Boşanma Davasında WhatsApp Yazışmaları ve Elektronik Deliller
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte boşanma davalarında ispat araçları da çeşitlenmiş, WhatsApp yazışmaları, Facebook mesajları, Instagram DM’leri ve SMS kayıtları gibi elektronik veriler önemli deliller haline gelmiştir. Ancak bu delillerin boşanma davasında hükme esas alınabilmesi için en temel kural, hukuka uygun yollardan elde edilmiş olmalarıdır.
WhatsApp Kayıtları Delil Olabilir Mi?
Evet, Yargıtay yerleşik içtihatlarına ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre WhatsApp yazışmaları, boşanma davalarında “elektronik delil” (belge) niteliğindedir. Eşler arasındaki sadakatsizliği (zina), hakareti, güven sarsıcı davranışları veya şiddeti ispatlamak için bu kayıtlara dayanılabilir. Ancak delilin geçerliliği, elde ediliş yöntemine bağlıdır.
HMK Madde 189/2: “Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”
Hukuka Uygun ve Hukuka Aykırı Delil Ayrımı
Boşanma davalarında en çok tartışılan konu, eşlerden birinin diğerinin telefonunu gizlice karıştırarak veya casus yazılım yükleyerek elde ettiği mesajların delil olup olmayacağıdır. Yargıtay uygulamaları ve doktrin ışığında bu ayrım şu şekilde yapılmaktadır:
1. Hukuka Aykırı Kabul Edilen Durumlar (Yasak Delil)
Hukuka aykırı yollardan elde edilen deliller, mahkemede “yok hükmünde” sayılır ve ispat aracı olarak kullanılamaz. Şu haller genellikle hukuka aykırı kabul edilir:
- Casus Yazılım (Spyware): Eşin telefonuna gizlice yüklenen, konum takibi yapan, ortam dinlemesi yapan veya mesajları kopyalayan casus programlar aracılığıyla elde edilen veriler hukuka aykırıdır.
- Şifre Kırma: Eşin şifreli telefonunu veya bilgisayarını zorla veya gizlice açarak elde edilen veriler özel hayatın gizliliğini ihlal eder.
- Sahte Profil: Sosyal medyada sahte bir profil oluşturarak eşini tuzağa düşürmek ve delil yaratmak amacıyla yapılan yazışmalar (kışkırtıcı ajan kullanımı benzeri durumlar) hukuka aykırı kabul edilebilir.
2. Hukuka Uygun Kabul Edilen Durumlar
Her elektronik veri hukuka aykırı değildir. Aşağıdaki durumlarda elde edilen WhatsApp kayıtları genellikle delil olarak kabul edilir:
- Kendiliğinden Görülme (Tesadüfi Elde Etme): Örneğin, evin ortak kullanılan bilgisayarında açık unutulan WhatsApp Web uygulamasında eşin, başka biriyle olan uygunsuz yazışmalarının diğer eş tarafından tesadüfen görülmesi ve fotoğrafının çekilmesi. Bu durumda, evlilik birliği içinde ortak yaşam alanında “özel hayatın gizliliği” sınırlarının daha dar yorumlandığı ve delilin kaybolmaması için ani bir refleksle kayıt altına alındığı kabul edilebilir.
- Tarafların Birbirine Gönderdiği Mesajlar: Eşlerin bizzat birbirlerine gönderdikleri hakaret, tehdit veya itiraf içeren mesajlar doğrudan delildir.
- Üçüncü Kişilerin Tanıklığı: WhatsApp grubunda veya başkalarına gönderilen mesajlarda aleniyet oluşmuşsa delil olabilir.
WhatsApp Yazışmaları Nasıl Sunulmalıdır?
Mahkemeye WhatsApp yazışmaları sunulurken şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Ekran Görüntüleri: Yazışmaların ekran görüntüleri (screenshot) alınarak dosyaya sunulabilir.
- Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, sunulan çıktıların doğruluğunu teyit etmek için telefon üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Ancak, GSM operatörlerinden (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom) geçmişe dönük WhatsApp içerikleri (mesaj metinleri) istenemez. Operatörler sadece arama (HTS) kayıtlarını (kimin kimi ne zaman aradığı) tutar, mesaj içeriklerini tutmaz.
- Telefonun İbrazı: İddia edilen mesajların bulunduğu telefonun inceleme için mahkemeye sunulması gerekebilir.
Hukuka Aykırı Delil ile İspat Mümkün Mü?
Prensip olarak hukuka aykırı delil hükme esas alınmaz. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bazı kararlarında, “evlilik birliği içinde özel hayatın sınırlarının daha dar olduğu” ve “başka türlü delil elde etme imkanının bulunmadığı” (örneğin ev içinde gerçekleşen olaylar) durumlarda, bir defaya mahsus olmak üzere, ani gelişen durumlarda alınan ses veya görüntü kayıtlarının delil olabileceğine dair istisnai yaklaşımlar sergilediği görülmüştür. Ancak bu istisna, sistematik ve planlı şekilde yapılan gizli kayıtları (casus yazılım, sürekli ses kaydı vb.) kapsamaz.
GSM Operatörlerinden Mesaj Dökümü İstenir Mi?
Boşanma davalarında sıkça sorulan bir soru da mahkemenin operatörlerden WhatsApp veya SMS içeriklerini isteyip isteyemeyeceğidir.
- WhatsApp: Uçtan uca şifreleme kullandığı ve sunucuları yurtdışında olduğu için mahkemeler WhatsApp şirketinden mesaj içeriği getirtemez. GSM operatörlerinde de bu kayıtlar yoktur.
- SMS (Kısa Mesaj): GSM operatörleri SMS’lerin sadece trafik bilgisini (kim, kime, ne zaman attı) tutar, içeriğini (ne yazdığını) yasal saklama süresi ve gizlilik nedeniyle genellikle tutmaz veya mahkemeye içerik sunmaz.
Bu nedenle, elinizdeki yazışmaları (hukuka uygun olmak kaydıyla) kendiniz mahkemeye sunmalısınız.