların Düzenlenmesi
Tasfiye sürecinde öncelikle her eş, diğer eşte bulunan kendi kişisel mallarını geri alır (TMK m. 226). Eşler arasındaki karşılıklı borçlar da düzenlenir.
3. Kişisel Mallar ve Edinilmiş Malların Ayrılması
Tasfiye hesabının yapılabilmesi için eşlerin malları “Kişisel Mallar” ve “Edinilmiş Mallar” olarak ikiye ayrılır.
– Çalışmanın karşılığı olan edinimler (maaş, ücret vb.)
– Sosyal güvenlik kurumlarından yapılan ödemeler
– Çalışma gücü kaybı tazminatları
– Kişisel malların gelirleri (örneğin miras kalan evin kira geliri)
– Edinilmiş malların yerine geçen değerler
– Kişisel kullanıma yarayan eşyalar
– Miras yoluyla veya karşılıksız kazanma (bağış) yoluyla elde edilen mallar
– Manevi tazminat alacakları
– Kişisel malların yerine geçen değerler
Hesaplamalar
Değer Artış Payı Alacağı (TMK m. 227)
Eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur.
Artık Değer ve Katılma Alacağı
Tasfiyenin temelini “Artık Değer” oluşturur. Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (TMK m. 231).
Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur. Buna “Katılma Alacağı” denir (TMK m. 236). Alacaklar takas edilir ve fazla alacağı olan tarafa aradaki fark ödenir.
Ödeme ve Zamanaşımı
Katılma alacağı ve değer artış payı, ayın (malın kendisi) veya para olarak ödenebilir. Ayni ödemede malların sürüm değeri esas alınır. Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan dava hakkı, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m. 146, Yargıtay Uygulaması).
