Boşanma Davasında Kadının Hakları

Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuat, boşanma sürecinde kadını koruyan ve güvence altına alan birçok hak düzenlemiştir. Bu haklar, davanın açılmasından başlayarak boşanma sonrasına kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar.

1. Nafaka Hakları

Kadın, boşanma davası sürecinde ve sonrasında farklı türde nafakalar talep edebilir:

Tedbir Nafakası

Boşanma davası açıldığında, kadının ve varsa çocukların geçimini sağlamak amacıyla dava süresince ödenen nafakadır. Hakim, tarafların ekonomik durumlarını gözeterek bu nafakaya re’sen (kendiliğinden) hükmedebilir (TMK m. 169).

Yoksulluk Nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan kadın, boşanmada kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer eşten mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir (TMK m. 175). Yoksulluk nafakası için kadının talepte bulunması şarttır.

İştirak Nafakası

Velayeti anneye verilen çocuklar için, babanın mali gücü oranında ödediği bakım ve eğitim giderlerine katılım payıdır (TMK m. 182).

2. Tazminat Hakları

Maddi Tazminat

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu kadın, kusurlu olan kocasından uygun bir maddi tazminat isteyebilir (TMK m. 174/1). Örneğin, kadının evlilik nedeniyle işinden ayrılması veya kocasının sigortasından yararlanamaması gibi durumlar maddi tazminat gerekçesi olabilir.

Manevi Tazminat

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan kadın, kusurlu olan kocasından manevi tazminat talep edebilir (TMK m. 174/2). Aldatma, şiddet, hakaret gibi durumlar kişilik haklarına saldırı sayılır.

3. Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki

Boşanma davasında çocuğun velayeti, çocuğun üstün yararı gözetilerek kararlaştırılır. Çocuğun yaşı (özellikle anne bakımına muhtaç yaşta olması), eğitim durumu ve psikolojik gelişimi dikkate alınarak velayet genellikle anneye verilebilir. Velayet verilmeyen taraf ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması da yasal bir haktır.

4. Mal Rejimi ve Ziynet Eşyaları

• Mal Paylaşımı: Kadın, evlilik birliği içinde edinilen mallar üzerinde (edinilmiş mallara katılma rejimi gereği) yarı oranında hak sahibidir.
• Ziynet Eşyaları: Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, düğünde takılan ziynet eşyaları (altınlar, takılar) kime takılmış olursa olsun kadına ait sayılır ve kadının kişisel malıdır. Boşanma davasında kadın bu ziynetleri aynen veya bedelini talep edebilir.

5. Aile Konutu Şerhi ve Konutun Özgülenmesi

Kadın, boşanma davası devam ederken veya öncesinde, eşlerin birlikte yaşadığı konut üzerine tapuda “aile konutu şerhi” konulmasını isteyebilir. Ayrıca, boşanma davası süresince hakimden ortak konutun kendisine ve çocuklarına tahsis edilmesini (özgülenmesini) talep edebilir.

6. Koruma Tedbirleri (6284 Sayılı Kanun)

Şiddet gören veya şiddet tehdidi altında bulunan kadın, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler talep edebilir. Bu tedbirler arasında uzaklaştırma kararı, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, konutun tahsisi gibi önlemler yer alır.