Anlaşmalı Boşanma Reddedilirse Ne Olur?
Anlaşmalı boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmemesi durumunda mahkeme tarafından reddedilebilir veya dava çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Reddedilme Sebepleri
Hakim, aşağıdaki durumlarda anlaşmalı boşanma talebini reddedebilir:
- 1 Yıllık Süre Şartı: Evlilik birliği en az 1 yıl sürmemişse, anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Açılırsa reddedilir.
- Duruşmaya Katılmama: Taraflardan biri veya her ikisi duruşmaya bizzat katılmazsa, hakim iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getiremeyeceği için davayı reddeder veya erteler.
- İrade Fesadı: Taraflardan birinin baskı, tehdit veya hile altında boşanmayı kabul ettiği anlaşılırsa dava reddedilir.
- Anlaşmazlık: Taraflar duruşma sırasında protokoldeki maddelerden biri (velayet, nafaka vb.) üzerinde anlaşamadıklarını beyan ederlerse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.
- Hakimin Müdahalesi: Hakim, protokolde çocukların veya tarafların menfaatine aykırı gördüğü maddeleri değiştirmek isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul etmezse dava reddedilir.
Dava Reddedilirse Ne Olur?
Anlaşmalı boşanma davası reddedildiğinde veya şartlar sağlanamadığı için anlaşmalı olarak sonuçlanamadığında iki ihtimal ortaya çıkar:
1. Çekişmeli Boşanma Davasına Dönüşmesi
Anlaşmalı boşanma iradesi ortadan kalkarsa, dava otomatik olarak sona ermez. Mahkeme, davaya “çekişmeli boşanma davası” olarak devam eder. Yargıtay uygulamasına göre, anlaşmalı boşanma talebiyle açılan davada, dava dilekçesinde HMK 119. maddesindeki tüm unsurların (vakıalar, deliller vb.) eksiksiz bulunması beklenmez. Çünkü tarafların anlaşma beklentisi vardır. Ancak dava çekişmeliye döndüğünde:
- Mahkeme taraflara iddia ve savunmalarını sunmaları, vakıaları ve delillerini bildirmeleri için süre verir (Silahların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı gereği).
- Taraflar boşanma sebeplerini (şiddetli geçimsizlik, zina, terk vb.) ve kusur durumlarını ispatlamak zorunda kalır.
- Tanıklar dinlenir, deliller toplanır ve yargılama süreci, Türk Medeni Kanunu’nun 166/1 ve 166/2 maddeleri çerçevesinde yürütülür.
2. Davadan Feragat veya Davanın Reddi
Eğer taraflar çekişmeli olarak devam etmek istemezlerse davadan feragat edebilirler. Ancak feragat edilen bir boşanma davasından sonra, aynı sebeplere dayanarak 3 yıl boyunca yeniden boşanma davası açılamaz (TMK m. 166/4 gereği eylemli ayrılık hariç). Bu nedenle feragat etmeden önce hukuki sonuçları iyi değerlendirilmelidir.
Reddedilen Davadan Sonra Ne Yapılmalı?
Eğer anlaşmalı boşanma davası reddedilmişse ve taraflar hala boşanmak istiyorsa:
- Eksiklikler (örneğin 1 yıllık süre) tamamlandıktan sonra yeniden anlaşmalı boşanma davası açılabilir.
- Mevcut dava üzerinden çekişmeli boşanma sürecine devam edilebilir.
